NHỚ ANH HÙNG HỒ ĐỨC THẮNG
Chiến tranh đã lùi xa, thế nhưng chúng ta không thể nào quên để đến được ngày độc lập như hôm nay, biết bao thế hệ cha anh đi trước đã ngã xuống để giành lấy. Chúng ta có thể không nhắc đến với thù hận nữa, nhưng chúng ta không được quên. Khi đọc những dòng lịch sử về cuộc đời binh nghiệp đầy sóng gió của các cựu chiến binh năm xưa, tôi không khỏi bồi hồi, xúc động và đầy tự hào về những người anh hùng áo vải. Và trong những câu chuyện ấy đọng lại ấn tượng trong tôi nhất có lẽ là câu chuyện về Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Đức Thắng.
Trong ngôi nhà thờ Anh hùng Hồ Đức Thắng tại khóm Cồn Trứng, phường Trường Long Hoà, tỉnh Vĩnh Long các con cháu ông luôn trân quí giữ gìn những kỷ vật gắn liền với những ngày ông xuôi ngược trên tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển. Đây không chỉ là niềm hãnh diện của gia đình, dòng họ mà cho cả làng quê biển Hiệp Thạnh có được vị Anh hùng cả đời cống hiến cho cách mạng, cho tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển.
Anh hùng Hồ Đức Thắng (Ba Thắng) sinh năm 1922 trong một gia đình nông dân nghèo. Ông tên thật là Hồ Bá Thọ, từng tham gia khởi nghĩa Nam Kỳ ở huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long, rồi lãnh đạo lực lượng thanh niên cứu quốc cướp chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám. Tháng 12/1946, ông gia nhập đội vận tải của Bộ Tư lệnh Nam Bộ, thay thế người bạn tên là Nguyễn Văn Inh vì mới cưới vợ mà phải hoãn chuyến đi đã đăng ký trước; từ đó ông mang tên Nguyễn Văn Inh.
Cuối năm 1948, Nguyễn Văn Inh cùng 12 thuỷ thủ vượt biển chở thuốc men, nhu yếu phẩm ra miền Trung tiếp ứng cho chiến trường Khu 5 đang gặp khó khăn do bị quân Pháp bao vây. Dọc đường, tàu của các ông bị quân Pháp bắt; chúng đưa các ông về giam ở Cát Lái. Tại đây, ông và một bạn tù đã lập mưu chém chết tên cai ngục, thoát thân. Trở về quê nhà làm xã đội trưởng, ông lại bị địch bắt giam ở nhà tù Phú Lợi. Tại đây, ông và các bạn tù đã hứng chịu sự trả thù hèn hạ của Mỹ - Diệm bằng vụ thảm sát dã man tù chính trị bằng thuốc độc; ông đã may mắn thoát chết. Ra tù, Nguyễn Văn Inh trở về Hiệp Thạnh chỉ huy phong trào đồng khởi thắng lợi.
Phong trào đồng khởi đang thắng lợi, nhưng số vũ khí ta giấu lại trước khi Hiệp định Genève có hiệu lực đã cạn; vấn đề vũ khí trở nên tối quan trọng đối với quân giải phóng. Trước tình hình đó, tháng 6.1961, Tỉnh uỷ Trà Vinh (cũ) thành lập đoàn vận tải bằng đường biển ra miền Bắc nhận vũ khí. Nguyễn Văn Inh được cử làm thuyền trưởng trong thuỷ thủ đoàn 6 người.
Để bảo đảm bí mật cho nhiệm vụ đặc biệt quan trọng này, cả 6 người trên tàu đều phải lấy tên họ khác, ghép thành khẩu hiệu: Đoàn, Kết, Đấu, Tranh, Thắng, Lợi. Thuyền trưởng Nguyễn Văn Inh bốc thăm trúng tên “Thắng”, nên đổi tên thành Hồ Đức Thắng, đồng đội thường gọi thân mật là Ba Thắng. Chiếc tàu gỗ trọng tải 15 tấn với một chiếc la bàn cũ cùng ít nước ngọt, lương thực đã rời bờ biển Trà Vinh trực chỉ hướng bắc vào cuối tháng 8.1961. Gia đình, người thân của họ đều không được biết về chuyến đi lịch sử này. Sau 10 ngày lênh đênh trên biển khơi, chiếc tàu gặp bão lớn, buồm tàu rách tả tơi, trôi dạt sang tận Macau.
