Nhật ký của liệt sĩ - chứng nhân chiến trường khốc liệt

Lần giở từng trang trong cuốn nhật ký với những hàng chữ có chỗ còn rõ nét, có chỗ đã nhòe mờ, “Hoa con!” - tiếng gọi con tha thiết của người ba lần đầu tiên sau gần 60 năm khiến bà Nguyễn Thị Hoa (sinh năm 1965), trú tại thị trấn Thanh Chương, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An òa khóc. Những giọt nước mắt nhớ thương cùng tủi hờn hòa vào niềm vui, bà Hoa như được đón ba trở về sau bao năm lưu lạc…

Năm 1966, khi bà Hoa vừa tròn 1 tuổi thì người ba - người lính Nguyễn Quang Số (sinh năm 1941, nhưng khi vào bộ đội, hồ sơ ghi năm 1944) hành quân vào chiến trường miền Nam. Suốt những năm tháng chiến đấu, ông chỉ gửi về vỏn vẹn 1 lá thư ghi vội ít dòng, thông báo đang trên đường hành quân qua Tây Nguyên rồi biệt tăm, biệt tích. Năm 1971, gia đình nhận được Giấy báo tử của liệt sĩ Nguyễn Quang Số. Ông hy sinh ở Mặt trận phía Nam vào ngày 26/2/1969. Lá thư duy nhất ông gửi về gia đình cũng không còn. Ba ra đi khi bà Hoa còn quá nhỏ, bởi vậy, trong trí nhớ của bà, hình ảnh người ba hầu như chỉ là một khoảng trắng xóa. Những câu chuyện về ba bà chỉ được biết qua lời kể của mẹ và ông bà…

Vào một ngày cuối tháng 3/2024 vừa qua, bà Hoa bất ngờ nhận được cuốn nhật ký với trang bìa có ghi “Nhật ký chiến tranh, tập 1, Thanh Chương”. Phía dưới trang bìa cuốn nhật ký còn ghi “Gửi cho em tôi: Nguyễn Quang Đồng, thôn Nha Giáp, xã Thanh Lam, huyện Thanh Chương”. Nguyễn Quang Đồng đúng tên chú ruột của bà Hoa, em trai của liệt sĩ Nguyễn Quang Số. Thôn Nha Giáp, xã Thanh Lam đúng là tên làng, tên xã của bà Hoa khi xưa, nay đổi thành xóm Lam Sơn, xã Ngọc Sơn, huyện Thanh Chương. Dù nhật ký được viết trong hoàn cảnh chiến tranh, bom đạn bủa vây, nhưng những nét chữ của liệt sĩ Nguyễn Quang Số luôn ngay ngắn, đẹp đẽ. Từ những trang nhật ký của ba, bà Hoa mới biết được ba mình đã từng sống, chiến đấu dũng cảm và hy sinh thế nào…

“Đọc đến đâu, tôi khóc đến đó. Ba nói với tôi về chiến tranh, về truyền thống gia đình, về lý tưởng và hạnh phúc của ông cùng những mong muốn, gửi gắm vào con gái. Vậy mà, phải mất 56 năm, tôi mới được đọc những câu chữ thấm đẫm yêu thương ấy. Từng trang nhật ký sưởi ấm trái tim, an ủi, vỗ về niềm thương, nỗi nhớ và cả sự tủi hờn thiếu vắng hơi ấm của ba suốt bao nhiêu năm qua của tôi…”, bà Hoa rưng rưng lau nước mắt đã nhòe cặp kính lão.

Trong cuốn nhật ký ở chiến trường, liệt sỹ Nguyễn Quang Số đã dành 4 trang giấy tâm sự với con gái về chiến tranh và những mong muốn gửi gắm cho con gái. Trích những dòng nhật ký người lính Nguyễn Quang Số viết cho con gái, đề ngày 19/9/1968: “Nếu như mai ngày thống nhất ba trở về sẽ mang theo quyển nhật ký này - nó đã ở bên ba trong những ngày đánh Mỹ gian khổ, ác liệt - về cho con xem. Nếu như ba có hy sinh (cũng là lẽ đương nhiên trong lúc chiến đấu với quân thù) thì Ban chính trị sẽ gửi về cho con xem. Qua đây, con sẽ hiểu biết phần nào về ba của con…”.

Giữa những trận đánh sinh tử, chứng kiến đồng đội liên tiếp ngã xuống, liệt sĩ Nguyễn Quang Số đã nhìn thẳng vào sự khốc liệt của chiến tranh và luôn xác định tâm thế về sự hy sinh một cách bình thản. “Mấy hôm nay anh nghĩ về em, càng nghĩ càng thương em tha thiết! Nếu như trong cuộc vật lộn với kẻ thù tàn ác, dã man mà anh có hy sinh thì đây là lời dặn dò trước lúc vĩnh biệt em. Có thương anh thì đừng giữ chữ thủy chung mà khổ.  Em cứ mạnh dạn tìm một người để sớm tối đi về cùng em… Hãy kể về đời anh cho con nghe, giáo dục con thay anh…”, trích những dòng nhật ký liệt sĩ Nguyễn Quang Số viết cho vợ mình