Nhữ Bảo Lâm
Họ và tên nhân chứng: Nguyễn Xuân Chí
Sinh năm: 1952
Địa chỉ hiện tại: Thôn Trinh Nữ 1, xã Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
Mùa hè đỏ lửa tại Triệu Phong
Sau những đợt tấn công dồn dập tại Triệu Phong vào mùa hè năm 1972, chiến trường Quảng Trị dần bước vào những ngày giằng co nghẹt thở. Đối với người lính Nguyễn Xuân Chí, đây là khoảng thời gian thử thách lòng kiên nhẫn và ý chí bền bỉ nhất. Không còn là những tiếng súng nổ rền vang liên tục, mà là những ngày bám trụ dưới hầm hào, đối mặt với cái đói, cái khát và cả sự im lặng đáng sợ của vùng đất chết.
Ông Chí nhớ lại, sau những trận đánh ác liệt, Trung đoàn 27 của ông phải đối mặt với muôn vàn khó khăn về hậu cần. Có những đợt mưa dầm dề khiến hầm hào ngập nước, bùn đất bết bát vào quần áo, da thịt. Những cơn sốt rét rừng bắt đầu tấn công đơn vị, khiến sức khỏe của anh em giảm sút nghiêm trọng. Thế nhưng, chính trong những giây phút gian khổ nhất ấy, chất thép của người lính Yên Mô lại càng ngời sáng. Ông cùng đồng đội chia nhau từng viên thuốc xuyên tâm liên, từng bát cháo loãng nấu vội giữa hai đợt pháo.
Trong những lúc hiếm hoi tiếng pháo tạm ngưng, ông thường ngồi nhìn về phía chân trời, nơi có quê nhà Trinh Nữ xa xôi. Ông kể về niềm hạnh phúc giản đơn khi nhận được một lá thư nhà rách nát vì thấm nước mưa, hay chỉ là một mẩu tin tức về quê hương qua miệng những tân binh mới bổ sung vào đơn vị. Những chi tiết ấy dù nhỏ bé nhưng có sức mạnh tinh thần khủng khiếp, giúp ông và những người đồng hương như anh Thắng, anh Hướng giữ vững niềm tin rằng ngày chiến thắng không còn xa. Đó là những ngày tháng "nếm mật nằm gai" thực sự, rèn luyện cho ông sự điềm tĩnh và bản lĩnh của một người lính thực thụ trước khi đón nhận những nhiệm vụ lớn lao hơn.
Khoảng thời gian cuối năm 1972, đầu năm 1973 tại Quảng Trị đã để lại trong lòng ông Nguyễn Xuân Chí những vết sẹo không bao giờ lành, nhưng cũng bồi đắp cho ông một tâm hồn quả cảm. Nó là bước đệm tinh thần vô cùng quan trọng, chuẩn bị cho cuộc hành trình mới khi ông chính thức nhận lệnh chuyển đơn vị vào tháng 3 năm 1973. Quá khứ tại Triệu Phong đã khép lại một chương đầy máu và hoa, mở ra một trang sử mới trong cuộc đời người chiến sĩ.
Họ và tên nhân chứng: Nguyễn Xuân Chí
Sinh năm: 1952
Địa chỉ hiện tại: Thôn Trinh Nữ 1, xã Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
Bước chuyển mình dưới cờ Trung đoàn 1
Sau những ngày tháng bền bỉ chốt giữ vùng đất lửa Triệu Phong (Quảng Trị) từ năm 1972, cuộc đời binh nghiệp của người chiến sĩ Nguyễn Xuân Chí bước sang một trang mới vào ngày 1/3/1973. Đây là thời điểm ông chính thức chuyển sang hoạt động tại Trung đoàn 1. Trong bối cảnh Hiệp định Paris vừa được ký kết, cục diện chiến trường có nhiều thay đổi, người lính trẻ quê Yên Mô mang theo bản lĩnh đã được tôi luyện qua "túi bom" để bước vào một giai đoạn chiến đấu mới, đầy thử thách nhưng cũng tràn đầy hy vọng.
