“NHƯNG AI CŨNG TIẾC TUỔI HAI MƯƠI THÌ CÒN CHI TỔ QUỐC?”
LÝ giải nguyên nhân làm nên Chiến thắng Đồng Lộc, đã có rất nhiều tham luận, phát biểu tại các hội thảo khoa học của những nhà nghiên cứu lịch sử, các nhân chứng, các ngành, địa phương… Cũng có những người băn khoăn: Chiến thắng Đồng Lộc không có một trận cụ thể như Ấp Bắc, Đường 9 - Nam Lào, Thành cổ Quảng Trị… Chiến thắng Đồng Lộc có một ý nghĩa khác, đó là chiến thắng trên mặt trận giao thông vận tải, là kết quả của rất nhiều trận đối đầu trong thời kỳ dài, cao điểm là từ tháng 4-8/1968, khi bom đạn địch dồn dập nã xuống quyết cắt đứt tuyến đường chi viện của miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam và tất cả các lực lượng của ta đều quyết vì một mục tiêu: thông đường. Mỗi lần viết bài về Đồng Lộc, trong tôi lại hiện lên biết bao gương mặt thân thương, bình dị. Họ là những nông dân hiền lành, những thôn nữ từ mọi miền quê của Hà Tĩnh, khi đất nước có giặc, họ đã đến Đồng Lộc với trái tim tình nguyện, lòng yêu nước không cần giải nghĩa, không nhiều lời hoa mỹ. Khi đã tự nguyện thì việc bom đạn ác liệt, gian khổ thiếu thốn, họ đều chấp nhận. Và, họ đã tạo nên một tinh thần lạc quan, sôi nổi. Hết giờ ra mặt đường, họ lại trở về với tuổi trẻ mộng mơ đầy hoài bão. Chị Trần Thị Hường - “chim sơn ca” của Tiểu đội 4 từng viết trong nhật ký: Khi tuổi trẻ ai chẳng dành những phút Những tâm hồn bay vút giữa không gian Để ngợi ca cuộc sống đẹp vô vàn Lòng vẫn thấy chân trời lan lan rộng Chị Lê Thị Nhị - “cô gái Thạch Kim, Thạch Nhọn” vui tính từng trở thành nhân vật trong bài thơ “Gửi em cô thanh niên xung phong” của Phạm Tiến Duật là người đã giấu mẹ, trốn đi TNXP. Ở đó, chị cũng như các đồng đội thuộc lòng những vần thơ đầy lãng mạn của anh Thanh Bính (Yến Thanh), cán bộ kỹ thuật của Ty Giao thông: Tưởng được sống bên em những ngày giờ sôi nổi Xe đá Cào Cào, lát ngầm Cầu Tối Xe em đi, trăng đứng đợi lưng đèo Xe em về, trăng cũng lẻn về theo... Điển hình cho những trái tim tình nguyện và tinh thần sẵn sàng hy sinh để bảo vệ con đường chính là nữ Tiểu đội trưởng Tiểu đội 4 C552 Võ Thị Tần. Bức thư chị gửi mẹ không đơn thuần là tâm sự của người con gái với người mẹ kính yêu mà chính là thông điệp mạnh mẽ của những trái tim tuổi trẻ trong thời điểm cam go phải lựa chọn giữa sự sống và cái chết, giữa sự thu mình bình an và sự xông pha nơi tuyến lửa. Nhiều đồng nghiệp của tôi khi đọc bức thư đã nhận xét: Nếu còn sống, chị sẽ là một nhà văn. Mỗi dòng chị viết là mỗi nhịp đập nóng bỏng mà hiền hòa trong trái tim chị truyền đến thế hệ mai sau: “Chính lúc đó là lúc đoạn đường đang được nối liền bằng cả tâm hồn và trí lực của chúng con (…). Ở đây vui lắm mẹ ạ! Ban đêm, giặc Mỹ thắp đèn để chúng con làm đường. Ban ngày, chúng đem bom giết cá để chúng con cải thiện, bom đạn của chúng có thể làm rung chuyển cả núi rừng, nhưng không có thể làm rung chuyển được trái tim của chúng con”… Tôi viết những dòng này trong một buổi chiều tháng Bảy, chỉ còn ít ngày nữa là đến ngày giỗ 10 liệt nữ TNXP Tiểu đội 4 C552. Trong niềm xúc động rưng rưng, những câu thơ của nhà thơ Thanh Thảo trong “Khúc Bảy” chợt ùa về. Tôi muốn trích mấy câu thơ ấy làm lời kết cho bài viết nhỏ như lời tri ân với các anh, các chị đã hiến dâng tuổi trẻ cho những cung đường trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại, trong đó có trọng điểm Ngã ba Đồng Lộc: Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình (Những tuổi hai mươi làm sao không tiếc) Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi Tổ quốc?
