NHẬT KÝ ĐẠI HỘI CHÁU NGOAN BÁC HỒ TOÀN QUỐC LẦN THỨ NHẤT (1)
Năm 1981, tôi được cử tham dự Đại hội Cháu ngoan Bác Hồ toàn quốc lần thứ nhất tại Thủ đô Hà Nội, Đoàn đại biểu có 9 thành viên.
Cụ thể: 1. Lê Ngọc Ba, Trưởng Ban Thiếu niên Nhi đồng Tỉnh đoàn, Chủ nhiệm Câu Lạc bộ Thiếu nhi Tỉnh.
2. Nguyễn Thị Kim Hồng, Tổng Phụ trách Đội Trường cấp 1, 2, Tân Phú Đông (nay là Trường THCS Võ Thị Sáu, TP Sa Đéc).
3. Trần Văn Hội, CNBH huyện Cao Lãnh (nay là huyện Cao Lãnh và thành phố Cao Lãnh)
4. Đỗ Thị Tuyết Sương, CNBH huyện Thạnh Hưng (nay là huyện Lấp Vò và Huyện Lai Vung)
5. Đinh Văn Sáu, CNBH huyện Tháp Mười.
6. Lê Thị Aline, CNBH huyện Tam Nông (nay là huyện Tam Nông và huyện Thanh Bình)
7. Huỳnh Thiện Đức, CNBH huyện Hồng Ngự (nay là thành phố Hồng Ngự và huyện Hồng Ngự).
8. Nguyễn Thị Minh Thuỳ, CNBH huyện Châu Thành.
9. Thái Thị Mỹ Khanh, CNBH thị xã Sa Đéc (nay là thành phố Sa Đéc)
Đây là một kỷ niệm đầy ấn tượng, nên tôi đã ghi lại nhật ký chuyến đi này, xin chia sẻ đến các bạn để hiểu thêm về một thời của đất nước. Thời kỳ bao cấp còn nhiều khó khăn sau ngày hoà bình, những hoạt động, sinh hoạt của tổ chức Đoàn, điều kiện vật chất, phương tiện, sự quan tâm, tình cảm của các cấp lãnh đạo và của nhân dân Thủ đô dành cho thiếu nhi… hi vọng góp chút ít vào tư liệu của Tỉnh đoàn.
Ngày 16 tháng 8 năm 1981.
Theo thông báo của Tỉnh đoàn, 5 giờ sáng tôi đã có mặt tại Câu Lạc bộ Thiếu nhi, (hiện nay là Nhà Thiếu nhi Sa Đéc nằm trên đường Hùng Vương, gần Chùa Phước Hưng). Đợi đến gần 7 giờ xe của Tỉnh đoàn mới đến, vì xe nhỏ chỉ 4 chỗ nên tôi đi cùng 7 em thiếu nhi còn anh Ba Lê (Lê Ngọc Ba) đi xe đò lên thành phố Hồ Chí Minh.
Xe ô tô cứ trục trặc hoài, đến Cai Lậy bị nổ bánh xe, tới Gò Đen (Long An) lại nổ bánh xe lần nữa, anh Phương, Tài xế, thật vất vả. Đến 1 giờ trưa mới đến được Văn Phòng Phía nam Trung ương Đoàn, tại số 31 Cao Thắng, Quận 3, thành phố Hồ Chí Minh. Vừa đến, nơi gặp anh Xuân Nghĩa, Bí Thư Tỉnh đoàn, anh đi họp Trung ương Đoàn về, thấy đã quá trưa anh giục tôi đi chợ mua thức ăn về nấu cơm. Các em thiếu nhi cùng tôi lo cơm nước. Xong, anh Phương lái xe đưa các em ra chợ Bến Thành tìm mua cho mỗi em một đôi giày Bata (14 đồng/đôi), vớ (10 đồng), quần sọt (30 đồng). Chỉ mấy thứ vậy thôi mà tìm kiếm cho vừa túi tiền và vừa với cỡ của 7 em thiếu nhi cũng mất khá nhiều thời gian. Khi trở về Văn phòng Trung ương Đoàn đã 04 giờ chiều, anh Ba Lê vẫn chưa lên tới, chúng tôi lo bữa cơm chiều, lúc anh Ba Lê tới đã mờ tối, trời mưa. Buổi tối các em thiếu nhi ôn tập các bài hát múa tập thể.
