Nhớ mãi Sư đoàn 338 - Hồi ức của Nhà văn Phạm Thành Long (1)

Trang chủHoạt động hộiVăn học – Nghệ thuật TSChính trị - Kinh tế - Xã hộiGương sáng Trường SơnThư viện TSLiên hệTrang chủTin tứcKý ức còn mãiNhớ mãi Sư đoàn 338 - Hồi ức của Nhà văn Phạm Thành LongNgày đăng: 06:12 28/01/2025 Lượt xem: 1.886Cỡ chữBáo Quân đội Nhân dân Tết Ất TỵMãi nhớ Sư đoàn 338Nhờ có Sư đoàn 338 mà tôi và lứa thanh-thiếu nhi Xuân Mai, Hà Tây (nay là Hà Nội) ngày ấy đã được nuôi lớn bằng một đời sống văn hóa, tinh thần thật tuyệt vời. Sự may mắn ấy là điểm tựa và định hướng cho tôi trở thành người lính, một nhà báo, nhà văn như bây giờ. Đầu năm 1957, Sư đoàn 338 từ Thanh Hóa hành quân ra thay thế Sư đoàn 304 đang đóng đại bản doanh tại Xuân Mai. Hầu hết cán bộ, chiến sĩ của Sư đoàn quê ở Nam Bộ, một số ít quê ở các tỉnh Khu 5.Bác Tô Ký lúc này đang là phái viên tại Tổng cục Chính trị đã được Bộ Quốc phòng bổ nhiệm làm Chính ủy kiêm Tư lệnh Sư đoàn 338. Hơn 8 năm ở Xuân Mai (1957-1965), Sư đoàn 338 có biết bao kỷ niệm mà tôi mãi mãi không quên.Bố tôi là bộ đội chống Pháp, ông phục viên về mở tiệm Việt Long ảnh quán ở Xuân Mai. Ông được Phòng Tham mưu Sư đoàn 338 chọn là người chụp ảnh chứng minh thư cho cán bộ, chiến sĩ của Sư đoàn. Đại úy Nguyễn Văn Bảo, Trưởng ban Quân lực là người phụ trách việc chụp ảnh này. Vì thế, tôi nhiều lần được theo bố và được bác Bảo dẫn vào doanh trại tiểu đoàn, trung đoàn của Sư đoàn để chụp ảnh cho các chú bộ đội. Bố tôi còn chụp nhiều kiểu ảnh kỷ niệm để các chú bộ đội 338 dán vào bưu thiếp gửi về quê hương miền Nam...Ấn tượng đầu tiên của tôi về Sư đoàn 338 là cuộc mít tinh phản đối vụ thảm sát ở nhà tù Phú Lợi (Thủ Dầu Một). Ngày 1-12-1958, chính quyền tay sai Ngô Đình Diệm đã ra tay đầu độc hơn 1.000 tù chính trị ở nhà tù Phú Lợi. Bộ tư lệnh Sư đoàn 338 kết hợp với nhân dân Xuân Mai tổ chức một cuộc mít tinh lớn, phản đối vụ thảm sát ác độc này của ngụy quân, ngụy quyền Ngô Đình Diệm. Sân bay trực thăng cũ của Pháp ở Xuân Mai mà chúng tôi vẫn gọi là bãi bằng (nay là địa điểm xây chợ Xuân Mai) được chọn làm nơi tổ chức mít tinh. Hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 338 đứng xếp hàng rất oai phong. Bên cạnh đó là khối gồm hàng trăm cán bộ, nhân dân Xuân Mai. Trước giờ mít tinh có một chiếc trực thăng bay tới. Bước xuống từ trực thăng là Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đại tướng đã về tham gia mít tinh với Sư đoàn. Đây là lần đầu tiên tôi nhìn thấy Đại tướng, dù tôi đứng khá xa.Bác Hồ, Bác Tôn dành nhiều tình cảm cho cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn-những người con của quê hương Nam Bộ nên đã nhiều lần về thăm. Lúc ấy chưa có cầu bắc qua sông Bùi trên Đường 21, mọi phương tiện và người muốn qua sông phải đi phà do công binh Sư đoàn tự đóng. Chiếc phà gỗ được kéo bằng sợi dây nối hai bờ sông Bùi. Năm 1961, Bác Hồ và Bác Tôn cùng vào thăm Sư đoàn. Bác Hồ đã xuống ô tô kéo phà cùng mọi người.Hình ảnh ấy thật cảm động! Chủ tịch Hồ Chí Minh và lãnh đạo Bộ Quốc phòng thăm cán bộ, chiến sĩ một đơn vị miền Nam tập kết tổ chức diễn tập, năm 1957. Ảnh tư liệuNgày ấy, Xuân Mai khá nhộn nhịp. Ngoài Sư đoàn 338, ở đây còn có nhiều đơn vị bộ đội đóng quân. Ngày chủ nhật, đi đâu cũng gặp bộ đội. Phố Xuân Mai của tôi ngày đó đã có cửa hiệu bán sách, báo, bưu điện, cửa hàng bách hóa, bến xe, hàng ăn uống, giải khát... Riêng cửa hàng nhiếp ảnh thì có tới 4 tiệm. Còn tiệm hớt tóc thì đếm không xuể. Tất cả đều phục vụ bộ đội là chính. Người ta bảo: Xuân Mai là “thủ đô của bộ đội” cũng bởi vậy.Nhân dân Xuân Mai đã được “hưởng ké” đời sống văn hóa của bộ đội. Tối thứ bảy và tối chủ nhật nào ở đội quân y Sư đoàn (bây giờ là