Việc chuyển đơn vị từ Trung đoàn 27 sang Trung đoàn 1 không chỉ là một sự thay đổi về phiên hiệu trên giấy tờ, mà là một bước ngoặt về tư duy và kỹ năng chiến đấu. Nếu như ở Quảng Trị, ông Chí đã quen với lối đánh phòng ngự, giữ chốt gian khổ dưới làn mưa pháo, thì tại đơn vị mới, ông bắt đầu được huấn luyện để chuẩn bị cho những chiến dịch tấn công quy mô lớn hơn. Ông nhớ lại, dù lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực, nhưng thực tế chiến trường miền Trung lúc đó vẫn rất căng thẳng với các cuộc lấn chiếm của địch.
Tại Trung đoàn 1, ông Chí cùng đồng đội phải thực hiện nhiệm vụ vừa giữ vững vùng giải phóng, vừa bí mật xây dựng lực lượng. Những đêm hành quân xuyên rừng, những buổi huấn luyện kỹ thuật tác chiến phối hợp binh chủng diễn ra liên tục. Ông chia sẻ rằng, kỷ luật ở đơn vị mới rất nghiêm ngặt, đòi hỏi mỗi người lính phải có sự tập trung cao độ. Chính sự rèn luyện khắc nghiệt này đã giúp ông từ một chiến sĩ trẻ trở thành một người lính dạn dày kinh nghiệm, biết cách phối hợp nhịp nhàng với đồng đội trong mọi tình huống hiểm nguy.
Một chi tiết đáng nhớ trong giai đoạn này là sự đoàn kết giữa những người lính cũ và mới. Với kinh nghiệm từ chiến trường Quảng Trị năm 1972, ông Chí thường xuyên chia sẻ, dìu dắt những tân binh mới nhập ngũ. Ông dạy họ cách nhận biết tiếng pháo, cách đào hầm chữ A sao cho chắc chắn và cả cách giữ gìn sức khỏe giữa rừng sâu. Tình đồng chí tại Trung đoàn 1 không chỉ là sự sống chết có nhau trên chiến trường, mà còn là sự sẻ chia từng mẩu lương khô, từng ngụm nước suối rừng, tạo nên một sức mạnh tập thể vô song để sẵn sàng cho ngày tổng tiến công.
Giai đoạn hoạt động tại Trung đoàn 1 từ tháng 3/1973 là "nốt trầm" nhưng đầy sức mạnh trước một bản nhạc hào hùng của mùa xuân năm 1975. Đối với ông Nguyễn Xuân Chí, đây là khoảng thời gian quý báu để ông tích lũy bản lĩnh, ý chí và kỹ năng quân sự. Những trang đời tại đơn vị này đã góp phần tạo nên một người lính kiên cường, sẵn sàng hiến dâng tất cả cho mục tiêu cao cả nhất: Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Họ và tên nhân chứng: Nguyễn Xuân Chí
Sinh năm: 1952
Địa chỉ hiện tại: Thôn Trinh Nữ 1, xã Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
Lời thề dưới chân sóng Thạch Hãn
Tháng 5 năm 1972, khi những hàng quân từ miền Bắc đổ dồn về hướng vĩ tuyến 17, chàng trai trẻ Nguyễn Xuân Chí cùng đồng đội tại Trung đoàn 27, Sư đoàn 320B chính thức bước chân vào tọa độ lửa Quảng Trị. Trong ký ức của ông, không khí khi ấy không chỉ có mùi của cỏ cháy, thuốc súng mà còn có cả sự rung chấn mãnh liệt của dòng sông Thạch Hãn – nơi chia cắt hai miền và cũng là nơi chứng kiến những lời thề sinh tử.