Ngày 17/8/1981
4 giờ sáng các em đã chỉnh tề trong trang phục nghi thức Đội, sau khi ăn sáng xe của Trung ương Đoàn đưa ra sân bay Tân Sơn Nhất, anh Ba Lê mua vé máy bay xong cả Đoàn lên phòng chờ. Chúng tôi đi chuyến bay thứ hai trong ngày, khởi hành lúc 8 giờ sáng. Lần đầu tiên đi máy bay, được tách mình ra khỏi trái đất ngắm nhìn Tổ quốc lòng tôi đầy xúc động. Máy bay đang ở độ cao 1200m với vận tốc 1000 km/ giờ. Tiếp viên vừa phục vụ xong bữa ăn nhẹ cho hành khách lúc 9 giờ sáng thì được thông báo máy bay gặp trục trặc kỹ thuật phải quay đầu trở lại sân bay. Đến 13 giờ 5 phút chiếc máy bay Boeing 707 lại cất cánh lại lần 2. Lần này, máy bay lướt nhanh trong không trung và sau 4 giờ bay đã đáp xuống sân bay Nội Bài (Hà Nội), thời tiết nóng ơi là nóng !
Các anh chị Trung ương Đoàn đã có mặt tại sân bay đón tiếp Đoàn đại biểu Miền Nam, xe đưa Đoàn về Khách sạn Giảng Võ. Trên đường vào nội thành lòng tôi buồn man mác khi nhìn cảnh vật hai bên đường, những căn nhà nghèo nàn, xơ xác, những hố bom to đùng, vết tích của thời chiến tranh. Xe đến huyện Gia Lâm, huyện ngoại thành đầu tiên cách Hà Nội 4km. Qua khỏi sông Đuống một đoạn thì đến cầu Long Biên bắc qua Sông Hồng, dài 2970m, cầu đang được sửa chữa sau thời gian dài chịu đựng bom đạn. Các anh chị Trung ương Đoàn giới thiệu thêm phía Bắc sông Hồng đang xây dựng cầu Thăng Long, phía Nam là Hồ Gươm.
Xe vào đến nội thành, không rõ cửa ô thứ mấy!? Ôi Hà Nội trái tim của Tổ quốc Việt Nam! Hà Nội với 36 phố phường. Phủ Chủ tịch, lăng Bác nằm ở phố Phan Đình Phùng đối diện với Hội trường Ba Đình… Tim tôi như vỡ oà sung sướng Xe đi ngang qua Đại sứ quán Ba Lan, tới phố Hùng Vương, nhà in Tiến Bộ…khi đến phố Giang Đô vào khách sạn Giảng Võ đã hơn 5 giờ chiều. Cả đoàn dùng cơm, sau đó nhận phòng nghỉ ở tầng 2. Đoàn Đồng Tháp, thành phố Hồ Chí Minh, Sông Bé (nay là tỉnh Bình Dương và Bình Phước), Quảng Ninh, Hà Tuyên (nay là tỉnh Hà Giang và Tuyên Quang) được họp thành một chi đội mang tên Lê Văn Tám… ổn định xong tổ chức cũng đã quá muộn, đến giờ ngủ. Tôi có giấc ngủ đêm đầu tiên tại Thủ đô chập chờn đầy hình ảnh và tiếng máy bay.