Thuyền trưởng Hồ Đức Thắng ra dấu cho cảnh sát Macau biết là tàu từ Sài Gòn đi buôn bị bão. Được cảnh sát Macau giúp đỡ nhiệt tình, Hồ Đức Thắng cùng đồng đội lại tiếp tục cuộc hành trình trên vùng biển lạ theo hướng tây, rồi cập vào một cửa sông ở Quảng Đông (Trung Quốc). Các ông được Lãnh sự quán Việt Nam tại Quảng Châu giúp đưa về nước. Tại Hà Nội, đoàn được gặp các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước như: Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Đặc biệt, đích thân Bác Hồ đã đến thăm đoàn thuỷ thủ miền Nam. Thay mặt đoàn, ông Ba Thắng báo cáo với Bác Hồ tình hình chiến trường miền Nam; tình cảm của quân dân Trà Vinh hướng về Bác Hồ và miền Bắc XHCN; về chuyến vượt biển của đoàn ra miền Bắc để tiếp nhận vũ khí... Ngày 23.10.1961, Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam quyết định thành lập Đoàn 759 - tiền thân của Lữ đoàn 125 hải quân - “Đoàn tàu không số” - để vận chuyển vũ khí cho chiến trường miền Nam bằng đường biển.
Đầu năm 1962, Ba Thắng thực hiện chuyến vận chuyển vũ khí đầu tiên vào Nam bằng con tàu có mật danh 55 trên cương vị chính trị viên. Từ đó cho đến năm 1966, chiếc tàu 55 của các ông đã vận chuyển trót lọt 16 chuyến đưa vũ khí vào Nam cho nhiều địa phương ven biển. Tàu 55 đã cập vào hầu hết các bến bí mật từ miền Trung vào miền Nam như: Lộ Diêu, Phổ An, Phổ Quang, Sa Kỳ, Hòn Hèo, Hòn Khói, Vũng Rô, Rạch Gốc, Gành Hào, Bồ Đề, Hố Bỏ Gùi, Vàm Lũng, Kinh Năm...
Một lần, khi vào gần vùng biển Bạc Liêu (nay là Cà Mau), tàu không số của Ba Thắng bị địch phát hiện, nổ súng tấn công. Các ông đã chiến đấu quyết liệt, nhưng địch rất đông, vừa tàu chiến vừa máy bay, nhiều đồng chí đã anh dũng hy sinh. Chính trị viên Hồ Đức Thắng ra lệnh cho anh em rời tàu, chỉ một mình ông ở lại phòng chỉ huy. Ông bình tĩnh quan sát tàu địch đang đến gần, lặng lẽ châm dây cháy chậm cho khối thuốc nổ, xong lao mình xuống biển. Một tiếng nổ long trời, quầng lửa đỏ rực bốc cao, con tàu chỉ còn là những mảnh gỗ lềnh bềnh trên mặt biển cùng với người chỉ huy Hồ Đức Thắng. Sau mấy ngày đêm lênh đênh trên biển, ông đã trôi dạt vào khu vực bãi bồi biển Nhà Mát.
Tại Đại hội anh hùng và chiến sĩ thi đua toàn quốc năm 1967, cá nhân chính trị viên Hồ Đức Thắng và đơn vị tàu 55 đã vinh dự được Bác Hồ ký quyết định phong danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đích thân Bác Hồ ra tận tàu thăm hỏi, chúc mừng cán bộ, thuỷ thủ tàu 55.
Năm 1975, thiếu tá Hồ Đức Thắng được điều động về công tác tại xưởng Nhà Bè thuộc Đoàn 125 - Bộ Tư lệnh Hải quân, rồi về Hải quân Vùng 4. Năm 1980, ông Ba Thắng giã từ binh nghiệp, trở về vùng quê nghèo nơi ông sinh ra và lớn lên để sống những năm cuối đời cùng người vợ thuỷ chung, son sắt.
Nhân dịp thực hiện Đề án “câu chuyện thời hoa lửa” do Trung ương đoàn, Tỉnh đoàn Vĩnh Long phát động, xin kính gửi đến các Mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân nhân, các cựu chiến binh … lời tri ân và lòng biết ơn sâu sắc nhất.