Quảng Trị những ngày đó là một túi bom khổng lồ. Ông Chí nhớ lại, khi đơn vị hành quân áp sát huyện Triệu Phong, bầu trời hầu như không bao giờ có màu xanh thuần khiết, nó luôn bị nhuộm bởi khói đen của B-52 và pháo hạm từ biển rót vào. Trung đoàn 27 của ông nhận nhiệm vụ chốt giữ những vị trí xung yếu để ngăn chặn quân địch tái chiếm vùng giải phóng. Dưới những hầm hào ngập nước và bùn đất, ông cùng đồng đội đã sống những ngày "không ngủ".
Có những đêm, ông Chí cùng đồng đội nằm sát mép sông, nghe tiếng sóng vỗ mà tưởng như tiếng bước chân quân thù. Thức ăn chỉ là những vắt cơm trộn cát, nước uống là nước sông đục ngầu, nhưng tinh thần thì chưa bao giờ lung lay. Ông kể về những trận đánh giáp lá cà, nơi khoảng cách giữa cái sống và cái chết chỉ tính bằng gang tấc. Mỗi khi một người đồng đội ngã xuống, những người còn lại lại nắm chặt tay nhau, thầm hứa với dòng sông: "Còn người là còn trận địa". Hình ảnh những chiến sĩ trẻ măng, áo sờn vai nhưng ánh mắt rực lửa chính là biểu tượng đẹp nhất của Trung đoàn 27 anh hùng trong lòng ông.
Trận chiến tại Triệu Phong đã tôi luyện Nguyễn Xuân Chí từ một thanh niên nông thôn thành một người lính dạn dày sương gió. Dòng sông Thạch Hãn năm ấy không chỉ thấm máu của đồng đội ông mà còn là nơi lưu giữ tuổi thanh xuân rực rỡ nhất, một "thời hoa lửa" không thể nào quên của người chiến sĩ Sư đoàn 320B.
Họ và tên nhân chứng: Nguyễn Xuân Chí
Sinh năm: 1952
Địa chỉ hiện tại: Thôn Trinh Nữ 1, xã Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
Tình quê trong lòng chiến trận
Giữa sự khốc liệt của chiến trường Quảng Trị năm 1972, có những điều giản đơn đã trở thành điểm tựa tinh thần cực kỳ lớn lao cho người lính. Đối với ông Nguyễn Xuân Chí, đó là sự hiện diện của những người đồng hương Yên Mô như Đại tá Nguyễn Xuân Thắng và Phan Văn Hướng. Câu chuyện về tình đồng đội, đồng hương trong khói lửa đã viết nên một chương ấm áp trong cuộc đời binh nghiệp của ông.
Trong phiếu tư liệu, ông Chí nhắc đến những cái tên bằng một sự trân trọng đặc biệt. Ở quê nhà Trinh Nữ, họ là những người anh em, hàng xóm, nhưng giữa chiến trường, họ là điểm tựa sinh tồn. Ông kể, có những lúc giải lao ngắn ngủi giữa hai đợt pháo kích, mấy anh em đồng hương tranh thủ tạt qua hầm của nhau, chỉ để trao nhau một cái nắm tay thật chặt hay chia nhau nửa điếu thuốc lá bị nát vụn.
"Anh Thắng ở cùng thôn, anh Hướng ở thôn 4", những địa danh thân thuộc ấy vang lên giữa tiếng đạn bom nghe sao mà da diết. Họ nhắc về mùa gặt ở Yên Mô, về hội làng, về người mẹ đang ngóng chờ bên hiên nhà. Những câu chuyện ấy như một liều thuốc chữa lành những vết thương tâm hồn sau những giờ phút đối mặt với thần chết. Ông Chí chia sẻ rằng, chính vì có những người đồng đội cùng quê, ông luôn cảm thấy mình mang theo cả hình bóng quê hương bên mình. Khi xông trận, ý nghĩ "phải chiến đấu để bảo vệ cả làng quê mình" đã tiếp thêm cho ông sức mạnh phi thường.