Ngày 18/8/1981
6 giờ sáng điểm tâm xong, đại biểu được đi xe điện tham quan Thủ đô, ngồi trên xe ngắm cảnh Hồ Gươm “lung linh mây trời”, vào tham quan công viên Lê -Nin, công viên có nhà Cười do khi nhìn vào các tấm gương người bị biến dạng thật buồn cười, thăm tòa soạn báo Thiếu niên Tiền Phong và được đi chợ Đồng Xuân. Cũng đã quá trưa rồi, Đoàn trở về khách sạn dùng cơm trưa. Buổi chiều, đoàn đại biểu vào hội trường sinh hoạt về công tác tổ chức, nội quy đại hội… Buổi tối, học hát, múa. Bài hát của đại hội “Gặp nhau giữa trời thu Hà Nội” do nhạc sĩ Phạm Tuyên vừa sáng tác.
“Gặp nhau giữa trời thu Hà Nội,
Khăn quàng đỏ rực trong nắng vàng tươi,
Cùng bên nhau giữa tình thương đồng đội,
Những cháu Bác Hồ về từ khắp nơi nơi.
Hãy cất tiếng hát nhịp nhàng cùng múa ca,
Hãy cất tiếng hát trong tình thân ái bao la.
Lá lá lá lá là là la lá lá la,
Lá lá lá lá la là lá la la.”
Ngày 19/8/1981
Buổi sáng, điểm tâm xong, đại biểu tập trung vào hội trường khách sạn để học hát và đón Ban Bí thư Trung ương Đoàn. Anh Phạm Công Khanh đại diện Ban Bí thư phát biểu đánh giá những thành tích của Đoàn - Đội hơn 40 năm qua và căn dặn các em đội viên tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang đó. Đại diện thiếu nhi phát biểu hứa quyết tâm phấn đấu nhiều hơn nữa. Ban Chỉ huy liên, chi đội của đại hội ra mắt và các em sinh hoạt chi đội.
19 giờ xem biểu diễn múa rối tại nhà Văn hoá thiếu nhi, các em thích thú với những tiết mục thật đặc sắc. Kết thúc buổi biểu diễn, đại diện thiếu nhi tặng hoa cho các nghệ sĩ.
Ngày 20/8/1981
Sáng nay, Đoàn đại biểu viếng lăng Bác, những bước chân khẽ nhẹ trong không khí trang nghiêm của buổi sớm mai. Bước chân vào khuôn viên này lòng tôi tràn đầy xúc động, cái oi bức của Hà Nội đã biến mất, không khí trong lành, các con đường dẫn đến lăng Bác có nhiều cây cổ thụ, hàng tre xanh gợi trong tôi cảm giác êm ấm, gần gũi như Bác vẫn còn đó đang che chở, bảo vệ, hun đúc niềm tin nghị lực trong tôi.
Dòng người chậm lại phía trước Lăng, 40 em thiếu nhi đại diện cho 305 đại biểu thuộc 40 tỉnh, thành trong cả nước mang những lẵng hoa sen đến đặt trước Lăng. Tất cả diễn ra trong im lặng và trang nghiêm. Sau đó Đoàn đại biểu chậm bước tiến vô lăng. Lăng Bác được làm bằng đá hoa cương đen bóng nhẵn. Bên trong Lăng hơi lạnh, do luôn được giữ ở 16 độ C. Dòng chữ “ Không có gì quý hơn độc lập tự do” bằng vàng gắn chính diện trên tường và chữ ký của Bác thật uy nghi. Rẽ bên trái tiến lên những bậc thang là đến chỗ Bác đang yên nghỉ. Từ tiềm thức xa xăm trong tôi vọng lại lời bài hát:
“Bác nằm trong lăng giấc ngủ bình yên
Giữa một vầng trăng sáng trong dịu hiền.
