Nhật ký là người bạn giữa Trường Sơn khói lửa

Sinh thời, nhà báo Nguyễn Văn Đạt, nguyên Phó Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Quảng Ninh, nguyên Giám đốc Đài PTTH Quảng Ninh, nay là Trung tâm Truyền thông tỉnh Quảng Ninh, tặng tôi cuốn sách nhật ký "Những ngày ở Trường Sơn" (NXB Văn học ấn hành năm 2012). Cuốn nhật ký bắt đầu từ ngày 22/4/1966, kết thúc ngày 26/5/1974, kể về quãng thời gian suốt 8 năm trong quân ngũ với biết bao kỷ niệm của người chiến sĩ trẻ Nguyễn Văn Đạt, chiến sĩ thông tin Đoàn Đường dây miền Nam những năm chống Mỹ.

Trong lời mở đầu cuốn sách, tác giả viết: “Lứa tuổi trẻ chúng tôi ngày ấy, hầu như người nào cũng ghi nhật ký. Tôi có may mắn suốt thời gian ở chiến trường chỉ làm công tác quân lực ở Đoàn đường dây trực thuộc Cục Hậu cần Bộ Chỉ huy Miền nên có điều kiện ghi nhật ký thường xuyên. Đó là những lời độc thoại phản ánh tâm tư tình cảm, suy nghĩ của tôi trong quá trình công tác, chiến đấu. Suốt những năm tháng gian khổ, ác liệt của chiến trường, quyển nhật ký lúc nào cũng nằm trong “sắc cốt” tài liệu đặt dưới đáy ba lô của tôi. Nó là người bạn mà ở đó tôi có thể trải lòng mình, tâm sự với chính mình".

Cuốn sách tập hợp tư liệu từ nhiều quyển sổ tay có màu giấy, kích cỡ và màu mực khác nhau, đã đồng hành cùng ông qua những chặng đường dài quân ngũ. Cuốn sách gồm 3 phần: Phần đầu là những ngày nhập ngũ đến lúc nhận quân đi B, phần 2 từ lúc vào Nam đến lúc ra Bắc. Phần thứ 3 là lúc ra Bắc đến khi lập gia đình.

Mỗi câu chuyện trong nhật ký như một đoạn phim quay chậm, tái hiện lại thời bi tráng của thế hệ cha anh. Những ngày ở Trường Sơn, tự tên cuốn nhật ký đã nói lên mạch cảm xúc chủ đạo của tác giả. Từ những trang viết tay đến khi được in thành sách, cuốn nhật ký vẫn giữ hầu như nguyên vẹn những xúc cảm trong trẻo của chàng thanh niên 22 tuổi hăm hở lên đường vào chiến trường miền Nam, mang theo biết bao hoài bão, dù không tránh khỏi những nỗi sợ trước sự nguy hiểm của cuộc chiến.

Nhà thơ Trần Nhuận Minh, nguyên Chủ tịch Hội VHNT Quảng Ninh, đánh giá: “Cuộc đời anh giản dị, như hai tấm gương soi vào nhau và tìm thấy sự thống nhất ở trong nhau. Suốt chiều dài 8 năm ở Trường Sơn, dù làm việc dưới cánh rừng Tây Nguyên hay bên nước bạn, trong những năm chống Mỹ ác liệt, anh vẫn giữ được nét riêng. Những trang ghi chép theo sát từng ngày, bao giờ cũng hiền lành, trong trẻo. Anh không có ý định làm văn mà câu văn nhiều đoạn mượt mà, tha thiết”.

Ở đó, người đọc bắt gặp tình đồng đội vượt lên những mất mát, đau thương trong chiến tranh, những cơn sốt rét giữa mưa rừng Trường Sơn, những lá thư đầy xúc động từ gia đình, những xúc cảm đẹp trước những cô gái Trường Sơn. Nhà thơ Trần Nhuận Minh nhận định: “Chúng ta đã đọc nhiều trang về Trường Sơn trận mạc, khốc liệt, những trang nhật ký này cho ta biết một Trường Sơn khác, có phần yên tĩnh nhẹ nhàng hơn, trang viết cũng dịu dàng hơn để ta hình dung chiến trường một thuở với các cung bậc của nó. Và như anh nói có thể góp thêm vào làm phong phú thêm sức sống của con đường Hồ Chí Minh huyền thoại những năm đánh Mỹ”.