Nhớ lại 81 ngày đêm đưa đò trên "dòng sông máu" Thạch Hãn

DÒNG SÔNG MÁU VÀ NHỮNG CHUYẾN ĐÒ BẤT TỬ

Mùa hè năm 1972, mảnh đất Quảng Trị nắng cháy da người trở thành tâm điểm của cả thế giới. Trong suốt 81 ngày đêm (từ ngày 28/6 đến 16/9/1972), Thành cổ Quảng Trị phải hứng chịu hàng trăm nghìn tấn bom đạn từ máy bay B-52, pháo hạm đội và trọng pháo của Mỹ - Ngụy. Đất đá bị cày đi xới lại thành tro bụi.

Giữa lằn ranh sinh tử ấy, sông Thạch Hãn – con sông ôm lấy bờ phía Tây Thành cổ – đã trở thành con đường máu thịt duy nhất để tiếp tế vũ khí, lương thực và đưa quân nhu vào thành, đồng thời chở thương binh ra ngoài. Đối với những cựu chiến binh và thanh niên xung phong (TNXP) năm ấy, Thạch Hãn không còn là một dòng sông bình thường, mà là một "dòng sông máu".

Ký ức của những người lái đò trong mưa bom

Nhiều cựu chiến binh và cựu TNXP trực tiếp làm nhiệm vụ tại bến vượt sông Thạch Hãn khi kể lại, mỗi đêm xuống là một cuộc đấu trí, đấu lực nghẹt thở với tử thần.

• Tọa độ chết: Ban ngày, máy bay địch điên cuồng oanh tạc. Ban đêm, chúng bắn pháo sáng rực trời, thả bom từ trường, bom chùm và dùng pháo bầy từ biển bắn vào nhằm cắt đứt đường tiếp tế. Mặt sông luôn sôi sục bởi những luồng đạn vạch đường và những cột nước khổng lồ từ bom nổ.

"Lúc đó, bom đạn nổ ngay bên mạn thuyền, sóng đánh lật úp là chuyện cơm bữa. Chúng tôi chỉ nghĩ làm sao đưa được anh em chiến sĩ vào Thành cổ an toàn, làm sao chở được nhiều đạn dược nhất. Nhiều đồng đội vừa chèo thuyền vừa khóc vì người chiến sĩ mình vừa chở khi nãy, giờ quay lại đã trúng bom hy sinh..."

— Lời kể của một cựu TNXP lái đò năm xưa.

"Hoa lửa" trên sóng nước Thạch Hãn

Mỗi chuyến đò qua sông là một chương sử thấm đẫm máu và hoa hồng. Có những đêm, bến sông rực sáng như ban ngày bởi pháo sáng của địch, những chiếc thuyền của ta trở thành mục tiêu lộ thiên.

Giữa cái chết chực chờ, ngọn lửa yêu nước đã biến những chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi thành những dũng sĩ thép. Thuyền bị trúng đạn thủng, họ lấy chính thân mình hoặc bao gạo, hòm đạn để be bờ, giữ cho thuyền không chìm. Thuyền bị lật, họ lặn ngụp giữa dòng nước xiết, cõng trên lưng những hòm đạn nặng trĩu, dìu những thương binh vào bờ.

Nhiều người lái đò đã hy sinh khi tay vẫn còn nắm chặt mái chèo, thân thể hòa vào dòng nước Thạch Hãn. Máu của các anh hùng, liệt sĩ hòa quyện với phù sa, nhuộm đỏ cả dòng sông dưới ánh chớp của bom đạn. Đó chính là những "bông hoa lửa" kiên cường và lẫm liệt nhất, thắp sáng khúc sông linh thiêng của Tổ quốc.

Lời nhắn nhủ của ngọn sóng

Sau 81 ngày đêm khốc liệt, chiến dịch kết thúc, nhưng dòng sông Thạch Hãn đã trở thành nấm mồ chung của hàng ngàn chiến sĩ, TNXP mang tuổi thanh xuân gửi lại đáy sông sâu.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng câu chuyện về những chuyến đò bất tử trên "dòng sông máu" năm 1972 vẫn mãi vang vọng. Đúng như những vần thơ nghẹn ngào của cựu chiến binh Lê Bá Dương đã viết, như một lời nhắc nhở lay động tâm can hậu thế mỗi khi nghiêng mình trước dòng Thạch Hãn:

"Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm Có tuổi đôi mươi thành sóng nước Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn năm."