Nhớ về 75 năm mùa thu cách mạng qua câu chuyện của những nhân chứng lịch sử

75 năm đã qua, nhưng tinh thần Cách mạng tháng Tám vẫn mãi tỏa sáng, là nguồn sức mạnh của thời đại mới, góp phần xây dựng quê hương đất nước ngày càng giàu đẹp hơn. Những ngày tháng, không khí sục sôi thời kỳ giành chính quyền ở Thủ đô Hà Nội vẫn còn vẹn nguyên trong ký ức của các nhân chứng lịch sử.* Ông Lê Đức Vân – người tham dự cuộc mít tinh ngày 17-8-1945 tại Nhà Hát lớn Hà NộiTrong quá trình khai thác các tư liệu và nhân chứng lịch sử về sự kiện “Tổng khởi nghĩa 19-8 ở Hà Nội”, chúng tôi vinh dự được gặp ông Lê Đức Vân - nguyên Ủy viên BCH Đoàn Thanh niên Cứu quốc thành Hoàng Diệu. Ông Lê Đức Vân, nguyên Ủy viên BCH Đoàn Thanh niên Cứu quốc thành Hoàng Diệu thời kỳ Cách mạng tháng Tám 1945Ông năm nay đã ngoài 90 tuổi nhưng ánh mắt vẫn rất tinh anh, khuôn mặt như sáng bừng khi chia sẻ về những ngày tháng hào hùng ấy. Trong ký ức của công Lê Đức Vân, ngày 17/8/1945, mỗi người trong Đoàn Thanh niên Cứu quốc thành Hoàng Diệu đều cầm theo một lá cờ nhỏ, cố gắng trà trộn vào đám đông ở quảng trường Nhà hát Lớn Hà Nội. Một tổ ba người được giao nhiệm vụ cướp diễn đàn, giữ micro kêu gọi người dân ủng hộ Việt Minh. Cuộc mít tinh của chính phủ Trần Trọng Kim bị phá vỡ, cờ đỏ sao vàng của Việt Minh được treo cao. Người dân ra sức ủng hộ Việt Minh, phong trào biểu tình tự phát diễn ra trên các đường phố của thủ đô Hà Nội với những khẩu hiệu “đả đảo chính phủ bù nhìn”, “ủng hộ Việt Minh”, “Việt Nam độc lập”. Ngày 19/8, nhân dân Hà Nội tập trung tại quảng trường Nhà hát lớn cùng vũ khí thô sơ, dưới sự hướng dẫn của Việt Minh nhanh chóng tiến hành khởi nghĩa giành chính quyển ở Hà Nội thành công. Thắng lợi này đã tiếp thêm nguồn sức mạnh cổ vũ các tỉnh thành khác trong cả nước đứng lên giành chính quyền. * Kỷ niệm về ngôi nhà 48, Hàng Ngang, Hà NộiKhi cách mạng tháng Tám thành công, Trung ương Đảng đã cử đồng chí Lê Đức Thọ đón Bác Hồ từ chiến khu Việt Bắc về Hà Nội và nghỉ tại thôn Phú Gia, xã Phú Thượng, Từ Liêm (nay là Phú Thượng, Tây Hồ). Sau đó, Bác về ở tại căn nhà số 48 phố Hàng Ngang, Hà Nội. Tại đây, Người đã dành phần lớn thời gian để viết bản Tuyên ngôn Độc lập vào cuối tháng 8 năm 1945. Ngôi nhà số 48 Hàng Ngang là của gia đình tư sản yêu nước ông Trịnh Văn Bô và bà Hoàng Thị Minh Hồ. Hiện nay ông bà đã mất nhưng kỷ niệm về Bác Hồ vẫn còn trong ký ức của con trai trưởng của ông Trịnh Văn Bô là ông Trịnh Lương, ông cho biết: “Thời gian đó tôi mới 12 tuổi, nhưng có lẽ đã già trước tuổi vì từng tham gia dán truyền đơn, tiếp xúc với cán bộ Việt Minh. Tuy nhiên, những hiểu biết của tôi khi Bác Hồ đến nhà 48 Hàng Ngang vừa do ký ức thời niên thiếu, vừa do hiểu biết thêm sau này mà có”. (Theo: Trở lại nơi Bác Hồ viết Tuyên ngôn độc lập – Kiến Nghĩa, Tienphong.vn). Ông Trịnh Lương bên bản Tuyên ngôn Độc lập trưng bày tại 48 Hàng Ngang, Hà NộiTheo ông biết, trước khi Bác Hồ lưu lại 48 Hàng Ngang, căn nhà của gia đình đã là một cơ sở của Việt Minh. Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công ít ngày, các cán bộ đứng đầu của Việt Minh đã họp tại gác hai nhà 48 Hàng Ngang. Vài ngày sau, Bác Hồ được đón đến nhà, nhưng mọi người trong gia đình đều không được biết Bác là ai. Nhưng qua cách thưa gửi, nói chuyện của mọi người với Bác, thì biết cụ già lưu lại nhà mình là một người rất quan trọng. Khi đó, gia đình ông Trịnh Văn Bô đã thu xếp toàn bộ tầng 2 để Bác tiếp khách và làm việc, đồng thời mời Người lên nghỉ tại tầng 3 có đầy đủ tiện nghi. Tuy nhiên, để tiện làm việc và nghỉ ngơi nên Bác chỉ đề nghị thêm chiếc 1 giường vải và ở luôn tại tầng 2 của căn nhà 48 Hàng Ngang.Lúc bấy giờ, những người làm tại nhà ông Trịnh Văn Bô khi đó đều là họ hàng được lựa chọn kỹ trong quê, rất kín tiếng và thạo việc. Tuy vậy, bà Hoàng Thị Minh Hồ vẫn cho đầu bếp của gia đình về quê nghỉ một thời gian, khi nào được gọi mới lên. Sau đó, bà cho gọi một người họ hàng khác thật thân tín đang làm đầu bếp tại một cao lâu (hiệu ăn lớn) trên phố Hàng Buồm về nấu nướng phục vụ cho Bác.Ông Trịnh Lương nhớ lại: “Ngày 2/9/1945, chúng tôi cũng được đến tham gia ngày hội lớn tại Quảng trường Ba Đình. Khi Hồ Chủ tịch đứng trên lễ đài đọc Tuyên ngôn Độc lập, tôi tròn mắt kinh ngạc khi nhận ra Người. Nước mắt ứa ra, tôi nhớ chỉ hơn một tuần trước đây thôi, bản thân còn chưa biết ông cụ có cặp mắt sáng, mặc chiếc áo nâu bạc, ngồi trầm ngâm tại gác 2 nhà mình là ai. Đến bây giờ tôi mới hiểu đó là Bác Hồ, và những giờ phút được gặp Người tại 48 Hàng Ngang là những khoảnh khắc vô giá mà mình đã may mắn có được trong đời.” (Theo: Trở lại nơi Bác Hồ viết Tuyên ngôn độc lập – Kiến Nghĩa, Tienphong.vn)Sau ngày 2/9/1945, Bác Hồ trở lại ngôi nhà 48 Hàng Ngang, cảm ơn và chào gia đình ông Trịnh Văn Bô để đến nơi làm việc mới tại Bắc Bộ phủ. Trong thời gian Bác Hồ về ở và làm việc tại căn nhà 48 Hàng Ngang, 1 tháng 3 ngày (từ ngày 24.8 - 27.9), gia đình ông Trịnh Văn Bô đã hết lòng phục vụ, chăm lo cho Bác và các đồng chí trong Trung ương Đảng. Bác Hồ từng bày tỏ gia đình là ân nhân của cách mạng.75 năm trôi qua, tại ngôi nhà này còn lưu giữ nhiều kỷ vật gắn với thời kỳ lịch sử của dân tộc cùng nhiều tư liệu, hình ảnh quý giá của Chủ tịch Hồ Chí Minh, là nơi để người Việt Nam trở về thăm lại và cảm nhận không khí sục sôi của ngày Độc lập.