Dẫu rằng trời xanh biết là mãi mãi
Dẫu rằng biển xanh biết là mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim…
Mỗi người đều muốn bước thật chậm để chiêm ngưỡng Bác, Bác nằm trong chiếc quan tài thuỷ tinh trong suốt, vầng trán rộng mênh mông, đôi mắt khép lại hiền từ. Bác mặc bộ đồ đen, hai tay đặt lên mép chăn nơi bụng. Ánh đèn phía trên rọi xuống gương mặt Bác hồng hào tuy có gầy và da hơi nhăn. Đoàn đại biểu di chuyển vòng quanh Bác rồi đi thẳng ra phía ngoài bằng một cầu thang khác.
Lời nhạc từ loa vang lên thật nhẹ nhàng ấm áp:
Chúng ta đi giữa trời thủ đô
Bầu trời xanh lấp lánh sương mai đỏ cờ.
Nắng Thu trên Ba Đình vàng tơ.
Bầy chim non ríu rít trong khu vườn Bác.
Cây xanh tươi mát, phong lan vươn nhành hoa.
Đàn cá đớp sóng tung tăng vẫy chào ta.
Căn gác êm ấm hôm nay rộn ràng như có Bác.
Âu yếm đàn chim non mừng rỡ về thăm nhà…
Thật xúc động, tự hào khi được về thăm lăng Bác. Biết bao xúc động, tự hào khi được viếng lăng Bác. Niềm mong ước bấy lâu nay đã thành hiện thực..
“Còn những ai chưa được một lần
Trong đời, gặp Bác? Hãy nhanh chân,
Tiến lên phía trước! Trên cao ấy
Bác vẫn đưa tay đón lại gần...”
Đoàn đại biểu đến thăm nhà sàn Bác Hồ. Ngôi nhà này được xây dựng năm 1958 . Phía dưới nhà sàn nơi Bác tiếp khách mọi vật dụng vẫn được giữ nguyên. Còn đó chậu cá bằng thuỷ tinh Bác nuôi ngày trước cho các em chơi đùa khi đến thăm Bác, mấy chú cá thia thia đỏ vẫy đuôi lội nhởn nhơ. Lần theo những bậc thang lên tầng trên của nhà sàn, căn gác có hai phòng, một là nơi Bác làm việc, một là nơi nghỉ ngơi. Đồ đạc được sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp. Ngoài hành lang hẹp có chiếc ghế mây và chiếc bàn nhỏ, nơi Bác thường ngồi xem báo. Hình ảnh này gợi lên câu thơ của Tố Hữu: “Người ngồi đó, với cây chì đỏ. Vạch đường đi từng bước từng giờ”Không gian căn gác tưởng chừng như Bác vẫn còn đang hiện diện, đang trìu mến nhìn các Cháu ngoan của Bác về thăm.
Phía trước nhà sàn có cây vú sữa Miền Nam vẫn xanh tươi. Lại vọng lên trong tim tôi câu hát “Ai yêu miền Nam như tấm lòng của Bác. Có mối tình nào mà thuỷ chung mà son sắt. Như tấm lòng của Bác nhớ tới đồng bào miền Nam…”. Phía sau nhà là ao cá, các em vỗ tay gọi và cho cá ăn, một hình ảnh thật dễ thương! Khu vườn cây bưởi Bác trồng vẫn được chăm sóc tốt nên cây nào cũng trĩu quả.
Đoàn rời nhà Bác đến Phủ Chủ tịch, nguyên là Phủ Toàn quyền của Thực dân Pháp. Sau này Bác tiếp khách quốc tế tại đây, nền phòng họp trải thảm nhung đỏ. Đoàn đại biểu được chú Vũ Kỳ người đã từng sống và làm việc với Bác từ khi chú còn nhỏ, chú nói tên của chú trong cụm từ được Bác đặt cho các đồng chí (Kháng Chiến Trường Kỳ Nhất Định Thắng Lợi). Chú Vũ Kỳ nay đã già, tác phong giản dị, cởi mở. Chú kể 3 mẩu chuyện ngắn về Bác và tặng mỗi tỉnh một tập ảnh Bác, mỗi đại biểu được tặng một huy hiệu Bác Hồ của Viện Bảo tàng Hồ Chí Minh. Được biết chiếc huy hiệu này anh Phạm Tuân đã mang theo khi bay vào Vũ trụ. Cả đoàn được chụp ảnh lưu niệm tại Phủ Chủ tịch. Đoàn Đồng Tháp được gặp nhạc sĩ Phong Nhã, tác giả của nhiều bài hát thiếu nhi, tiêu biểu là bài Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn Thiếu niên nhi Đồng. Chú Phong Nhã rất cảm mến đoàn đại biểu Đồng Tháp bởi quê hương Đồng Tháp anh dũng gắn với câu thơ “Tháp Mười đẹp nhất bông sen, Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ”.
