Nhớ “ông vua vũ khí” Trần Đại Nghĩa (1)

Chính trịNhớ “ông vua vũ khí” Trần Đại NghĩaSGGP13/09/2023 07:17Theo dõi Báo Sài Gòn Giải Phóng trênKỷ niệm 110 năm ngày sinh Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ, Anh hùng lao động Trần Đại Nghĩa (13-9-1913 - 13-9-2023), chúng ta tưởng nhớ về ông - người được mệnh danh là “ông vua vũ khí”, một tên tuổi gắn với ngành công nghiệp quân sự Việt Nam. Ông là tấm gương tiêu biểu cho trí tuệ, lương tâm, phẩm giá con người của thời đại Hồ Chí Minh.Đông đảo nhà khoa học, nhà nghiên cứu tham dự hội thảo khoa học về Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa. Ảnh: TUẤN QUANG1. Trần Đại Nghĩa tên thật là Phạm Quang Lễ, sinh ra trong một gia đình nhà giáo nghèo ở huyện Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long, 7 tuổi đã mồ côi cha, nhờ mẹ và chị nuôi ăn học. Sau khi học xong đệ nhất cấp ở Mỹ Tho, ông lên Sài Gòn học Trường Pétrus Ký. Năm 1933, ông đậu một lúc hai bằng tú tài Việt, Pháp và không lâu sau được học bổng sang Pháp học.Với tất cả sự nỗ lực học tập, ông đã nhận 3 bằng đại học cùng lúc (kỹ sư cầu đường, kỹ sư điện và cử nhân toán). Sau đó, ông lấy tiếp bằng kỹ sư hàng không. Ông cũng dành thời gian sang Đức nghiên cứu về chế tạo máy bay và nghiên cứu về vũ khí, rồi quay về Pháp làm kỹ sư trưởng cho Hãng nghiên cứu chế tạo máy bay Concord. Có bao nhiêu tiền dành dụm, ông đều mua sách liên quan đến vũ khí, nghiên cứu ngày đêm, chờ cơ hội về giúp nước. Điều mà ông luôn nung nấu là Việt Nam có truyền thống đánh giặc nhưng lại thiếu vũ khí hiện đại.Năm 1946, trong lần sang Pháp, Bác Hồ gặp, nói chuyện với kiều bào và nghe Phạm Quang Lễ trình bày nguyện vọng đưa kiến thức kỹ thuật quân sự mà mình đã tích lũy nhiều năm ở nước ngoài về phục vụ đất nước. Sau cuộc gặp gỡ này, Bác rời Pháp về Việt Nam, có bốn Việt kiều cùng theo về. Phạm Quang Lễ về nước với hành trang là một tấn sách chuyên về vũ khí. Bác Hồ đã đặt cho ông tên Trần Đại Nghĩa, đồng thời giao trọng trách Cục trưởng đầu tiên của ngành Quân giới Việt Nam.2. Với sự tin cậy và quan tâm đặc biệt của Bác, sự cộng tác đắc lực của đồng đội, đầu năm 1947, sau hơn 5 tháng về nước, Trần Đại Nghĩa và đồng nghiệp đã chế tạo được súng Bazooka - súng bắn xe tăng đầu tiên theo mẫu của Mỹ, có thể bắn xa 600m, phạm vi sát thương 50m, mức đâm xuyên thủng của đạn đạt độ sâu 75cm trên tường gạch, tương đương đạn do Mỹ chế tạo. Súng Bazooka đã góp phần phá tan cuộc hành quân của Pháp ở mặt trận Cầu Mới - Hà Đông. Trong chiến dịch Thu Đông, súng Bazooka còn bắn chìm tàu chiến Pháp trên sông Lô.Sáng chế tiếp theo của ông và đồng nghiệp là súng không giật SKZ, trọng lượng 20kg, dùng bắn những pháo đài kiên cố, xuyên thủng lô cốt bê tông. Những năm 1950, quân ta dùng súng không giật SKZ tại chiến trường Nam Trung bộ, có đêm loại được 5 đồn. Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, quân ta đã đưa lên trận địa 10 khẩu SKZ cùng 100 quả đạn. Tiếp theo là ĐKZ, rồi bom bay đánh vào những điểm co cụm tương đương với vũ khí của Đức. Sau này, chúng ta chế tạo tên lửa đánh các mục tiêu xa 4km.Trong kháng chiến chống Mỹ, những loại vũ khí cải tiến của ta đã góp phần chống B52, chống phá thủy lôi của Mỹ và chế tạo những trang thiết bị đặc biệt cho bộ đội đặc công. Theo dự báo của Bác Hồ: “Sớm muộn rồi đế quốc Mỹ cũng đưa B52 ra đánh Hà Nội, rồi có thua nó mới chịu thua”. Trần Đại Nghĩa đã cùng các nhà khoa học, các đơn vị nghiên cứu cải tiến có hiệu quả tên lửa SAM-2, bộ khí tài KX, cùng với những biện pháp về chiến thuật xạ kích, tinh thần chiến đấu dũng cảm và trình độ tác chiến phòng không của bộ đội tên lửa của quân đội ta đã làm nên một “Điện Biên Phủ trên không” 1972 trên bầu trời Hà Nội.Ngày 30-4-1975, ông lặng lẽ ghi vào sổ tay dòng chữ: “Nhiệm vụ của tôi đã hoàn thành”. Đó là nhiệm vụ cứu nước thiêng liêng mà ông từng ấp ủ từ thuở thiếu thời.3. Ông được phong tướng vào năm 1948 và giữ nhiều chức vụ: Cục trưởng Cục Pháo binh, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật. Sau khi chuyển khỏi quân đội, ông được phân công làm Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Công thương, Thứ trưởng Bộ Công nghiệp nặng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước, Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam.Ông là một trong bảy anh hùng đầu tiên được phong vào năm 1952, cùng với Cù Chính Lan, La Văn Cầu, Nguyễn Thị Chiên… Ông là vị tướng đầu tiên được phong Anh hùng. Ông được bầu là Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô năm 1966, sau này đã được tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh.Trần Đại Nghĩa là một vị tướng, một nhà khoa học chân chính, suốt đời đau đáu học hành để có thể làm ra vũ khí hiện đại đánh bại thực dân, đế quốc xâm lược hùng mạnh. Ông sẵn sàng từ bỏ mức lương cao, tương đương với 22 lượng vàng một tháng lúc bấy giờ, để đồng cam cộng khổ cùng nhân dân, để giành được tự do độc lập, đất nước phát triển vững bền.Trần Đại Nghĩa xứng đáng là vị tướng của quân đội anh hùng, là một nhà khoa học quên mình vì nước, vì dân. Ông xứng đáng với cái tên mà Bác Hồ đã đặt. Cái tên ấy cũng đã được gắn cho những ngôi trường, những con đường, khu lưu niệm… để hậu thế mãi nhớ về một con người luôn vì đại nghĩa.Ngày 12-9, Tỉnh ủy Vĩnh Long phối hợp Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề “Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa, nhà khoa học - quân sự tài năng, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh”, nhân kỷ niệm 110 năm ngày sinh đồng chí Trần Đại Nghĩa (13-9-1913 - 13-9-2023).Tại hội thảo, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, những người am tường về cuộc đời và sự nghiệp của Giáo sư, Viện sĩ Trần Đại Nghĩa đã tập trung thảo luận nhiều vấn đề quan trọng. Trong đó, phân tích làm rõ tinh thần học tập, đam mê nghiên cứu khoa học với mục tiêu cao cả là phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân của đồng chí Trần Đại Nghĩa; khẳng định công lao, những đóng góp to lớn của đồng chí Trần Đại Nghĩa - nhà khoa học quân sự tài năng.TUẤN QUANGPHẠM PHƯƠNG THẢOTừ khóaAnh hùng lao động Trần Đại Nghĩakháng chiến chống Mỹquân sự Việt NamBình luậnXin vui lòng gõ tiếng Việt có dấuGửi bình luậnTin cùng chuyên mục