doanh trại của Trường Sĩ quan Đặc công) cũng tổ chức chiếu bóng miễn phí phục vụ bộ đội và nhân dân trong vùng. Có lẽ vì ưu tiên các chú bộ đội miền Nam tập kết nên ở Xuân Mai luôn được xem những bộ phim, những vở diễn hay của nhiều đoàn văn công tới biểu diễn. Hôm công chiếu bộ phim “Lửa trung tuyến”, đoàn làm phim gồm đạo diễn, diễn viên đã về Xuân Mai gặp gỡ, giao lưu với khán giả trước khi khởi chiếu. Nhiều bộ phim chưa công chiếu ở Hà Nội thì Sư đoàn 338 đã được ưu tiên xem trước.Cũng tại đây, nhân dân Xuân Mai và bộ đội Sư đoàn 338 còn được xem các đoàn: Ca kịch Liên khu 5, tuồng Khu 5, cải lương Nam Bộ, kịch nói Nam Bộ... về biểu diễn. Năm 1963 có đoàn xiếc của Liên Xô thăm và biểu diễn tại Việt Nam và Xuân Mai vinh dự là điểm biểu diễn thứ hai sau Hà Nội. Sư đoàn 338 đã chọn vị trí phía sau đồi quân y làm sân khấu biểu diễn. Một triền đồi “bậc thang” được chọn để khán giả ngồi xem y như trong rạp. Về sau, cũng tại vị trí này, chúng tôi còn được xem biểu diễn xiếc của đoàn xiếc Thăng Long, đoàn xiếc Trung ương... Sư đoàn 338 cũng có một đội văn công tổng hợp. Các chú bộ đội đã nhiều lần biểu diễn tại sân đình Xuân Mai. Tụi trẻ con chúng tôi khoái nhất là mấy tiết mục: Nhảy chui qua vòng lửa, chồng đầu biểu diễn các động tác khó... Tôi nhớ chú Rạng và chú Hiền biểu diễn tiết mục này. Chú Rạng quê ở Long An. Người chú to cao nên làm “chân đế” để chú Hiền chồng đầu biểu diễn. Bố tôi đã chụp ảnh hai chú biểu diễn, phóng to để treo trong tiệm ảnh và còn phóng ảnh tặng hai chú. Nhân dân Xuân Mai còn nhiều lần được xem những tiết mục cải lương rất mùi mẫn do bộ đội 338 biểu diễn. Không chỉ vậy, họ còn rất giỏi thể thao. Vào dịp Tết Nguyên đán hay Quốc khánh, sân trước chùa Xuân Mai luôn đông nghịt khán giả đến cổ vũ các chú thi đấu bóng chuyền. Bác Bảo và hai người em kết nghĩa (quê ở Thủ Dầu Một và Long An) của bố tôi đã kể cho gia đình tôi nghe rất nhiều chuyện thú vị về bác Tô Ký. Hoạt động cách mạng từ rất sớm, tháng 4-1937, bác đã được kết nạp Đảng. Từ năm 1939 đến 1941, hai lần bị địch bắt tù đày thì cả hai lần chàng thanh niên Tô Ký vượt ngục thành công. Trong tù, bác tranh thủ học thêm tiếng Pháp, tiếng Hoa và là người rất giỏi võ. Năm 1959, trong đợt phong quân hàm của Quân đội, bác Tô Ký được phong quân hàm Đại tá. Đến năm 1961 được phong quân hàm Thiếu tướng.Là người con Nam Bộ, bác Tô Ký giàu nghĩa khí và thẳng thắn. Em ruột của bác là Tô Châu, tiểu đoàn trưởng một tiểu đoàn thuộc Sư đoàn 338. Chú Châu rất mê uống rượu, khi rượu vào là hay quát mắng lính tráng. Sự việc đến tai anh trai Tô Ký, dù đã nhiều lần khuyên bảo nhưng em trai vẫn chứng nào tật ấy. Một lần, bác Tô Ký vượt sông Bùi sang kiểm tra đột xuất doanh trại tiểu đoàn chú Tô Châu. Đến kiểm tra bất ngờ, thấy em trai sặc sụa mùi rượu, bác không nói không rằng cho chú mấy cái bạt tai. Thấy vậy, chú Tô Châu la lớn:- Ối anh em ơi, Chính ủy uýnh lính nè! Chính ủy uýnh lính nè!Nghe tiếng la, một số cán bộ, chiến sĩ chạy đến phòng tiểu đoàn trưởng. Thấy vậy, bác Tô Ký quay lại nhìn anh em, nói lớn:- Chính ủy không phải uýnh lính đâu. Hôm nay, anh trai Tô Ký uýnh em trai là Tô Châu vì tội uống rượu bậy bạ thôi!Mọi người bịt miệng cười rồi tản nhanh ra về. Từ đấy, Tiểu đoàn trưởng Tô Châu bỏ hẳn rượu...Sang năm 1960, cứ mỗi sáng sớm hoặc chiều muộn, người dân Xuân Mai chúng tôi nhìn lên núi Gội đều thấy một hiện tượng: Từng đoàn bộ đội nối đuôi nhau đi từ chân dốc lên đỉnh dốc. Người ta hỏi nhau: Không biết bộ đội 338 leo lên đó làm gì? Mãi sau này người dân mới rỉ tai nhau, bộ đội 338 đi rèn đấy! Họ tập leo núi để chuẩn bị vượt Trường Sơn trở về quê hương miền Nam chiến đấu. Từ năm 1965, chúng tôi không