Chiến tranh có thể tàn phá xóm làng, nhưng không thể chia cắt được tình nghĩa xóm giềng của những người lính Yên Mô. Sự gắn kết giữa ông Chí, ông Thắng và ông Hướng đã minh chứng rằng: sức mạnh dân tộc bắt nguồn từ những tình cảm giản dị nhất, và chính tình quê hương đã giúp họ đi qua những năm tháng đau thương nhưng oai hùng.
Họ và tên nhân chứng: Nguyễn Xuân Chí
Sinh năm: 1952
Địa chỉ hiện tại: Thôn Trinh Nữ 1, xã Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
Khúc tráng ca mùa xuân năm 1975
Sau những ngày tháng bền bỉ chốt giữ Quảng Trị từ năm 1972 đến 1973, người lính Nguyễn Xuân Chí bước vào năm 1975 với một tâm thế hoàn toàn mới. Đây là thời điểm ông tham gia vào Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, một hành trình thần tốc hướng về Sài Gòn để thực hiện giấc mơ thống nhất non sông đã ấp ủ bao đời.
Năm 1975, đơn vị của ông Chí nằm trong đội hình quân đoàn chủ lực tiến về phía Nam. Ông nhớ lại không khí hừng hực của những ngày "một ngày bằng hai mươi năm". Những con đường đất đỏ bụi mù trời, những đoàn xe tải nối đuôi nhau không dứt, và tiếng hát của những đoàn quân giải phóng át cả tiếng bom. Không còn là những cuộc chiến phòng ngự gian khổ, giờ đây là những cuộc tiến công như vũ bão.
Trên đường tiến quân, ông Chí chứng kiến sự tan rã của quân đội đối phương và niềm vui khôn xiết của nhân dân các vùng vừa được giải phóng. Ông kể về những lần hành quân xuyên đêm, đôi chân rã rời nhưng đôi mắt vẫn rực sáng khi nhìn thấy cờ giải phóng tung bay trên các cứ điểm. Chiến dịch Hồ Chí Minh đối với ông không chỉ là những chiến thuật quân sự đỉnh cao, mà là sức mạnh của lòng dân, là sự hội tụ của hàng triệu trái tim yêu nước. Mỗi tấc đất miền Nam được giải phóng đều mang dấu chân của những người lính như ông, những người đã gác lại hạnh phúc riêng tư để đi theo tiếng gọi của Tổ quốc.
Chiến dịch Hồ Chí Minh kết thúc bằng đại thắng mùa xuân, là nốt nhạc hào hùng nhất trong bản anh hùng ca đời lính của Nguyễn Xuân Chí. Những giọt nước mắt hạnh phúc trong ngày 30/4 năm ấy đã bù đắp cho tất cả những hy sinh, mất mát mà ông và đồng đội đã trải qua suốt những năm dài đằng đẵng.
Họ và tên nhân chứng: Nguyễn Xuân Chí
Sinh năm: 1952
Địa chỉ hiện tại: Thôn Trinh Nữ 1, xã Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
Người giữ lửa tại Quân khu 3
Sau khi đất nước thống nhất, cuộc đời binh nghiệp của ông Nguyễn Xuân Chí không dừng lại ở đó. Tháng 3 năm 1979, khi biên giới phía Bắc và phía Tây Nam có những biến động mới, ông lại tiếp tục nhiệm vụ tại Trung đoàn 766, Quân khu 3. Đây là giai đoạn ông chuyển mình từ một chiến sĩ trực tiếp cầm súng sang một người lính dày dạn kinh nghiệm, góp phần bảo vệ thành quả cách mạng.
Giai đoạn 1979 là một chương khó quên trong lịch sử dân tộc. Dù đã hòa bình, nhưng súng vẫn nổ ở biên cương. Tại Quân khu 3, Trung đoàn 766 của ông đóng vai trò quan trọng trong việc huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu, là hậu phương trực tiếp hỗ trợ cho các mặt trận. Ông Chí lúc này đã mang trong mình những vết sẹo của chiến trường Quảng Trị năm xưa, nhưng ý chí thì vẫn vẹn nguyên như ngày đầu nhập ngũ năm 1972.
