Nhật ký người bác sĩ nơi tuyến lửa

Đặng Thùy Trâm sinh ngày 26 tháng 11 năm 1942 trong một gia đình có truyền thống ngành y. Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Y Hà Nội năm 1966, chị tình nguyện vào chiến trường miền Nam công tác với mong muốn góp phần chăm sóc sức khỏe cho các chiến sĩ và nhân dân vùng chiến sự.

Điểm đến của chị là huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi – một trong những địa bàn chịu nhiều bom đạn. Tại đây, chị làm việc trong bệnh xá dã chiến với điều kiện vô cùng khó khăn. Thuốc men khan hiếm, dụng cụ y tế thiếu thốn, nhiều ca cấp cứu phải thực hiện trong rừng hoặc hầm trú ẩn. Có những ngày, tiếng bom nổ kéo dài từ sáng đến tối nhưng các bác sĩ và y tá vẫn tiếp tục cứu chữa thương binh.

Bên cạnh công việc chuyên môn, Đặng Thùy Trâm duy trì thói quen ghi nhật ký. Trong những trang viết, chị kể về cuộc sống của đồng đội, những ca phẫu thuật căng thẳng, sự hy sinh của những người lính trẻ và cả những phút giây nhớ gia đình, nhớ Hà Nội. Những dòng nhật ký cho thấy một người bác sĩ giàu lòng nhân ái, luôn quan tâm đến bệnh nhân và đồng đội dù bản thân cũng phải đối mặt với nhiều hiểm nguy.

Đối với chị, chữa lành vết thương cho thương binh không chỉ là trách nhiệm nghề nghiệp mà còn là niềm tin vào giá trị của sự sống. Chị luôn động viên những người bị thương cố gắng vượt qua đau đớn để tiếp tục sống và chiến đấu. Chính tinh thần lạc quan và sự tận tâm ấy đã để lại nhiều tình cảm trong lòng đồng đội.

Ngày 22 tháng 6 năm 1970, trên đường làm nhiệm vụ, Đặng Thùy Trâm hy sinh tại Quảng Ngãi khi mới 27 tuổi. Sau trận đánh, hai cuốn nhật ký của chị được một sĩ quan tình báo quân đội Hoa Kỳ là Frederic Whitehurst thu giữ. Theo quy định thời chiến, các tài liệu như vậy thường bị tiêu hủy, nhưng nhờ lời khuyên của một phiên dịch người Việt rằng "Đừng đốt cuốn sổ này, trong đó có lửa", ông đã quyết định giữ lại.

Suốt hơn ba thập kỷ sau chiến tranh, Frederic Whitehurst không ngừng tìm kiếm gia đình của Đặng Thùy Trâm để trao trả những cuốn nhật ký. Đến năm 2005, mong muốn ấy trở thành hiện thực. Những trang viết trở về với gia đình và nhanh chóng được xuất bản dưới tên "Nhật ký Đặng Thùy Trâm".

Cuốn nhật ký đã được đông đảo độc giả trong và ngoài nước đón nhận. Nhiều người tìm thấy trong đó không chỉ những ký ức chiến tranh mà còn là vẻ đẹp của lòng nhân ái, sự hy sinh và niềm tin vào hòa bình. Năm 2009, đạo diễn Đặng Nhật Minh thực hiện bộ phim "Đừng đốt", lấy cảm hứng từ hành trình gìn giữ và trao trả cuốn nhật ký.

Ngày nay, câu chuyện của bác sĩ Đặng Thùy Trâm vẫn được nhắc đến như biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam trong thời chiến. Những trang nhật ký của chị đã góp phần giúp các thế hệ sau hiểu rõ hơn về những hy sinh của đội ngũ quân y nơi chiến trường, đồng thời gửi gắm thông điệp về lòng nhân ái, sự cống hiến và giá trị của hòa bình.