Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm qua góc nhìn người xa xứ

Tôi đồng ý với nhà phê bình lý luận Vương Trí Nhàn khi anh viết rằng, việc giới thiệu “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” không phải là đưa ra một tấm gương, ngõ hầu mang đến những lời giáo huấn cho thế hệ trẻ ngày nay! Quyển “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” là quyển sách dành cho nhiều thế hệ, mỗi thế hệ, mỗi một người đọc quyển nhật ký sẽ tìm được cho mình một ý nghĩa riêng, một lẽ sống, lẽ yêu, chí ít là hiểu lại được một thời gian khổ, hy sinh.Quyển nhật ký hấp dẫn trước hết bởi số phận kỳ lạ của nó. Dường như tự thân nó có một số phận được định đoạt là sẽ thay mặt tác giả đã ngã xuống để trở về với gia đình và dân tộc. Điều gì đã thuyết phục được người thông dịch viên Nguyễn Trung Hiếu và người lính Mỹ Frederic whitehurst đọc và trân trọng giữ gìn suốt một phần ba thập kỷ, bằng mọi cách để cuốn nhật ký được trở về với sứ mệnh cao cả của nó? Hoàn toàn không phải là những thông số, tháng ngày và các câu chuyện, sự kiện ghi trong nhật ký.Sự lôi cuốn của nó là ở chỗ nó đem đến cho người thông dịch, anh lính Frederic và chúng ta ngày nay là tình thương và đức hy sinh. Người nữ liệt sĩ 27 tuổi đó yêu thiết tha đất nước, yêu mảnh đất Đức Phổ - Quảng Ngãi, yêu miền Nam chìm trong máu lửa chiến tranh, yêu Hà Nội với biết bao kỷ niệm. Trong thời gian khốc liệt ở chiến trường, chị vừa là người mẹ, cô giáo, người chị, người bạn, là người em, là người con lo toan, đùm bọc, che chở cho tất cả mọi người bằng bàn tay và trái tim thánh thiện.Lý tưởng của chị hoàn toàn xa lạ với sự lên gân và đại ngôn mà vô cùng giản dị như cuộc đời của chị, lặng lẽ dâng tuổi xuân cho đất nước. Ngay cả việc chị cần mẫn ghi nhật ký đều đặn giữa khung cảnh chết chóc và sự sống chỉ là sợi chỉ mỏng manh, cũng là một biểu hiện của tình yêu đời mãnh liệt.Chúng ta đã đọc “Viết dưới giá treo cổ” (Phuxich), “Nhật ký Anne Frank”… mỗi tác phẩm đều đem lại cho chúng ta một cách nhìn, một lẽ sống. “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” cũng vậy. Lẽ nào chúng ta đọc xong quyển nhật ký mà không nhận ra sự nhỏ nhặt, những màu sắc riêng tây, những tính toán thiệt hơn vẫn luẩn quẩn giữa lòng mình. Ý nghĩa nhân văn và sự thanh lọc to lớn của quyển “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” chính là chỗ đó. Ý nghĩ cần phải sống cao hơn cuộc sống tầm thường sẽ xuất hiện đối với bất cứ một ai không có trái tim vô cảm.Điều đáng nói là “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” hoàn toàn là một thế giới riêng, viết ra không phải để công bố, chỉ do sự ngẫu nhiên của số phận, của lịch sử, nó đã đến với bạn đọc không chỉ ở Việt Nam mà chắc chắn là nhiều nước khác. Qua những mảnh đời riêng trong vắt này, bạn đọc sẽ hiểu hơn về mức độ khốc liệt của cuộc chiến tranh được phản ánh đến từng chi tiết, đến mức khó một bộ phận tư liệu nào phản ánh hết được. Bạn đọc sẽ hiểu hết về bức chân dung của một thế hệ có học vấn, có lý tưởng, có lẽ sống, không hề mặc cả sự hy sinh.Chúng tôi được sống lại những cảm giác thiêng liêng của hơn ba chục năm về trước khi đọc N.Ôxtơrốpxki, E.Vôinítsơ khi cầm trong tay quyển nhật ký của chị Đặng Thùy Trâm.So với bạn đọc trong nước, tôi là người đọc quyển “Nhật ký Đặng Thùy Trâm” một cách muộn màng, nhưng so với những người từ nước ngoài trở về, tôi thuộc vào người đầu tiên được đọc. Quyển nhật ký linh thiêng và màu nhiệm của Đặng Thùy Trâm đã làm thức dậy những gì đang ngủ quên, làm sống lại một thời cao đẹp, khơi dậy những tình cảm sáng trong của con người. Đó là nguồn “năng lượng” của chị để lại mãi cho đời sau