Ông kể về những ngày huấn luyện tân binh dưới cái nắng gắt của miền Bắc. Ông không chỉ dạy họ cách bắn súng, cách đào hầm mà còn truyền cho họ "lửa" của người lính Sư đoàn 320B năm xưa. Ông luôn nhắc nhở các chiến sĩ trẻ rằng, hòa bình hôm nay được đổi bằng xương máu của hàng triệu người, nên mỗi bước chân tuần tra, mỗi giờ trực chiến đều phải hết sức trách nhiệm. Thời gian ở Trung đoàn 766 là lúc ông chiêm nghiệm sâu sắc hơn về giá trị của sự bình yên và trách nhiệm của người lính trong thời bình: giữ súng vững tay để nhân dân được yên giấc.
Quá trình công tác tại Quân khu 3 đã hoàn thiện chân dung một người lính tận tụy Nguyễn Xuân Chí. Dù ở bất cứ vị trí nào, từ chiến trường Quảng Trị khốc liệt đến đơn vị huấn luyện thời bình, ông vẫn giữ vững bản chất "Bộ đội Cụ Hồ", luôn sẵn sàng hiến dâng sức lực cho sự an nguy của dân tộc.
Họ và tên nhân chứng: Nguyễn Xuân Chí
Sinh năm: 1952
Địa chỉ hiện tại: Thôn Trinh Nữ 1, xã Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
Ký ức về những kỷ vật vô giá
Trong phiếu thu thập thông tin, khi được hỏi về các kỷ vật, ánh mắt ông Nguyễn Xuân Chí dường như trùng xuống. Đối với một người lính kinh qua bao trận mạc, kỷ vật không chỉ là những món đồ vật chất, mà là những "mảnh linh hồn" của đồng đội, là những chứng nhân câm lặng cho một thời hoa lửa hào hùng.
Ông Chí tâm sự rằng, trong túi áo của người lính năm xưa thường không có gì giá trị ngoài một vài tấm ảnh gia đình nhòe nước hay những lá thư viết vội dưới ánh đèn dầu. Ông nhớ về chiếc bi đông nước móp méo đã từng cứu sống ông và đồng đội qua cơn khát cháy họng giữa đại ngàn Quảng Trị. Hay chiếc khăn rằn thấm đẫm mồ hôi và cả máu của người bạn chiến đấu đã ngã xuống ngay trên tay ông. Mỗi hiện vật ấy, dù nay có thể đã mất mát theo thời gian hoặc được gửi vào bảo tàng, nhưng trong tâm trí ông, chúng vẫn mới nguyên.
Đặc biệt nhất là những huân, huy chương mà ông nhận được. Ông không coi đó là thành tích cá nhân để khoe khoang. Mỗi khi cầm tấm Huân chương kháng chiến trên tay, ông lại thấy hiện lên gương mặt của những đồng đội đã nằm lại ở Triệu Phong, ở Thạch Hãn. "Đây là xương máu của anh em, tôi chỉ là người giữ hộ", ông Chí xúc động nói. Những kỷ vật ấy chính là sợi dây kết nối giữa quá khứ và hiện tại, nhắc nhở ông và gia đình về một thời đại mà lòng quả cảm được đặt lên trên tất cả.
Những kỷ vật của ông Nguyễn Xuân Chí là những trang sử sống động nhất. Chúng không chỉ nhắc về gian khổ mà còn nhắc về tình người, lòng trung thành. Đối với con cháu thôn Trinh Nữ, đó là những bảo vật tinh thần vô giá, giáo dục về truyền thống yêu nước của cha ông một cách chân thực và sâu sắc nhất.
