Nhớ ơn những vị tiền nhân có công lập Miếu Hội
Miếu hội trước kia chỉ là một cái khánh nhỏ do quan đàng cựu đi ghe ô sa để trên mé bờ đất ông Trần Văn Nho cách phía trên đồn ( Vịnh đồn Tiền, 300m) sau dời về địa điểm bây giờ 50m nằm bên phải vệ đường Tân Châu – Long An. Vào những năm đầu thế kỉ XX, do hưởng ứng phing trào thiên địa hội có rất nhiều người tụ về đây hội họp nhiều lần, nên từ đó Miếu mới có tên gọi là Miếu Hội và được nhân dân truyền khẩu đến nay.
Miếu hội xưa kia nằm trên địa bàn ấp Long Châu, xã Long Phú, Quận Tân Châu, Tỉnh Châu Đốc ngày nay thuộc Khóm Long Châu, Phường Long Phú, tỉnh An Giang.
Người có công lập Miếu Hội đầu tiên là ông Đội chín Tài – tên thật là Nguyễn Văn Của- Trưởng đồn Chàng Tượng, sau có tục danh là Vịnh Đồn( Đồn nằm trong Vịnh song Tiền). Người quản nhiệm đội quân thứ 9 nguyên là một người trong mười vụ thủ đồn( Đồn trưởng) có công dẹp loạn quân Chân lạp tại biên giới Việt – Miên dưới trào vua Tự Đức và được vinh thăng chức Hiệp Quản.
Tục truyền khoản cuối thế kỉ XVIII- Thế kỉ XIX các vị công thần nước ta thân chinh đánh quân Chân Lạp về nghỉ binh tại Vịnh Đồn. Quan đàng cựu đi bằng ghe ô, ghe sa. Để tăng uy vũ triều đình và tinh thần quyết chiến của các nghĩa binh, nên trước muic thuyền tiền đạo luôn có khánh nhỏ hình tượng như cái Miếu. Trong Miếu thờ Đại càng quốc gia Nam Hải, Tứ vị Vương( Gia Long, Minh Mạng,Thiệu Trị và Tự Đức), Bát vị hầu( Đỗ Thanh Nhân, Châu Văn Tiếp,Nguyễn Huỳnh Đức,Võ Tánh, Nguyễn Văn Thành, Lê Văn Duyệt, Nguyễn Tri Phương, Nguyễn Văn Thoại) và trăm quan.Nhờ sự phô trương thanh thế đó mà lúc nào sáp chiến với địch, quân ta cũng thắng trận vẻ vang.
Do ảnh hưởng sâu xa về cái khánh nhỏ đó nên sau này ông Đội chín Tài dựng lên ngôi miếu nhỏ đơn sơ bằng tranh nền đất tại bờ sông ông trần văn Nho, phía trên cái đồn độ 300m để ghi dấu tích các vị tiền nhân còn lưu lại trên đường tiến binh và làm nơi hội tụ nhân dân đến tổ chức lễ cúng” Sùng bái các đấng quân vương và các vị công thần”.
Đến năm 1900, vùng đất miếu bị sạt lỡ phần Miếu bị dột nên ông Nguyễn Văn Mậu người làng Tân An cùng bà con nhân dân dời Miếu xuống đại điểm hiện nay cách nền củ 50m. Phần đất rộng 3000m2 do ông hương quản Lương Văn Thóc cúng hiến. Miếu được xây kiên cố rộng lớn.
Xưa kia ngoài việc nhân dân lễ bái, Miếu còn là trụ sở mật của tổ chức Kèo xanh, Kèo vàng do số người yêu nước Việt Nam hưởng ứng “Phong trào Thiên địa hội” gồm các ông Nguyễn Văn Cư, Nguyễn Văn Cảnh (con ông Đội chín Tài), ông Nguyễn Văn Hơn và ông Nguyễn Duy Mưu( Thân sinh của ông Nguyễn Ngọc Tạc – nay là cán bộ lão thành của Tỉnh An Giang) cùng nhiều nhân si khác thường xuyên hội hợp tại Miếu để bàn quốc sự.
Trong thập niên 1930, ông Nguyễn Ngọc Tạc là một trong những người ưu tú của Đảng, ông được phân công phụ trách thanh niên, đi các xã trong huyện đến làng Long Phú thường liên hệ Ban Miếu hội vận động hội cạo giáo, đá banh nhằm tuyên truyền đường lối cách mạng. Chính quyền Pháp ghi nơi Miếu hội là cơ sở hoạt động cách mạng nên không cho Ban Quý Tế thờ Tứ Vị Vương. Bát Vị hầu, Trăm quan nữa mà phải cải thờ Đại càng Quốc gia Nam hải Tứ vị Thánh nương nương nên trong Hội phải lật lưng tấm biển viết câu thờ theo lệnh của chính quyền Pháp(Phản hậu vị tiền).
Suốt 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp,các đồng chí (Phạm Hồng Việt) ông Dương Minh Chất ở căn cứ Giồng Trà Dên thường xuyên lui tới Miếu Hội họp cơ sở xã Long Phú để lên kế hoạch diệt địch ở Tân Châu.
Năm 1954 – 1963, Ông Bùi Văn Ngự là Ban Quý Tế Miếu hội hoạt động hợp pháp các công tác binh vận, cất giấu truyền đơn, tài liệu mật, diệt tề và tiếp tế luong thực, đạn dược cho cách mạng. Trong tổ chức này có đường dây liên lạc do Trần Hữu Phước chở nhiều chuyến vũ khí, quân trang, quân dụng. Miếu Hội còn là đại điểm của lực lượng vũ trang các cấp bàn kế hoạch đánh diệt đồn bót giặc quanh vùng.
Tháng Giêng năm 1969, Bộ chỉ huy Huyện đội đóng tại Miếu Hội đánh diệt đồn Long Phú.Trong Trận đánh này, địch dùng máy bay ứng cứu và ném bom cháy rụi Miếu hội.Năm 1970 Ban Quý Tế đứng ra xây dựng lại ngội Miếu.
Đây là những giá trị lịch sử văn hóa đáng trân trọng, thế hệ trẻ hôm nay, luôn ghi nhớ đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, ông cha ta– những người đã dày công góp sức, góp của dựng nên ngôi Miếu Hội để tưởng nhớ tổ tiên và gìn giữ truyền thống tốt đẹp của quê hương. Luôn nhớ rằng, mỗi công trình văn hóa là kết tinh của tình đoàn kết và lòng thành kính. Thế hệ trẻ hôm nay, nguyện tiếp bước, bảo tồn và phát huy giá trị của Miếu Hội, để nơi đây mãi là biểu tượng của lòng tri ân và niềm tự hào dân tộc.
