NHÌN LẠI ĐỂ PHÁT TRIỂN
Các họa sĩ cũng nắm bắt từng khoảnh khắc của cuộc chiến để sáng tạo. Nhìn lại nền hội họa Việt Nam, từ những bậc thầy Tô Ngọc Vân, Trần Văn Cẩn, Nguyễn Đỗ Cung, Nguyễn Tư Nghiêm, Bùi Xuân Phái, Nguyễn Sáng… đến những họa sĩ lớp sau như Trương Qua, Đào Đức, Lưu Công Nhân...đã để lại nhiều tác phẩm đặc sắc, có giá trị nghệ thuật về đề tài chiến tranh, thuộc nhiều thể loại: Áp phích-cổ động, ký họa, tranh sơn dầu, sơn mài...Nhiều nhà phê bình đánh giá, thành tựu của mỹ thuật Việt Nam là ký họa kháng chiến và áp phích cổ động, một trang sử thể hiện đầy ăm ắp sự kiện trong hai cuộc chiến trường kỳ của dân tộc, một cách sinh động, đầy đủ và trọn vẹn.
Lớp nghệ sĩ dành trọn tuổi thanh xuân cho chiến trường, nay dù ở thời bình vẫn tiếp tục sáng tạo, khai thác tiếp cận, soi chiếu những góc khác nhau. Sau những ngợi ca chiến thắng, tái hiện chiến tranh khốc liệt; những tác phẩm về chiến tranh trong thời bình thường mang nặng tâm tư, thể hiện tinh thần nhân văn sâu sắc khi quan tâm đến những thân phận người trong cuộc chiến và sau cuộc chiến...Thậm chí, họa sĩ Lê Thiết Cương cho rằng, nhiều tác phẩm văn học-nghệ thuật về chiến tranh nổi tiếng, lại được ra đời trong thời bình, khi đã có độ lùi nhất định về thời gian, độ lắng trong tâm tưởng nghệ sĩ.