còn thấy bộ đội 338 hành quân rèn luyện trên núi Gội nữa. Chủ nhật hằng tuần, bộ đội ra phố Xuân Mai cũng ít đi trông thấy. Phần lớn cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 338 đã vượt Trường Sơn trở về quê hương chiến đấu. Thời kỳ này, chúng tôi cũng không thấy chiếc xe con màu trắng của bác Tô Ký đi lại ở Xuân Mai nữa. Nghe nói, bác được bổ nhiệm làm Chính ủy Quân khu 3...Tôi luôn nhớ về những ngày tháng được tiếp xúc với các chú bộ đội Sư đoàn 338. Sự may mắn đó là điểm tựa để sau này tôi quyết tâm trở thành một người lính vào Trường Sơn đánh Mỹ.Nhà văn PHẠM THÀNH LONGVề trang trướcGửi email In trangtin tức liên quanNgười anh hùng ở tuổi hai mươi - Ký sự: Lê LợiTrở lại Vang Nhao - Ký sự: Lê LợiNgời sáng nghĩa tình Việt Nam - LàoKý ức về Nữ TNXP châm ngòi 30 quả mìn phát ra cùng một tiếng nổ - Ký: Bùi Văn HoàngMiền ấy hoa vàng trên cỏ xanh(70 lượt xem)Ký ức còn mãithư viện videoNghĩa tình Trường Sơn28.12.2025|68 lượt xemTường thuật hội nghị BCH (mở rộng) Hội Trường Sơn tỉnh Nghệ An lần thứ 6, nhiệm kì 2022-2027 (phần 2).Tường thuật: Hội nghị BCH (mở rộng)Hội Trường Sơn tỉnh Nghệ An lần thứ 6 nhiệm kì 2022-2027.Thông tin hội viên hội VHNT TS (78 hội viên)Họ tênNăm sinhĐịa chỉDanh sách và địa chỉ hội viên Hội VHNT Trường SơnNguyễn Văn Mão1951Số 9, ngõ 14, Trần Nhật Duật, p. Đội Cung, TP. Vinh, Nghệ AnNguyễn Xuân Dung1949Khối 5, p. Lê Lợi, TP. Vinh, Nghệ AnPhạm Quốc Thịnh1955Số 03/23 Nguyễn Thiếp, P. Ngọc Trạo, TP. Thanh HáaNguyễn Thị Phương Liên1953Quang Trung I, Gia Lâm, Lâm Hà, Lâm ĐồngNguyễn Văn Thống.1953Khu 4, Thị Trấn Thọ Xuân, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa.Nguyễn Thị Kim Thoa1959Khối Quyết Tiến, P. Hàa Hiếu, TX. Thái Hòa, tỉnh Nghệ An.Lê Đức Lân1947Số 47, Đặng Thúc Hứa, P. Trường Thi, TP. Vinh, Nghệ AnNguyễn Văn Dụ1946117/106B Nguyễn Hữu Cảnh, P.22, Q. Bình Thạnh, TP.HCMĐàm Đình Văn1947Khu An Huy, P. Suối Hoa,TP Bắc NinhXem tất cảLiệt Sỹ Trường Sơn Tìm Liệt sỹ01. Danh sách mộ liệt sỹ các tỉnh phía Nam02. Danh sách liệt sỹ tỉnh Hà Tây03. Danh sách liệt sỹ anh hùng và cán bộ cao cấp04. Danh sách mộ liệt sỹ Hà Nội05. Danh sách mộ liệt sỹ Quảng Bình06. Danh sách mộ liệt sỹ tỉnh Quảng Trị07. Danh sách liệt sỹ tỉnh Thừa Thiên Huế08. Danh sách mộ liệt sỹ Ninh Bình09. Danh sách mộ liệt sỹ Nam Định10. Danh sách liệt sỹ tỉnh Thái BìnhXem tất cảtin tức đọc nhiều1Chào bạn đọc của Trường Sơn2Ngân hàng Quân đội, Công ty 207 BTTM/BQP, Công ty CPDV Tất Thành, Công ty TBĐL Hồng Hà và Truyền hình QPVN thăm Hội TSVN3Hội nghị Ban Thường vụ Hội TSVN Quý III năm 20174Hội Trường Sơn5Khai mạc Đại hội đại biểu Hội TS Bắc NinhXem tất cảthư viện ảnhBài hát về trường sơnprevious nextChương trình của CLB Nghệ thuật Phong Lan Trường Sơn trên VOV1TảiTrên Đỉnh Trường Sơn Ta HátTảiĐường Trường Sơn Xe Anh QuaTảiCô Gái Mở ĐườngTảiGặp Nhau Trên Đỉnh Trường SơnTảiTình Em Gửi Trọn Con ĐườngTảiTrinh Nữ Trường SơnTảiHuyền Thoại Trường SơnTảiBài Ca Hội Truyền Thống Trường SơnTảiTiếng Hát mở đường Trường SơnTảiXem tất cảNhững địa chỉ cần giúp đỡỦng hộ các địa phương bị bão lũHãy giúp đỡ hội viên Lê Công Bòng, Khánh HòaXem tất cảTrường sơn - Hội truyền thống trường sơn đường hồ chí minh Việt NamĐang online:139 Tổng truy cập:118.178.286Địa chỉ: Tầng 1, Trụ sở Binh đoàn 12, km 6+500 Đại lộ Thăng Long, P. Xuân Phương, Hà Nội.ĐT: 0825205530Email: bantints2011@gmail.com hoặc hoitruongson@gmail.com
Wesite liên kết: Binh Đoàn 12- binhdoan12.vnTài khoản: Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam
0031101890007 Ngân hàng TM cổ phần Quân đội, chi nhánh Thanh Xuân
Giấy phép số: 46/GP-TTĐT, Cục PTTH&TTĐT, Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 2/10/2014

