Những bài báo đầu tiên tố cáo chế độ thực dân

Những năm đầu hoạt động tại Pháp, Nguyễn Ái Quốc nhận ra rằng báo chí có thể trở thành một phương tiện mạnh mẽ để nói lên sự thật về cuộc sống của nhân dân các nước thuộc địa.

Khi ấy, ở Việt Nam và nhiều thuộc địa khác, những người dân nghèo phải chịu nhiều hình thức áp bức, bóc lột. Nhưng những sự thật ấy không phải lúc nào cũng được báo chí chính thống phản ánh đầy đủ. Nguyễn Ái Quốc vì thế tìm cách viết và đưa những câu chuyện của người dân thuộc địa đến với độc giả ở Pháp và các nước khác.

Trong những bài viết đầu tiên, Người tập trung kể về những điều mình đã tìm hiểu, chứng kiến và thu thập được từ thực tế. Đó là những câu chuyện về người nông dân bị sưu thuế, người lao động bị bóc lột, những người dân thuộc địa bị đối xử bất bình đẳng và những chính sách cai trị khắc nghiệt của chính quyền thực dân.

Nguyễn Ái Quốc không chỉ viết về Việt Nam. Người còn tìm hiểu tình cảnh của nhân dân nhiều thuộc địa khác. Qua các bài báo, Người cho thấy một thực tế: ở nhiều nơi trên thế giới, người dân bản địa phải chịu những chính sách tương tự dưới ách thống trị của chủ nghĩa thực dân.

Cách viết của Nguyễn Ái Quốc có sức thuyết phục bởi Người không chỉ đưa ra những lời tố cáo chung chung. Người thường kể lại những sự việc cụ thể, đưa ra những con số, dẫn chứng và câu chuyện của những con người thực tế. Những điều tưởng như xa xôi ở các thuộc địa vì thế trở nên gần gũi với người đọc.

Người đặc biệt quan tâm đến những người nghèo khổ. Đằng sau mỗi chính sách thực dân, Nguyễn Ái Quốc muốn cho người đọc thấy những con người cụ thể phải chịu hậu quả của nó.

Có khi đó là một người nông dân mất đi phần lớn thành quả lao động vì thuế khóa. Có khi là một người lao động phải làm việc trong điều kiện khắc nghiệt. Cũng có khi là những người dân bị tước đi các quyền tự do cơ bản ngay trên quê hương mình.

Thông qua báo chí, Nguyễn Ái Quốc muốn phá vỡ bức màn che phủ những sự thật ấy.

Một trong những tờ báo quan trọng gắn với hoạt động báo chí của Người là Le Paria (Người cùng khổ), ra đời tại Paris năm 1922. Tờ báo trở thành diễn đàn để những người đến từ các thuộc địa lên tiếng về tình cảnh của dân tộc mình và đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân.

Nguyễn Ái Quốc viết nhiều bài cho Le Paria, đồng thời tham gia công việc biên tập và tổ chức phát hành. Người sử dụng báo chí như một phương tiện để kết nối những người đang chịu áp bức ở nhiều nơi trên thế giới.

Các bài viết của Người không chỉ nhằm tố cáo. Một mục đích quan trọng khác là đánh thức nhận thức và tinh thần đoàn kết của những người bị áp bức.

Người muốn người dân thuộc địa hiểu rằng họ không đơn độc. Những người đang chịu áp bức ở Việt Nam có thể tìm thấy sự đồng cảm ở những người lao động và các dân tộc thuộc địa khác. Khi cùng nhận ra hoàn cảnh của mình, họ có thể đoàn kết để đấu tranh cho những quyền lợi chính đáng.

Những bài báo ấy cũng giúp Nguyễn Ái Quốc rèn luyện một phong cách viết đặc biệt: ngắn gọn, rõ ràng, giàu hình ảnh và luôn hướng đến những vấn đề cụ thể của con người.

Sau này, nhiều bài viết và tư liệu của Nguyễn Ái Quốc về chế độ thực dân được tập hợp trong tác phẩm “Bản án chế độ thực dân Pháp”, xuất bản tại Paris năm 1925. Tác phẩm trở thành một trong những tài liệu quan trọng trong quá trình tố cáo chế độ thực dân và truyền bá tư tưởng giải phóng dân tộc.

Nhìn lại những bài báo đầu tiên ấy, có thể thấy Nguyễn Ái Quốc đã biến ngòi bút thành một phương tiện đấu tranh. Người viết không phải để tìm kiếm danh tiếng, mà để đưa tiếng nói của những người không có diễn đàn đến với công chúng.

Giữa thủ đô Paris, một người Việt Nam đã dùng chính báo chí để kể cho thế giới nghe về cuộc sống của những dân tộc đang bị áp bức. Mỗi bài viết là một tiếng nói phản đối chế độ thực dân, đồng thời là một lời kêu gọi những người cùng khổ hãy nhận ra sức mạnh của sự đoàn kết.