Nhớ ngày “giỗ trận” của chiến sĩ Trung đoàn 101

Người lính trẻ Trịnh Xuân Tính, sinh ra và lớn lên ở mảnh đất Hà Bình, Hà Trung, Thanh Hóa, nhập ngũ tháng 5/1972, huấn luyện ở tiểu đoàn 1, Trung đoàn 15, Quân khu 3. Do tình hình chiến trường điều động nên đơn vị ông chỉ huấn luyện một tháng và đi B (vào Nam).

Ông vào đến Quảng Trị cuối tháng 7/1972, đến tháng 8/1972 được bổ sung vào Trung đoàn 101, Sư đoàn 325. Lúc này, Trung đoàn 101 đang chốt giữ ở khu vực An Tiêm, Chợ Sãi, Nại Cửa của huyện Triệu Phong (khu vực này là Đông Bắc của Thành cổ Quảng Trị).

Đến cuối tháng 11/1972, đơn vị được lệnh rút ra Gio Linh (Quảng Trị) để củng cố lại đội hình và bổ sung quân. Sau 20 ngày củng cố và bổ sung lại được điều sang Cửa Việt, Quảng Trị để chiến đấu.

Tình hình chiến sự ở đó lúc bấy giờ rất “nóng”, Mỹ đã có kế hoạch tái chiếm khu vực này trước Hiệp định Paris. Đơn vị ông được giao nhiệm vụ giữ vững vùng cảng cửa việt đến Vĩnh Hòa, Thanh Hội và cùng với đơn vị bạn giữ vững vùng giải phóng Triệu Phong.

Vốn là chiến sĩ liên lạc bên cạnh chỉ huy Trung đoàn nên ông được chứng kiến nhiều tấm gương dũng cảm của đồng đội khi chiến đấu với quân thù. Dừng lại đôi chút, ông bắt đầu kể về những ngày chiến đấu, về những đồng đội của mình…

Có lẽ, ông Tính vẫn không thể quên được ngày đáng nhớ được xem là ngày “giỗ trận” của những chiến sĩ Trung đoàn 101, Sư đoàn 325. Cách đây 49 năm, sáng sớm ngày 21/3/1975 tiếng súng mở màn chiến dịch Thừa Thiên - Huế bắt đầu. Nằm trong đội hình của Sư đoàn 325, Trung đoàn 101 và Trung đoàn 18 có nhiệm vụ tiến công địch bên cánh phải của Quân đoàn 2 chiếm các điểm cao dãy Kim Sắc; làm bàn đạp để cắt đứt đường 1 từ Bắc Lương Điền vào đến Nam Phú Lộc. Đây là một nhiệm vụ chiến lược cực kỳ quan trọng. Nơi đây là khu vực nằm trong hệ thống phòng ngự kiên cố của địch. Chúng bố trí lực lượng chủ yếu là quân khu 1 và Sư đoàn 1.

Mặt trận xác định đây là nơi sung yếu nhất trong hệ thống phòng thủ "Rắn" của địch. Nếu chúng ta làm chủ được đoạn này thì giao thông đường bộ của địch lập tức bị cắt đứt và quân khu 1 của địch bị tách làm đôi, việc thất thủ Trị Thiên Huế là điều tất nhiên. Để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao trước Tết Nguyên đán, bộ phận tiền trạm gồm tư lệnh Sư đoàn và chỉ huy các trung đoàn cùng cán bộ chủ chốt của đơn vị chuẩn bị chiến trường. Thời gian chuẩn bị gấp rút, đơn vị phải tự làm đường vắt qua đỉnh 1048 để kéo pháo và gùi đạn lên trận địa, sẵn sàng cho chiến dịch Xuân Hè 1975 (còn gọi là chiến dịch K175).

Theo đúng kế hoạch, các đơn vị đồng loạt nổ súng. Dưới sự chỉ huy của Trung đoàn trưởng Nguyễn Văn Giảng và Chính ủy Lê Đang, Trung đoàn 101 đánh chiếm các điểm cao, đến trưa ngày 21/3/1975 bộ đội ta vẫn chưa làm chủ được dãy Kim Sắc. Chỉ thị của Mặt trận là ngày 21 phải cắt đứt đường 1 giữa Huế và Đà Nẵng.

Đến gần trưa ngày 22/3, Tiểu đoàn 2 kết hợp với đơn vị bạn đã tiến công và làm chủ được 4km đường 1 từ Ràng Bò đến Bạch Thạch. Như một lưỡi dao sắc bén cắt đứt đường 1, đây là đòn hiểm nhất trong cuộc tiến công của quân ta, đã cản lại hàng ngàn xe địch đủ các loại đang tháo chạy về Đà Nẵng.

Trong 2 ngày mở màn của chiến dịch, bộ đội ta phải chịu đựng muôn vàn khó khăn. Dù quân ta đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, nhưng nhiều đồng chí đã hy sinh. Hiện nay, còn nhiều đồng đội không biết đang nằm ở đâu. Trong nghĩa trang ở Lộc An, Lộc Điền, Lộc Trì, rất nhiều bia mộ không có danh tính của liệt sĩ. Hàng năm, cứ đến ngày 21/3, những người lính của Trung đoàn 101 vẫn tập trung theo từng cụm để ôn lại những ngày ác liệt ấy và coi đây là ngày "giỗ trận" của Trung đoàn 101.