Sau khi rời lăng Bác, ô tô đưa các em đến Nhà Văn hoá Thiếu nhi tập dượt chuẩn bị cho buổi đại hội chính thức. Các anh chị phụ trách dự buổi Tọa đàm về Công tác Thiếu nhi tại khách sạn Giảng Võ. Chủ toạ buổi tọa đàm là Thứ trưởng Bộ Giáo dục - Hồ Trúc, kiêm Phó Chủ tịch Hội đồng Đội Trung ương. Buổi tọa đàm diễn ra cả ngày với khí thế sôi nổi, đầy nhiệt huyết. Trọng tâm là vấn đề Xây dựng Chi đội mạnh.
Những ý kiến đúc kết từ buổi Tọa đàm là:
1. Về mối quan hệ giữa Tổ chức Đội và Trường học
Cần có quy chế Tổng phụ trách Đội trường học; định hướng giải quyết những mâu thuẫn về quan điểm và công việc hiện tại giữa Chuyên trách Đoàn, Đội và Ban Giám hiệu nhà trường. Việc tổ chức thực hiện Thông tư liên tịch về Phó Tổng phụ trách và Hội đồng phụ trách Đội trong nhà trường; phân công giáo viên Tiểu học cùng làm công tác nhi đồng; công tác bồi dưỡng Tổng Phụ trách Đội, chế độ đãi ngộ phụ trách Đội; khen thưởng cần quan tâm cả về tinh thần cùng với vật chất.
2. Quán triệt trong toàn Đoàn cùng tham gia xây dựng Đội, xây dựng Đoàn mạnh bắt đầu từ xây dựng Chi Đội mạnh. Hội đồng Đội Trung ương cần thống nhất về nghi thức Đội. Quan tâm hỗ trợ công tác Đội địa phương, nhất là các tỉnh vùng sâu, vùng xa. Về cơ sở vật chất phục vụ công tác Đội. Trung ương cần có kế hoạch cung cấp khăn quàng đỏ, huy hiệu Đội; xuất bản sách, tài liệu phục vụ công tác Đội.
Ngày 21 tháng 8 năm 1981
Buổi sáng, họp mặt hữu nghị giữa các tỉnh kết nghĩa Đồng Tháp - Vĩnh Phú - Bến Tre. Trong buổi họp mặt này có một câu chuyện cảm động. Đó là hai anh em Nguyễn Huỳnh Minh Thắng và Nguyễn Huỳnh Minh Thư đến từ hai huyện khác nhau của tỉnh Bến Tre. Ba của hai em mất, Minh Thắng sống với ông Nội, em Minh Thư theo mẹ. Hai em đều đi ở mướn, đã 10 năm chưa được gặp nhau. Lúc tập trung đại biểu về Tỉnh đoàn hai em mới nhìn được nhau. Điều thú vị là được gặp các em trường Trung học cơ sở Sa Đéc thuộc Thị xã Phú Thọ (Trường được thành lập từ năm 1958) các em kể chuyện rất hay. Sau đó các chi đội họp sinh hoạt tập thể.
