NHỚ ANH PHAN ĐÌNH GIÓT

Gia đình tôi quê ở tỉnh Nghệ An. Từ thời kỳ kháng chiến chống Pháp, cha tôi là đảng viên Đảng Cộng sản, bởi vậy theo tiêu chuẩn, tôi đủ điều kiện để tỉnh chọn cho đi đào tạo cán bộ, phục vụ cách mạng lâu dài.

Thế rồi, điều đó đã đến. Tôi và một số anh em cùng trang lứa, tuổi từ mười sáu đến mười tám được tỉnh tập trung lên đường đi học. Chúng tôi còn quá trẻ, “ăn chưa no, lo chưa tới”, chưa đi xa bao giờ và cũng không biết sẽ đi đâu. Anh cán bộ phụ trách nói rằng: các em sẽ được lên chiến khu Việt Bắc để vào trường học tập, rồi nhận nhiệm vụ của Tổ quốc.

Từ Nghệ An, chúng tôi hành quân. Ngoài “ruột tượng” gạo vắt trên vai, “gia tài” của chúng tôi hầu như không có gì, kể cả mũ, nón, giầy, dép. Suốt 4, 5 tháng trời đi bộ, chúng tôi đã vượt qua nhiều làng, bản, sông, suối, đồi núi. Thời gian hành quân kéo dài, trang bị thiếu thốn nên sức khỏe chúng tôi bắt đầu suy giảm, đau ốm xảy ra. Ai cũng mong sớm đến vị trí tập kết để sinh hoạt cho đỡ vất vả. Cuối cùng, chúng tôi đã tới địa điểm học tập, nằm sâu trong một khu rừng bạt ngàn cây lá ở chiến khu Việt Bắc. Sau mấy ngày xả hơi, chúng tôi được lệnh đi chặt gỗ, tre, nứa về làm lán trại để bước vào sinh hoạt, học tập. Ai cũng có tâm trạng bâng khuâng, nhớ quê hương, cha mẹ, người thân.

Bất ngờ chúng tôi nhận được lệnh ngừng xây dựng lán trại, chờ lệnh mới. Người nào cũng đoán già, đoán non, chuyện gì sẽ xảy ra? Một vài ngày sau, chúng tôi thấy có khoảng 40 - 50 anh bộ đội, súng ống chỉnh tề đến. Cả khu rừng xôn xao hẳn lên. Chúng tôi được lệnh tập hợp nghe phổ biến, quán triệt mệnh lệnh mới của cấp trên: Tất cả chúng tôi được biên chế thành các tiểu đội, trung đội, đại đội. Chúng tôi được biết, các anh bộ đội vừa đến là khung huấn luyện Đoàn 77 của Bộ. Các anh sẽ trực tiếp huấn luyện chúng tôi để sẵn sàng bổ sung cho các đơn vị chiến đấu. Các anh động viên chúng tôi cố gắng rèn luyện, học tập, góp phần giải phóng nhân dân ta thoát khỏi ách nô lệ của bọn đế quốc, phong kiến.

Sau đó, chúng tôi được lệnh khẩn trương hành quân đến nơi tập kết mới. Cuộc hành quân bộ tiếp tục diễn ra, kéo dài gần một tháng trời. Chúng tôi vừa đi vừa huấn luyện. Không có thao trường, bãi tập, nên cán bộ khung gặp chỗ nào rộng rãi một chút là tổ chức huấn luyện ngay, với những bài quân sự cơ bản như đâm lê, bắn súng, động tác đánh giáp lá cà với quân địch...

Riêng tôi, sức khỏe giảm sút, bị sốt rét liên miên, gót chân nẻ toác, đau nhức, nhiều lúc tưởng chừng như không thể chịu nổi với gió rét mùa đông trên vùng núi rừng Tây Bắc này.

Cuộc hành quân vẫn tiếp tục, chúng tôi hết đêm đi, ngày nghỉ lại chuyển đổi thành ngày nghỉ, đêm đi, dù mưa hay nắng. Một hôm, tôi đuối sức quá, tụt khỏi đội hình khoảng 50 mét. Tôi dựa lưng lên vách đồi bên đường, gục đầu định nghỉ chốc lát cho có sức rồi bám theo đơn vị. Khi ngước đầu lên để đứng dậy, tôi bỗng thấy một anh bộ đội dáng người hơi thấp, da ngăm đen, đầu đội mũ nan bọc vải thưa, có nhiều mảnh dù nhỏ ngụy trang. Với dáng vẻ hiền lành, anh hỏi tôi:

- Có mệt không em? Em đang sốt phải không?

