Nhớ “Đoàn binh không mọc tóc”

ây Tiến người đi không hẹn ước
Đường lên thăm thẳm một chia phôi
Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy
Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi...

Chị Bùi Phương Thảo, con gái cố nhà thơ Quang Dũng, tác giả của những câu trong bài thơ nổi tiếng “Tây Tiến” mà tôi trích dẫn bồi hồi lần giở những trang hồi ký “Đoàn binh Tây Tiến” của cha mình. Cả cuộc đời hoạt động sôi nổi đầy gian khổ, hy sinh nhưng rất vinh quang của Quang Dũng và đồng đội ở Tây Bắc trong giai đoạn đầu kháng chiến chống thực dân Pháp được thể hiện sinh động trong tập hồi ký này.

Đặc biệt, hồi ký còn cho chúng ta biết mối quan hệ gắn bó keo sơn giữa bộ đội ta và bộ đội Lào qua Trung đoàn Tây Tiến và một trung đội Pathet Lào chống quân xâm lược và phản động. “Bố tôi viết hồi ký năm 1952, sau khi bài thơ “Tây Tiến” mà ông sáng tác năm 1948 đã nổi tiếng. Do nhiều lý do, tác phẩm này bố tôi không công bố. Sau khi bố tôi mất năm 1988, hồi ký được gia đình cất giữ cẩn thận. Sau đó, di cảo được Nhà xuất bản Kim Đồng in, phát hành năm 2019 và nhận giải A Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ ba-năm 2020”-chị Bùi Phương Thảo xúc động kể.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa ra đời. Nhưng đất nước đứng trước muôn vàn khó khăn, thử thách, mà nguy cơ lớn nhất là sự trở lại xâm lược lần thứ hai của thực dân Pháp cùng với các thế lực phản động trong nước núp bóng quân đội Anh (ở miền Nam) và quân Tưởng (ở miền Bắc). Ở biên giới Việt-Trung, hai tiểu đoàn Pháp tiến vào Bắc Lào, đánh chiếm Lai Châu, bắt tay với quân Tàu Tưởng, nuôi dưỡng thổ phỉ, ra sức chống phá cách mạng, giết hại cán bộ, nhân dân.