Buổi chiều, đoàn đại biểu tham quan Bộ Giáo dục, Viện Khoa học, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Bộ Thương binh - Xã hội, Nhà Máy Cơ Khí số 1, Tổng Công đoàn Việt Nam, Uỷ ban Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam. Viện trưởng Viện khoa học - Trần Đại Nghĩa tiếp đón Đại biểu rất trân trọng, các em được tham quan các thiết bị hiện đại của Viện như máy khoan bằng tia laser, máy tính điện tử… Chủ tịch Tổng Công đoàn Nguyễn Đức Thuận (tác giả và là nhân vật chính của tác phẩm Bất Khuất, cuốn tự truyện nổi tiếng) đã tiếp đoàn và tặng mỗi đại biểu một xấp vải hoa (vào thời bao cấp vải rất hiếm).
Chủ tịch Uỷ ban Mặt Trận Tổ Quốc, Uỷ viên Bộ Chính trị - Hoàng Quốc Việt vui vẻ tiếp đón đại biểu và tặng ảnh Bác Hồ cho đại hội. Cô Nguyễn Thị Định - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ đón tiếp và đã tặng mỗi đại biểu một chiếc áo sơ mi. Cô Nguyễn Thị Bình - Bộ trưởng Bộ Giáo dục ân cần tiếp đoàn và tặng mỗi đại biểu 6 quyển vở 50 trang và 3 bút chì.
Bộ trưởng Bộ Thương binh - Xã hội, ông Vương Quốc Chính đã tiếp đón, biểu dương các đại biểu Cháu ngoan Bác Hồ và khuyến khích các em luôn phấn đấu để trở thành người hữu dụng góp phần xây dựng đất nước. Các em cũng đã được tham quan các thiết bị, máy móc do Nhà máy cơ khí chế tạo, các dây chuyền sản xuất… Mỗi đại biểu đã ký tên vào sổ lưu niệm, lãnh đạo Nhà máy đã tặng đại hội một vòng thép khắc ghi Năm Điều Bác Hồ dạy.
Buổi tối tại sân Phủ Chủ tịch, Đoàn đại biểu gặp gỡ các vị lãnh đạo trong Hội đồng Nhà Nước: Trường Chinh, Lê Duẩn, Nguyễn Hữu Thọ, Nguyễn Thị Bình, Nguyễn Thị Định… và xem chương trình văn nghệ do các em thiếu nhi biểu diễn. Sau đó, đại biểu trở về khách sạn Giảng Võ gặp gỡ Ban Bí thư Trung ương Đoàn: Lê Quang Vịnh – Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Phạm Công Khanh, Lương Công Hoan, Lê Thanh Đạo…chỉ vắng anh Đặng Quốc Bảo đang trị bệnh ở Tiệp Khắc (nay là Cộng hòa Séc). Anh Phạm Công Khanh phát biểu nhấn mạnh về tầm quan trọng trong công tác đào tạo rèn luyện thế hệ trẻ, là chiến lược phát triển đất nước, cần được tiến hành một cách khoa học, đồng bộ.
Ngày 22 tháng 8 năm 1981
Buổi sáng, sau khi điểm tâm, mỗi đại biểu còn mang theo bánh mì và nước uống, vì đi thăm Trung Đoàn Không quân Sao Đỏ, căn cứ ở gần sân bay Nội Bài, cách Trung tâm Hà Nội 40km. Tại đây, Đoàn đại biểu được tiếp xúc với anh hùng Nguyễn Văn Cốc, người bắn rơi nhiều máy bay Mỹ nhất, gặp gỡ anh Bùi Thanh Liêm, người chuẩn bị thế chỗ anh Phạm Tuân khi có sự cố bất ngờ. Anh đã kể về quá trình rèn luyện của anh và anh Phạm Tuân, mỗi ngày các anh phải bay 16 vòng quanh trái đất. Những hoạt động của phi hành gia Phạm Tuân cùng với nhà du hành vũ trụ Xô Viết Viktor Vasilyevich Gorbatko và 2 nhà du hành vũ trụ khác khi phóng vào không gian trên con tàu Soyuz 37 (từ ngày 23/7/1980 đến ngày 31/7/1980). Trong toàn bộ thời gian trên quỹ đạo, anh Phạm Tuân đã tiến hành thí nghiệm khoa học về hoà tan các mẫu khoáng chất trong tình trạng không trọng lực, thí nghiệm trồng bèo hoa dâu trên không gian. Phạm Tuân đã chụp ảnh nước Việt Nam từ không gian, và đã thực hiện tổng cộng 142 vòng quỹ đạo quanh Trái Đất. Đây là những câu chuyện thật hấp dẫn các em.