Chỉ sử dụng một văn bản “sạch”, đang có hiệu lực

31/12/2025 18:45Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh nhấn mạnh, mục tiêu cao nhất là để người dân, doanh nghiệp và cơ quan áp dụng pháp luật chỉ sử dụng một văn bản “sạch”, đang có hiệu lực, không phải lần theo lịch sử sửa đổi, bổ sung.

Quyết định của Bộ Chính trị về nhân sự lãnh đạo Tạp chí Cộng sản và Ban Tổ chức Trung ương

31/12/2025 18:26Chiều 31-12, tại Hà Nội, Bộ Biên tập Tạp chí Cộng sản tổ chức hội nghị công bố quyết định của Bộ Chính trị về công tác cán bộ. Đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư dự hội nghị.

Đồng chí Lâm Thị Phương Thanh giữ chức Thứ trưởng Thường trực Bộ VH-TT-DL

31/12/2025 18:11Chiều 31-12, tại trụ sở Bộ VH-TT-DL, Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính thay mặt Thủ tướng chủ trì lễ công bố quyết định tiếp nhận, bổ nhiệm đồng chí Lâm Thị Phương Thanh giữ chức Thứ trưởng Thường trực Bộ VH-TT-DL.

Đồng chí Nguyễn Thị Thu Hà làm Phó Chánh Văn phòng Thường trực Văn phòng Trung ương Đảng

31/12/2025 17:12Ngày 31-12, Văn phòng Trung ương Đảng tổ chức hội nghị công bố quyết định của Bộ Chính trị về công tác cán bộ. Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú dự và chủ trì hội nghị.

Công bố Lệnh của Chủ tịch nước với 15 luật, pháp lệnh

31/12/2025 17:07Chiều 31-12, tại Hà Nội, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước về việc công bố các luật, pháp lệnh đã được Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XV thông qua.

Kết luận về tình hình, kết quả hoạt động bộ máy hệ thống chính trị, chính quyền địa phương 2 cấp

31/12/2025 15:48Ngày 31-12, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Kết luận số 228-KL/TW của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tình hình, kết quả hoạt động của bộ máy hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp.

Phát huy trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên phát triển mới

31/12/2025 15:26Trước thềm năm mới 2026 - năm khởi đầu nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm đã dành thời gian trả lời phỏng vấn của Thông tấn xã Việt Nam. Báo Sài Gòn Giải Phóng trân trọng giới thiệu nội dung cuộc phỏng vấn:

TPHCM chủ động “đi trước, mở đường” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

31/12/2025 12:41Ngày 31-12, Ban Chỉ đạo 35 Thành ủy TPHCM tổ chức tọa đàm khoa học “Giải pháp triển khai thực hiện hiệu quả Kết luận 89-KL/TW của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết 35-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa XII tại TPHCM và các tỉnh phía Nam trong bối cảnh hiện nay”.

TPHCM và Trung tâm 286 ký kết phối hợp phản bác, xử lý thông tin xấu độc trên không gian mạng

31/12/2025 09:48Theo Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TPHCM Lê Văn Minh, chương trình ký kết giúp TPHCM chuyển từ thể bị động, phải "đuổi theo" xử lý thông tin sang thể chủ động nắm bắt, phân tích, dự báo và ngăn chặn từ sớm, từ xa các nguy cơ mất an ninh tư tưởng trên không gian mạng.

TPHCM: Giám sát qua dữ liệu trên nền tảng số

30/12/2025 18:56Chiều 30-12, Ủy ban Kiểm tra (UBKT) Thành ủy TPHCM tổ chức hội nghị tổng kết công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật của Đảng năm 2025; triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến đến các xã, phường, đặc khu trên địa bàn thành phố.

Định hình tư duy chiến lược và đường hướng phát triển đất nước trong thời kỳ mới

30/12/2025 15:21Lý luận chỉ thực sự có sức sống khi được nuôi dưỡng từ thực tiễn sinh động và quay trở lại dẫn dắt thực tiễn, coi thực tiễn là nguồn dữ liệu mở để tổng kết, khái quát và dự báo.

Chủ tịch UBND TPHCM điều động, bổ nhiệm nhiều cán bộ lãnh đạo

30/12/2025 14:48Chiều 30-12, UBND TPHCM tổ chức lễ trao quyết định cán bộ. Đồng chí Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, chủ trì.

