Nhớ mãi kỹ sư trưởng Sa-kun
Trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Chính phủ và nhân dân Liên Xô đã tận tình giúp đỡ Việt Nam với tinh thần quốc tế vô sản trong sáng nhất. Mỗi khi người Mỹ đưa ra một loại vũ khí hoặc thiết bị điện tử mới thì các chuyên gia Liên Xô lại ngay lập tức cùng với các cán bộ kỹ thuật tên lửa Việt Nam bàn bạc, nghiên cứu biện pháp đối phó. Khi cần thiết thì còn có sự trợ giúp của các cơ quan kỹ thuật từ Liên Xô cả về lý thuyết và thực hành. Mặc dù Liên Xô chỉ viện trợ cho Việt Nam một loại tên lửa SAM-2, nhưng nó đã được cải tiến qua 3 giai đoạn từ năm 1967 tới năm 1972. Tuy hình dáng bên ngoài của tên lửa không thay đổi, nhưng chất lượng bên trong khí tài đã được nâng lên rõ rệt, đặc biệt là khả năng chống nhiễu điện tử. Việc cải tiến phải làm theo kiểu “cuốn chiếu” do vẫn phải duy trì lực lượng chiến đấu thường xuyên với không quân địch nên được chia làm nhiều đợt. Riêng giai đoạn 3, chỉ trong thời gian ngắn từ tháng 11-1971 đến tháng 4-1972, các chuyên gia Liên Xô và cán bộ kỹ thuật Việt Nam đã cùng nhau hoàn thành một khối lượng công việc rất lớn: Cải tiến xong 53 bộ khí tài tên lửa, gần 300 bệ phóng và hàng trăm quả tên lửa, khôi phục hơn 2.700 khối máy các loại…
Chúng tôi đều rất khâm phục trình độ chuyên môn và tinh thần làm việc của các bạn Liên Xô nói chung và ông Sa-kun nói riêng mà chúng tôi gọi là "thầy". Đây chính là vị chuyên gia Liên Xô được Chính phủ Việt Nam đánh giá công trạng rất cao trong kháng chiến chống Mỹ và là người duy nhất trong các chuyên gia Liên Xô được tặng thưởng đủ bộ 3 Huân chương Chiến công hạng nhất, nhì, ba của Việt Nam. Rời Việt Nam lần cuối cùng từ sân bay Gia Lâm khi phải nằm trên cáng vì bị ốm nặng, ông nói với anh Tuấn phiên dịch: “Có lẽ tôi không còn đủ sức trở lại đây nữa rồi, hãy đỡ tôi dậy để tôi được nhìn đất nước Việt Nam lần cuối - mảnh đất thân yêu và gắn bó với tôi trong những năm khói lửa”. Khi nghe ông nói thế và chứng kiến cảnh ông cố gượng ngồi dậy hướng ánh mắt nhìn về phía những rặng tre và cánh đồng lúa xanh mướt quanh sân bay, những người đi tiễn chúng tôi ai nấy đều vô cùng ngậm ngùi cảm động trước tình cảm của ông đối với nhân dân và đất nước Việt Nam. Siết chặt tay ông, chúng tôi đều chúc ông mau khỏe rồi nhất định phải quay trở lại nơi đây để giảng bài cho các cán bộ kỹ thuật Việt Nam mà hầu hết trong số họ ông đều nhớ tên… Nhưng số mệnh đã không đáp lại mong ước của chúng tôi: Sau khi trở về Liên Xô thì kỹ sư trưởng I.P.Sa-kun đã không còn đủ sức khỏe để quay trở lại Việt Nam nữa.