Đoàn được tham quan phòng truyền thống của Trung Đoàn, tham quan khu sân bay quân sự. Các em rất phấn khởi khi được phép lên máy bay chụp ảnh, quay phim. Quên đi cái nắng gay gắt, các em mải mê ngắm nhìn những vòng bay biểu diễn tuyệt đẹp cho các em xem của hai anh Lại Quốc Việt và Trần Hoài Lê. Khi máy bay đáp xuống không đợi các anh chị phụ trách nhắc, những tràng vỗ tay, những hồi trống hoan hô của thiếu nhi vang lên, các em chạy ùa đến tặng hoa cho hai anh.
Buổi chiều, Thành uỷ Hà Nội chiêu đãi đại biểu tại khách sạn Thắng Lợi, là khách sạn đẹp nhất Thủ đô thời bấy giờ, do CuBa xây dựng, toạ lạc bên bờ Hồ Tây. Với lối kiến trúc trang nhã, cành thiên nhiên, cây xanh, hồ bơi, suối phun, hòn non bộ… được đưa vào bên trong khách sạn. Tại đây nhiều khách quốc tế và công nhân các nước Cu Ba, Ý, Liên Xô, Đức…đang nghỉ trong chuyến đi du lịch Việt Nam. Các em thiếu nhi trỗ tài giao tiếp bằng đủ thứ ngoại ngữ Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc để làm quen với khách quốc tế. Được biết một suất chiêu đãi hôm nay trị giá 80 đồng (lúc đó lương mới ra trường của 1 giáo viên trung học cơ sở chỉ hơn 50 đồng/ tháng). Bí thư Thành uỷ Hà Nội Lê Quang Đạo đã đón tiếp đại biểu thật nồng hậu. Sau bữa tiệc, đại biểu được đến công viên Lênin xem Đoàn xiếc Trung ương biểu diễn các tiết mục đặc biệt phục vụ đại hội Cháu ngoan Bác Hồ.
Ngày 23/8/1981
Đại hội Cháu ngoan Bác Hồ chính thức được khai mạc vào sáng 23/8 tại Nhà Văn hoá Thiếu nhi. Lễ báo công thật sinh động, cùng với bài báo cáo do đại biểu thiếu nhi trình bày, có minh họa phim ảnh, các tiết mục văn nghệ, phát băng ghi âm lời Bác Hồ nói chuyện với Thiếu nhi… Đại hội nêu gương sáng của thiếu nhi Việt Nam, thời gian gần đây nhất như bạn Lục Xuân Vinh, 13 tuổi, dân tộc Nùng bắt thám báo Trung Quốc, bạn Hồ Đức Chính 11 tuổi, Gia Rai, diệt quân Phun Rô, bạn Mạc Văn Sơn cõng bạn đi học, bạn Lê Thị Trang dũng sĩ Kế hoạch nhỏ, đã nhặt hơn 1.100kg giấy vụn các loại… Tất cả tấm gương tiêu biểu đều có mặt tại đại hội được những tràng vỗ tay dài hoan nghênh của đại biểu.