TPHCM cần thanh niên tham gia giải các bài toán khó

30/12/2025 14:13Lãnh đạo TPHCM cho biết, thành phố rất cần những đề xuất thiết kế, giải pháp mới và những hành động cụ thể qua từng phần việc của tuổi trẻ, cùng thành phố giải quyết các bài toán khó như kẹt xe, ngập nước, ô nhiễm môi trường, chuyển đổi số và tiến đến xây dựng thành phố không ma tuý.

Khung số lượng cấp phó các cơ quan chuyên môn thuộc UBND TPHCM

30/12/2025 11:00Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM vừa có kết luận về khung số lượng cấp phó các cơ quan chuyên môn thuộc UBND TPHCM.

TPHCM đưa một số dự án điển hình về thất thoát, lãng phí vào diện theo dõi

30/12/2025 10:34Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực TPHCM chỉ đạo, rà soát, đưa một số vụ việc, dự án điển hình về thất thoát, lãng phí vào diện theo dõi, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát, đôn đốc, xử lý nhằm răn đe, cảnh báo, phòng ngừa vi phạm.

Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã chủ trì lấy ý kiến cử tri nơi cư trú của người ứng cử

30/12/2025 06:11* Câu hỏi: Sau khi tiếp nhận hồ sơ ứng cử đại biểu (ĐB) Quốc hội khóa XVI và ĐB HĐND TPHCM nhiệm kỳ 2026-2031, cơ quan nào tổ chức lấy ý kiến cử tri nơi cư trú của những người ứng cử? (Nguyễn Sỹ Hùng, phường Cát Lái, TPHCM)

Sắt son niềm tin với Đảng

29/12/2025 19:20Trong bối cảnh mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen, mỗi đoàn viên, thanh niên cần một điểm tựa vững chắc để trưởng thành. Điểm tựa ấy chính là sự kiên định con đường mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn.

Kiện toàn Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực TPHCM

29/12/2025 15:39Ngày 29-12, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang đã ký quyết định kiện toàn nhân sự Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực TPHCM (gọi tắt Ban Chỉ đạo). Theo quyết định, Ban Chỉ đạo gồm 1 Trưởng ban, 5 Phó Trưởng ban và 11 Ủy viên.

Trường Đại học Bà Rịa - Vũng Tàu có tân hiệu trưởng

29/12/2025 14:38Ngày 29-12, Trường Đại học Bà Rịa - Vũng Tàu (BVU) tổ chức Lễ công bố quyết định bổ nhiệm Hiệu trưởng đối với PGS-TS Nguyễn Bá Hoàng.

Chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng phải tiên phong đi đầu trong tổ chức thực hiện

29/12/2025 12:32Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú nhấn mạnh, năm 2026 là năm hành động đột phá, chuyển từ cách làm theo kế hoạch sang làm theo mục tiêu và sản phẩm, từ báo cáo tiến độ sang báo cáo kết quả, từ “có làm” sang “làm đến nơi đến chốn”.

Xem thêm

Năm 2026, phường Thủ Đức (TPHCM) phấn đấu triển khai 3 công trình trọng điểm

29/12/2025 19:06Học viện Cán bộ TPHCM chú trọng kết nạp đảng viên mới là sinh viên

TPHCM chủ động “đi trước, mở đường” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

31/12/2025 12:41TPHCM và Trung tâm 286 ký kết phối hợp phản bác, xử lý thông tin xấu độc trên không gian mạng

Định hình tư duy chiến lược và đường hướng phát triển đất nước trong thời kỳ mới

Sắt son niềm tin với Đảng

Chủ động nguồn tin chính thống để phản bác kịp thời thông tin xấu độc

Nhân sự

Quyết định của Bộ Chính trị về nhân sự lãnh đạo Tạp chí Cộng sản và Ban Tổ chức Trung ương

31/12/2025 18:26Đồng chí Lâm Thị Phương Thanh giữ chức Thứ trưởng Thường trực Bộ VH-TT-DL

