NHỚ VỀ MỘT THỜI LÀM BÁO

Trong một cuộc họp các cán bộ tuyên truyền, báo chí của Việt Bắc, Bác đến thăm. Trong bộ quần áo nâu giản dị, ngoài khoác tấm áo bông, Bác thân mật ngồi xuống giữa sàn Bác nói:

- Gần đây, có một tờ báo của Quân khu nào đó, viết bài về chống địch nhảy dù mà viết là giặc nhảy dù xuống sẽ ngất đi chừng 5 hoặc 10 phút mới dậy được. Nếu đúng thế, Bác nghĩ dân quân, tự vệ chỉ cần chạy nhanh đến, rắc cát vào mắt nó rồi tước súng, chứ sợ gì và cần gì phải chiến đấu nữa!

Tất cả cười ồ. Chúng tôi biết Bác tế nhị không nói rõ tên báo nhưng nghe mà thấy lạnh sống lưng... Nhưng cũng rất cảm động khi nghĩ rằng những bài báo "lèm nhèm" của mình mà Bác cũng dành thì giờ xem tới và còn có những nhận xét để chỉ bảo. Bác lại thong thả tiếp:

- Báo của ta là báo của nhân dân, phải nói thật với dân. Thổi phồng khó khăn làm dân sợ, dân hoang mang là sai, là không tốt. Nhưng ngược lại nói quá dễ dàng, tưởng để động viên, nhưng khi dân thấy sự thật không đúng như thế, dân không tin ta nữa, không xem báo nữa! Báo không còn tác dụng nữa thì gọi là báo "lá cải" vì nó không có giá trị bằng lá rau cải... Muốn viết trung thực thì phải đến tận nơi, phải nghiên cứu, phải suy nghĩ nên viết cái gì và viết như thế nào. Phải nhớ viết khó hơn nói nhiều, vì trên trang giấy trắng, mực đen, lại trên nhiều bản lưu truyền và tồn tại lâu dài nên càng phải thận trọng.

Suốt trong lúc Bác nói, anh Đinh Đăng Định, khi đó là cán bộ nhiếp ảnh của Quân khu được dịp tha hồ chạy ngang, chạy dọc bấm máy lia lịa. Trước khi về, Bác cười và dặn thêm:

- Phải viết sự thật bằng cái đầu của mình. Mà phải là sự thật.

Chúng tôi hiểu ý Bác muốn nhắn nhủ những gì trong câu: "Nói sự thật bằng cái đầu của mình" và đó cũng là ý chỉ đạo chúng tôi suốt thời kỳ cầm bút.