Sau lễ báo công, Bác Lê Duẩn gặp gỡ đại biểu. Bác xúc động trước những việc làm của tuổi nhỏ góp phần xây dựng, bảo vệ đất nước. Anh Phạm Công Khanh thay mặt Ban Bí thư Trung ương Đoàn phát biểu ý kiến biểu dương, khuyến khích các em luôn chăm ngoan xứng đáng là Cháu ngoan Bác Hồ và trao tặng cờ Chi đội, Liên đội mạnh cho các đơn vị điển hình. Đại hội có sự tham dự của thiếu nhi ở các Đại sứ quán đóng tại Việt Nam như BaLan, Cộng hoà Dân chủ Đức, CuBa… Buổi tối cùng ngày đại biểu họp mặt liên hoan với thiếu nhi Thủ đô tại Nhà Văn hoá Thiếu nhi.
Ngày 24/8/1981
Sáng sớm, các đoàn đại biểu phía Nam tiễn các bạn thuộc các tỉnh phía Bắc trở về địa phương. Những cái bắt tay thật chặt, những cái ôm đầy trìu mến, những đôi mắt đỏ hoe rưng rưng lời tạm biệt. Những ngày qua thật là một dấu ấn đẹp không quên của mỗi đại biểu. Buổi trưa, lúc 11 giờ các đoàn đại biểu phía Nam đến Tổng Cục Đường Sắt dự tiệc liên hoan và sau đó ra ga Hàng Cỏ lên đoàn tàu được xây dựng từ công trình Kế hoạch nhỏ của thiếu nhi mang tên Đội Thiếu niên Tiền Phong Hồ Chí Minh (vừa được khánh thành ngày 01/01/1979. Đoàn tàu có 15 toa xe, 3 toa giường nằm, 9 toa ghế ngồi, 1 toa hàng cơm, 1 toa hành lý, 1 toa trưởng tàu).
Các anh chị Trung ương Đoàn đến từng toa tàu bắt tay chào tạm biệt mỗi đại biểu. Các em thiếu nhi Thủ đô và người dân đứng đầy trên sân ga và hai bên đường vẫy chào. Tiếng còi tàu vang lên, 6 thiếu nhi thuộc Tổng Cục Đường sắt theo tiễn các bạn về đến Ga Bình Triệu, thành phố Hồ Chí Minh. Đoàn tàu rời ga trong tiếng sụt sùi tạm biệt. Những chiếc khăn quàng được các em tháo ra vẫy chào đỏ rực hai bên cửa sổ các toa tàu. Xin chào Thủ đô thân yêu, xin chào và cảm ơn người Hà Nội luôn quý mến người Miền Nam như tình thân ruột thịt từ phương xa trở về nhà.
Đại hội Cháu ngoan Bác Hồ toàn Quốc lần thứ nhất, kể từ ngày thành lập Đội là một sự kiện có ý nghĩa đặc biệt không chỉ đối với tổ chức Đội, mà còn là sự kiện thể hiện sự quan tâm chăm sóc thế hệ trẻ của toàn Đảng, Nhà Nước, Nhân dân và của cả hệ thống chính trị. Đại hội có 305 đại biểu Cháu ngoan Bác Hồ, 201 nữ, 104 nam, 40 Tổng Phụ trách Đội và 40 Trưởng/Phó Ban Thiếu nhi Tỉnh đoàn.
Do lần đầu tiên tổ chức Đại hội nên Ban Tổ chức không mời báo chí và đại biểu quốc tế, nhưng thật bất ngờ các báo Liên Xô, Nhật Bản, Công hòa Dân chủ Đức, Tiệp Khắc… đã đến dự. Họ cho biết, do theo dõi tin tức qua báo, đài nên được tin và đến dự. Ban Tổ Chức e ngại tiếp đón không chu đáo nhưng họ nói: “Rất cảm động với đại hội, chúng tôi chỉ cần một chỗ đứng và đặt máy trong hội trường là tốt rồi, mọi thứ khác chúng tôi tự lo lấy. Chúng tôi rất muốn tìm hiểu về lớp người tương lai của dân tộc Việt Nam anh hùng”.