Đồng chí Nguyễn Thị Thu Hà làm Phó Chánh Văn phòng Thường trực Văn phòng Trung ương Đảng

GS-TS Nguyễn Thị Thanh Mai được bổ nhiệm làm Giám đốc ĐHQG TPHCM

TPHCM: Điều động, chỉ định nhiều bí thư phường, xã

Cải cách hành chính

Thử nghiệm 5 thủ tục hành chính trong lĩnh vực hộ tịch

31/12/2025 19:50Ngày 31-12, Bộ Tư pháp có Báo cáo số 859/BC-BTP về tình hình xây dựng và triển khai hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) dùng chung ngành tư pháp, gửi Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (Ban Chỉ đạo 57).

HĐND TPHCM đẩy nhanh chuyển đổi số, liên thông thể chế toàn hệ thống

Đà Nẵng công bố Quyết định sáp nhập các ban quản lý dự án

TPHCM: Giám sát qua dữ liệu trên nền tảng số

Sẽ ngừng giao dịch với khách hàng sử dụng hộ chiếu từ ngày 1-1-2026

Đối ngoại

Trao quyết định cho 4 sĩ quan thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc

31/12/2025 15:58Ngày 31-12, tại Hà Nội, Bộ Quốc phòng tổ chức trao quyết định của Chủ tịch nước cho 4 sĩ quan quân đội nhân dân Việt Nam (QĐND) lên đường thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc (GGHB LHQ).

Lãnh đạo TPHCM tiếp Thứ trưởng Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản

Công tác đối ngoại nhân dân tiếp tục phát huy lợi thế huy động nguồn lực

Ngành ngoại giao tiếp tục bám sát các ưu tiên chiến lược của quốc gia

Chủ tịch nước Lương Cường tiếp Đại sứ Vương quốc Campuchia

Quốc phòng – an ninh

Trao danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân tặng Đại tướng Lê Văn Dũng

28/12/2025 17:43Lực lượng vũ trang Quân khu 7 đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng nhất

Thủ tướng: Phát triển công nghiệp quốc phòng theo hướng hiện đại, công nghệ cao và lưỡng dụng

Tuyên dương 10 gương mặt trẻ tiêu biểu trong lực lượng biên phòng

Tô thắm phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ trong thời kỳ mới

Chính trị

Chỉ sử dụng một văn bản “sạch”, đang có hiệu lực

Xã hội

Mức lương tối thiểu vùng tăng từ 1-1-2026

Pháp luật

TPHCM: Triệt phá đường dây tổ chức đánh bạc, đánh bạc qua mạng

Kinh tế

Tăng sức hút dòng vốn chiến lược

Thế giới

Ông Trump rút Vệ binh quốc gia khỏi loạt thành phố Mỹ

Giáo dục

Chạm đến ước mơ giáo dục hội nhập thế giới

Khoa học công nghệ

Bộ KH-CN sẽ không để xảy ra tình trạng "luật chờ nghị định"

Y tế - Sức khỏe

Sức trẻ TPHCM chọn dấn thân để cống hiến

Văn hóa - Giải trí

Gặp gỡ nghệ nhân giữ gìn nhạc cụ truyền thống Giẻ Triêng

BÁO SÀI GÒN GIẢI PHÓNGLiên hệ quảng cáo :08 65 11 22 55sggponline@sggp.org.vnQuyền Tổng Biên tập: Nguyễn Khắc VănPhó Tổng Biên tập: Nguyễn Ngọc Anh, Phạm Văn Trường, Bùi Thị Hồng Sương, Trương Đức Nghĩa, Lê Minh TùngPhó Tổng Thư ký tòa soạn: Nguyễn Chiến DũngTòa soạn: 432-434 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường Bàn Cờ, TP.HCMĐiện thoại Báo SGGP: (028) 3.9294.091, 3.9294.092, 3.9294.093, 3.9294.097, 3.9294.098Điện thoại Tòa soạn Báo Điện tử: 08 65 11 22 55Giấy phép hoạt động Báo in và Báo Điện tử số 305/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 28-8-2023.© Bản quyền Báo SÀI GÒN GIẢI PHÓNG.Đặt SGGP online làm trang chủ