Họ và tên nhân chứng: Nguyễn Xuân Chí
Sinh năm: 1952
Địa chỉ hiện tại: Thôn Trinh Nữ 1, xã Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
"Khoảnh khắc sinh tử" và sự hồi sinh
Trong cuộc đời mỗi người lính, luôn có một khoảnh khắc mà ranh giới giữa sự sống và cái chết trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Với ông Nguyễn Xuân Chí, khoảnh khắc ấy không chỉ mang đến nỗi sợ hãi tột cùng mà còn đem lại một niềm hạnh phúc vỡ òa, một sự thức tỉnh về giá trị của sự sống mà ông đã mang theo suốt cuộc đời.
Đó là một trận đánh ác liệt năm 1972 tại Quảng Trị. Một quả pháo nổ ngay sát cửa hầm, đất đá đổ ập xuống vùi lấp tất cả. Trong bóng tối đặc quánh và không khí loãng dần, ông Chí đã nghĩ đến mẹ, đến cánh đồng Yên Mô đang mùa lúa chín. Đó là giây phút sợ hãi nhất, nhưng cũng là lúc bản năng sinh tồn trỗi dậy mạnh mẽ nhất. Ông đã dùng đôi tay trần cào bới lớp đất đá trong tuyệt vọng cho đến khi thấy một tia sáng nhỏ nhoi lọt vào.
Khi được đồng đội kéo ra khỏi đống đổ nát, việc đầu tiên ông làm là hít một hơi thật sâu không khí nồng nặc mùi thuốc súng. "Lúc đó, được thở thôi đã là một hạnh phúc không gì sánh bằng", ông hồi tưởng. Khoảnh khắc ấy đã thay đổi hoàn toàn cách nhìn của ông về cuộc đời. Sự hồi sinh từ lòng đất mẹ đã khiến ông trở nên can trường hơn. Ông hiểu rằng, mình được sống là để viết tiếp ước mơ của những người đã nằm lại. Từ đó về sau, dù đối mặt với bất cứ khó khăn nào trong cuộc sống thời bình, ông cũng mỉm cười vượt qua, vì ông biết mình đã từng chiến thắng cái chết.
Câu chuyện về khoảnh khắc sinh tử của ông Chí là bài học về nghị lực và lòng trân trọng cuộc sống. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, mỗi ngày bình yên hôm nay đều là một món quà quý giá, được đánh đổi bằng sự kiên cường của những người lính đã đi qua "cửa tử" để mang lại mùa xuân cho đất nước.
Họ và tên nhân chứng: Nguyễn Xuân Chí
Sinh năm: 1952
Địa chỉ hiện tại: Thôn Trinh Nữ 1, xã Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
Trở về với đất mẹ Trinh Nữ
Khi tiếng súng cuối cùng lặng xuống, người chiến sĩ Nguyễn Xuân Chí trở về với thôn Trinh Nữ 2, xã Yên Mô. Rời bỏ bộ quân phục vạn dặm bụi đường, ông trở lại làm một người nông dân hiền lành, nhưng trong tâm thế của một người đã đi qua "hoa lửa", ông mang theo một nguồn năng lượng mới để xây dựng quê hương.
Những ngày đầu trở về, ông Chí gặp không ít khó khăn do vết thương chiến tranh và sự thay đổi của đời sống kinh tế. Tuy nhiên, phẩm chất người lính Trung đoàn 27 không cho phép ông nản lòng. Ông hăng hái tham gia vào các phong trào tại địa phương, từ việc đắp đê ngăn lũ đến việc cải tạo ruộng vườn. Đôi tay từng cầm súng nay lại chắc chắn trên cán cày, cán cuốc. Ông cùng với những người đồng đội năm xưa như ông Thắng, ông Hướng lại tiếp tục kề vai sát cánh, nhưng lần này là trên mặt trận xóa đói giảm nghèo.
Ông luôn là người gương mẫu trong mọi hoạt động của Hội Cựu chiến binh xã Yên Mô. Với ông, xây dựng quê hương cũng là một cách để tri ân đồng đội. Mỗi con đường bê tông mới, mỗi ngôi trường khang trang ở Yên Mô đều có một phần tâm huyết của những người cựu binh như ông. Ông sống giản dị, chân thành, luôn sẵn lòng giúp đỡ xóm giềng, trở thành tấm gương sáng về đạo đức và lối sống cho mọi người xung quanh.
