nhật ký liệt sỹ giải phóng quân

Bên góc sân nhỏ, bà Bùi Thị Lợi (SN 1939, trú thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An) và người con trai cả Hồ Văn Hùng (SN 1960) chụm đầu trên cuốn sổ nhật ký. Những trang viết của liệt sỹ Hồ Văn Chương mờ, nhòe do được in ra từ các bức ảnh sao chụp cách đây hơn 60 năm, khiến ông Hùng phải dịch từng chữ, thậm chí đoán nội dung. Đối với ông Hùng, đây là món quà quý giá bởi nó là kỷ vật duy nhất của người bố liệt sỹ.

Gấp cuốn sổ lại, ông Hùng kể, sự xuất hiện của cuốn nhật ký là một bất ngờ lớn đối với ông và gia đình, bởi chưa ai từng nghĩ đến sự tồn tại của nó. Càng bất ngờ hơn, khi cuốn nhật ký đã lưu lạc nửa vòng trái đất suốt hơn 6 thập kỷ.

Vào một ngày tháng 9/2024, ông nhận được cuộc điện thoại. Đầu dây bên kia giới thiệu là người của Trung tâm ASH thuộc Đại học Harvard (Hoa Kỳ), đang lưu giữ cuốn nhật ký có tên Hồ Văn Chương và muốn thu thập thêm thông tin nhằm xác định chính xác về chủ nhân để bàn giao cho thân nhân. Cuốn nhật ký này do một đơn vị thuộc Bộ tư lệnh thủy quân lục chiến số 3 Hoa Kỳ thu giữ ngày 18/10/1966, sau trận đụng độ với quân giải phóng Việt Nam tại một địa điểm giao tranh ở xã Gio An, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị.

Từ thông tin trao đổi qua Zalo, bên kia cung cấp cho ông Hùng một số trang viết của cuốn nhật ký. "Nhận được thông tin, tôi vừa mừng, vừa lo. 60 năm rồi, có phải ngày một ngày hai đâu. Nếu đúng là của bố tôi thật thì đó là kỷ vật vô giá, có ý nghĩa về mặt tinh thần đặc biệt với gia đình tôi. Nhưng nếu đây là sự nhầm lẫn thì sao?. Suốt gần một tuần lễ tôi không thể ngủ được, vì hồi hộp và lo lắng", ông Hùng kể.

Thông tin được cung cấp cho thấy chủ nhân cuốn nhật ký là Hồ Văn Chương, nhập ngũ ngày 10/4/1963, quê quán xóm Trung Tâm, xã Diễn Bình hoặc Diễn Bích, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Ông Hùng tìm hiểu và vỡ òa khi biết xã Diễn Bình từ trước tới nay không có xóm nào có tên là xóm Trung Tâm. Xóm Trung Tâm, thuộc xã Diễn Bích, chỉ có duy nhất liệt sỹ Hồ Văn Chương - bố ông - trùng khớp về tên, ngày nhập ngũ như thông tin trong trang nhật ký.

Kết hợp nhiều nguồn xác minh tin cậy khác từ Bộ Quốc phòng, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Nghệ An..., phía Trung tâm ASH khẳng định cuốn nhật ký nói trên là của liệt sỹ Hồ Văn Chương. Thông tin cuốn nhật ký sẽ được bàn giao cho gia đình trong thời gian sớm nhất khiến ông Hùng và người thân hết sức vui mừng.

"Phía họ gửi cho gia đình tôi hơn 10 trang nhật ký, trong đó chủ yếu là những trang viết bố tôi dành cho vợ. Bố tôi nhập ngũ khi tôi 3 tuổi, em trai tôi - Hồ Văn Quang - mới gần 3 tháng tuổi. Chúng tôi khi đó còn quá nhỏ, nên không có ký ức nào về bố cả. Bởi vậy, cuốn nhật ký sẽ hé mở nhiều hơn về bố tôi, về tình cảm ông dành cho vợ và các con", ông Hùng tâm sự.

Sau 4 tháng chờ đợi, sáng 11/12/2024, ông Hùng cùng người em trai có mặt tại thành phố Vinh để nhận cuốn nhật ký phục chế của người cha liệt sỹ từ đại diện Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam, Trung tâm ASH và Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh Nghệ An. Khoảnh khắc cầm trên tay cuốn nhật ký của bố, dẫu chỉ là cuốn sổ được phục chế, ông Hùng lặng người đi vì xúc động...