Tôi rụt rè thưa:

- Báo cáo anh, em bị sốt, không theo kịp đơn vị.

Anh liền nói:

- Hãy đưa súng đạn, cả bao gạo quàng vai để anh mang cho!

Vừa nói, anh vừa lấy trang bị của tôi khoác đầy một vòng quanh người anh. Tôi cảm động và bỗng thấy thương anh quá. Tôi xin anh để tôi tự mang đồ của tôi, nhưng anh dứt khoát không nghe. Nhìn thấy hai bàn chân tôi không có giày, hai gót chân đầy vết nứt nẻ, máu hòa lẫn vào đất rừng, anh nói như ra lệnh: “Phải lấy giày của anh để đi, theo kịp đơn vị”!

Nhìn anh khom lưng rút chiếc giày thứ nhất, tôi rùng mình thấy gót chân anh như quả cam bóc vỏ, máu dính loang lổ; nếu chân anh không có giày, lại phải mang vác nặng, chân sẽ bị nặng thêm. Tôi cảm thấy không đành lòng nên xin anh: “Em đi dần dần được anh ạ”! Anh dứt khoát: “Em phải đi giày của anh. Anh là Tiểu đội trưởng của em, là Phan Đình Giót đây”!

Trên đường hành quân, qua câu chuyện anh kể, tôi được biết quê anh ở huyện Cẩm Xuyên - Hà Tĩnh. Cha mẹ anh nghèo khổ, chết đói hết rồi. Anh có một em trai là Phan Đình Giát. Gia đình nghèo, cả đời phải đi làm thuê cho nhà giàu, cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc. Giọng Hà Tĩnh của anh chậm, chắc: “Bọn đế quốc, phong kiến cấu kết đàn áp, bóc lột nhân dân ta. Gần 100 năm qua, đồng bào ta vẫn phải chịu cảnh cơ hàn, khổ cực em ạ!”

Anh thân mật hỏi: “Em tên là gì? Quê ở đâu? Cha mẹ còn không? Anh chị em có đông không? Đời sống gia đình ra sao?...”

Tôi kể với anh: Em quê Nghệ An. Cha mẹ đều già yếu, có 5 anh chị em. Em gần áp út. Các anh chị đã có gia đình, đều nghèo khổ, phải đi làm thuê kiếm sống. Tôi “khoe”: Em có người anh cũng là bộ đội, đang tham gia chiến dịch này, nhưng không rõ ở đơn vị nào...

Anh nói “Giót đã đánh nhiều trận với giặc Pháp ở các chiến trường”.

Vừa hành quân, câu chuyện đã giúp chúng tôi quên bớt nỗi nhọc mệt.

Đường vào Điện Biên cheo leo, ngoằn nghèo, uốn lượn qua nhiều khu rừng, vực thẳm, suối sâu. Máy bay trinh sát của địch vè vè trên đầu, thám thính đường hành quân của bộ đội ta. Thỉnh thoảng, được chúng chỉ điểm, đồng bọn của chúng ào tới ném bom, bắn phá. Vào gần mặt trận, trên các hướng, ngoài bộ đội có rất nhiều dân công tải lương thực, đạn dược ra chiến trường. Những câu hò, điệu hát của các anh chị vang dậy núi rừng, thắm tình quân dân cá nước. Đến vị trí tập kết, anh em cán bộ khung của Đoàn 77 rút về tuyến sau. Khi chia tay, các anh chúc chúng tôi lập công, hẹn ngày thắng lợi gặp nhau.

Tiểu đội trưởng của tôi, anh Phan Đình Giót nhận được lệnh đi nhận nhiệm vụ mới. Tôi được về Tiểu đội 2 Trung đội 1 (Đại đội 360, Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312), do anh Hoàng Đăng Vinh làm Tiểu đội trưởng, anh Minh làm Tiểu đội phó.

Trận đánh Him Lam, mở màn chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử. Tin chiến thắng làm nức lòng chúng tôi. Nhưng anh em cũng đau đớn nhận tin: Tiểu đội trưởng bộc phá Phan Đình Giót đã lấy thân mình lấp lỗ châu mai và hy sinh anh dũng, trong lúc cả Tiểu đội của anh đã thương vong gần hết khi vượt qua cửa mở để đánh vào tung thâm, tạo điều kiện cho bộ đội ta đánh chiếm toàn bộ cứ điểm Him Lam.

Gương hy sinh của Phan Đình Giót đã được phổ biến xuống từng đơn vị để mọi người học tập, noi theo.