Sự trở về của ông Nguyễn Xuân Chí không chỉ là sự đoàn tụ gia đình, mà còn là sự đóng góp một "viên gạch" vững chắc cho sự phát triển của xã Yên Mô. Ông đã chứng minh rằng, người lính không chỉ anh hùng trong chiến đấu mà còn là những người tiên phong, mẫu mực trong lao động sản xuất và xây dựng đời sống văn hóa mới.
Họ và tên nhân chứng: Lê Viết Minh
Sinh năm: 1945
Địa chỉ hiện tại: Thôn Trinh Nữ 1, xã Yên Mô, tỉnh Ninh Bình
Thanh niên Trinh Nữ lên đường
Năm 1963, khi cái nắng hanh hao của vùng đất Yên Mô, Ninh Bình đổ xuống những cánh đồng, chàng thanh niên Lê Viết Minh tròn 18 tuổi. Trong tâm thế của một người con đất Việt thời bấy giờ, cái tên làng "Trinh Nữ" không chỉ là nơi chôn nhau cắt rốn, mà còn là bệ phóng cho những lý tưởng cao đẹp. Khi lệnh tổng động viên vang lên, ông Minh đã không ngần ngại xếp lại bút nghiên, tạm biệt lũy tre làng để lên đường tòng quân, bắt đầu hành trình "thời hoa lửa" đầy oanh liệt.
Ngày ấy, việc đi bộ đội là một niềm vinh dự lớn lao. Ông Minh gia nhập đơn vị V1-31-QK3 (Quân khu 3). Những ngày đầu trong quân ngũ là chuỗi thử thách khắc nghiệt về kỷ luật và thể lực. Là một chàng trai vùng đồng quê, ông nhanh chóng thích nghi với nếp sống quân hành. Đơn vị của ông được huấn luyện để chuẩn bị cho những nhiệm vụ đặc biệt tại Mặt trận C – chiến trường Lào xa xôi.
Trong ký ức của ông Minh, buổi sáng chia tay làng Trinh Nữ là một kỷ niệm không bao giờ phai mờ. Cha mẹ ông, những người nông dân tần tảo, chỉ kịp dúi vào tay con chiếc khăn tay và lời dặn dò: "Đi chân cứng đá mềm, hoàn thành nhiệm vụ rồi về với u". Ông đi, mang theo hơi thở của đất quê, tiếng xào xạc của rặng tre và cả niềm tự hào của một thế hệ sẵn sàng hy sinh tuổi xuân cho độc lập dân tộc. Bước chân người lính trẻ dẫm lên sỏi đá đường mòn, hướng về phía Tây, nơi khói lửa chiến tranh đang vẫy gọi.
Tại đơn vị, ông Minh được phân công vào tổ trinh sát. Đây là nhiệm vụ đòi hỏi sự gan dạ, thông minh và nhạy bén. Người lính trinh sát là "mắt, tai" của đơn vị, luôn phải đi trước về sau, len lỏi vào lòng địch để nắm bắt tình hình. Những đêm hành quân xuyên rừng, những buổi tập bắn, tập băng rừng vượt suối đã tôi luyện nên một Lê Viết Minh can trường. Ông hiểu rằng, mỗi tấc đất mình đi qua, mỗi thông tin mình thu thập được đều đánh đổi bằng mồ hôi và đôi khi là cả máu của đồng đội.
Cuộc đời binh nghiệp của ông Lê Viết Minh bắt đầu đơn giản như thế, từ một người con của làng Trinh Nữ trở thành người lính Quân khu 3. Đó không chỉ là sự thay đổi về sắc áo, mà là sự trưởng thành vượt bậc về tư tưởng. 18 tuổi, ông đã chọn con đường gian khổ nhất nhưng cũng tự hào nhất, đặt viên gạch đầu tiên cho bức tượng đài
