NHẬT KÝ ĐẶNG THÙY TRÂM
Tháng 6/1966, Đặng Thùy Trâm tốt nghiệp Trường Đại học Y khoa Hà Nội sớm một năm với tấm bằng hạng ưu. Chưa lâu sau ngày rời giảng đường, chị khoác ba lô lên đường vượt Trường Sơn, tình nguyện vào chiến trường miền Nam.
Với Đặng Thùy Trâm, tấm bằng bác sĩ không chỉ đánh dấu những năm tháng học tập, mà còn trở thành hành trang để chị đến nơi đang cần mình nhất. Rời Hà Nội và vòng tay gia đình, người nữ bác sĩ trẻ mang theo kiến thức, lòng nhiệt thành cùng khát vọng được trực tiếp cứu chữa đồng đội và nhân dân giữa chiến trường Quảng Ngãi.
Sau hành trình vượt Trường Sơn, tháng 3/1967, nữ bác sĩ trẻ đến Quảng Ngãi và được phân công phụ trách Bệnh xá Đức Phổ. Gọi là bệnh xá, nhưng đó thực chất là một cơ sở quân y tiền phương, thường xuyên phải thay đổi địa điểm để bảo vệ thương binh và duy trì việc cứu chữa.
Từ tháng 4/1967 đến tháng 5/1970, Đặng Thùy Trâm vừa điều hành bệnh xá, vừa trực tiếp chăm sóc người bị thương, đào tạo y tá và đi xuống các cơ sở. Giữa điều kiện thiếu thốn, chị cùng đồng đội cứu chữa cho nhiều chiến sĩ và người dân Đức Phổ.
Đằng sau người bác sĩ quyết đoán trong công việc vẫn là một cô gái chưa tròn 30 tuổi, luôn nhớ Hà Nội, nhớ gia đình và mong một ngày hòa bình để được trở về bên mẹ.
Những điều ấy được chị viết lại trong hai cuốn sổ tay từ tháng 4/1968. Trang viết của Đặng Thùy Trâm không chỉ ghi lại công việc tại bệnh xá, mà còn chứa đựng tình thương dành cho đồng đội, những suy tư về trách nhiệm của người trí thức và sự tự nhắc nhở phải sống xứng đáng với lý tưởng mình đã lựa chọn.
Ngày 22/6/1970, Đặng Thùy Trâm hy sinh trong một chuyến công tác, khi chưa tròn 28 tuổi. Hai cuốn nhật ký của chị được một người lính Mỹ tìm thấy. Khi cuốn sổ sắp bị đốt, người phiên dịch đã ngăn lại bằng một câu nói:
“Đừng đốt. Bản thân nó đã có lửa rồi!”
Nhờ quyết định ấy, những trang viết của Đặng Thùy Trâm được Frederic Whitehurst lưu giữ suốt 35 năm. Đến cuối tháng 4/2005, hai cuốn sổ mới được trao trả cho gia đình chị.
Cuốn nhật ký từng vượt qua chiến tranh và khoảng cách nửa vòng trái đất sau đó được xuất bản, tìm đến với hàng triệu độc giả trong và ngoài nước. Qua từng trang viết, người ta gặp lại không chỉ một bác sĩ tận tụy, mà còn là một người con gái giàu tình cảm, luôn đấu tranh với nỗi nhớ và những yếu mềm rất con người để tiếp tục hoàn thành nhiệm vụ.
Thuở còn đi học, Đặng Thùy Trâm từng mong trở thành cô giáo dạy văn, đưa cái đẹp vào tâm hồn thế hệ trẻ và làm một “kỹ sư tâm hồn”.
Chị đã không thể đứng trên bục giảng như ước mơ ban đầu. Nhưng những trang nhật ký được gìn giữ qua 35 năm đã tiếp tục làm công việc ấy: truyền cho nhiều thế hệ niềm tin, lòng nhân ái và ý thức sống có trách nhiệm.
Đặng Thùy Trâm ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ. Nhưng ngọn lửa trong những trang viết của chị không dừng lại ở chiến trường Đức Phổ.
Nó đã vượt qua thời gian để trở về, nhắc rằng vẻ đẹp của một con người không chỉ nằm ở những điều họ từng mơ ước, mà còn ở cách họ lựa chọn sống khi Tổ quốc và nhân dân cần đến mình.