Bạn đọc có thể sử dụng thông tin, hình ảnh trên trang thông tin điện tử này nhưng phải ghi rõ nguồnChủ tịch Hội: Thiếu tướng Võ Sở (ĐT: 0904 097 734)
Phó Chủ tịch Hội: Thiếu tướng Hoàng Anh Tuấn (Thường trực. ĐT: 0976 334 678), Thiếu tướng - AHLLVTND Hoàng Kiền (ĐT: 098209555 - 0903431523), Thiếu tướng - Lương Sĩ Nhung (ĐT: 038 990 2769), Thiếu tướng Hồ Sĩ Hậu (ĐT: 0983 427 776).

Tổng Biên tập: Đại tá, nhà văn Vũ Trình Tường
Email: vutrinhtuong@gmail.com - Điện thoại: 0913 238 692

Phó Tổng Biên tập Thường trực: Thượng úy, Tiến sĩ, nhà văn Phan Vĩnh Điển
Email: phanvinhdients09@gmail.com - Điện thoại: 0393285959

Phó Tổng Biên tập: Đại tá, nhà báo Đoàn Danh Bình
Email: doandanhbinh@gmail.com - Điện thoại: 0913 033 640

Phó Tổng Biên tập: Nhà giáo, nhà báo Nguyễn Quốc Huy
Email: huygiaoduc@gmail - Điện thoại: 0913 276 709

Cố vấn Ban Biên tập: Trung úy - Nhà báo - Nhà văn Phạm Thành Long
Email: thanhlong1949@gmail.com - Điện thoại: 0984 108 450© 2017 Bản quyền thuộc về Hội Truyền thống Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh Việt Nam Website được thiết kế bởi Tất Thành