Những bông hoa bên trọng điểm
Nếu ai từng đi qua con đường Trường Sơn hôm nay với những hàng cây xanh mướt hai bên và mặt đường trải nhựa phẳng phiu, hẳn sẽ rất khó hình dung rằng hơn nửa thế kỷ trước, nơi ấy từng là một trong những trọng điểm đánh phá ác liệt nhất của chiến tranh. Những ngọn đồi trập trùng giờ phủ kín màu xanh đã từng nhiều lần bị bom cày xới đến trơ đất đá, những con suối trong veo từng đục ngầu vì đất lở sau mỗi trận oanh kích, còn những khoảng rừng yên bình hôm nay đã từng vang dội tiếng máy bay, tiếng bom và tiếng cuốc xẻng của những người thanh niên xung phong ngày đêm bám trụ để giữ cho những con đường không bao giờ bị cắt đứt. Trong số những con người bình dị ấy có một tiểu đội nữ thanh niên xung phong mà người dân địa phương vẫn trìu mến gọi bằng cái tên "Những bông hoa bên trọng điểm", bởi giữa nơi khốc liệt nhất của chiến tranh, họ vẫn giữ được nụ cười, lòng nhân hậu và niềm tin vào ngày hòa bình.
Tiểu đội gồm tám cô gái đến từ nhiều miền quê khác nhau. Người quê đồng bằng Bắc Bộ, người lớn lên giữa miền trung đầy gió Lào, người đến từ vùng trung du với những đồi chè xanh ngát. Họ gặp nhau trong một khóa huấn luyện rồi cùng tình nguyện nhận nhiệm vụ mở đường và bảo đảm giao thông trên tuyến vận tải chiến lược. Người lớn tuổi nhất là chị Mai, tiểu đội trưởng, năm ấy vừa tròn hai mươi lăm tuổi. Chị từng là giáo viên mầm non trước khi xung phong nhập lực lượng thanh niên xung phong. Giọng nói dịu dàng nhưng quyết đoán của chị luôn khiến mọi người cảm thấy yên tâm mỗi khi đối mặt với hiểm nguy.
Trong tiểu đội còn có Lan, cô gái nhỏ nhắn quê bên dòng sông Hồng, nổi tiếng khéo tay và hát rất hay. Mỗi tối sau giờ làm việc, khi tiếng bom đã tạm lắng, Lan thường cất tiếng hát giữa khu lán nhỏ dựng dưới chân đồi. Tiếng hát của cô không lớn, nhưng đủ để xua đi cảm giác mệt mỏi sau một ngày dài xúc đất, vá đường và khiêng đá. Có người từng nói rằng giữa đại ngàn Trường Sơn, tiếng hát của Lan giống như một ngọn gió mát, nhắc mọi người nhớ rằng ngoài kia vẫn còn những cánh đồng lúa chín, những dòng sông hiền hòa và những mái nhà đang chờ họ trở về.
Công việc của tiểu đội bắt đầu từ khi trời còn chưa sáng. Sau mỗi đợt bom, các cô phải lập tức có mặt để san lấp hố bom, chặt cây đổ chắn ngang đường, gia cố những đoạn taluy bị sạt lở và cắm lại cọc tiêu dẫn đường cho các đoàn xe vận tải. Họ hiểu rằng chỉ cần con đường bị ách tắc thêm vài giờ thì hàng trăm tấn lương thực, thuốc men và vũ khí sẽ không thể đến được với những đơn vị đang chiến đấu ở phía trước. Vì vậy, dù mưa rừng xối xả hay nắng hè bỏng rát, đôi bàn tay của các cô vẫn không ngừng làm việc, còn đôi vai nhỏ bé vẫn kiên trì gánh từng sọt đất, từng tảng đá để giữ cho con đường luôn thông suốt.
Có những ngày máy bay đối phương đánh phá liên tục từ sáng đến tối. Vừa lấp xong một hố bom thì một loạt bom khác lại trút xuống ngay phía trước. Nhiều người hỏi vì sao các cô không chờ khi thật sự an toàn mới ra làm việc, nhưng chị Mai chỉ nhẹ nhàng trả lời rằng đoàn xe phía sau không thể chờ, bởi ở cuối con đường ấy đang có biết bao người lính cần từng bao gạo, từng thùng thuốc và từng viên đạn để tiếp tục chiến đấu. Chính suy nghĩ giản dị ấy đã trở thành động lực để cả tiểu đội bước tiếp qua những ngày tháng gian khổ nhất.
Một buổi chiều cuối mùa khô, sau nhiều giờ máy bay oanh kích, con đường qua đèo Khe Đá gần như bị cắt đứt hoàn toàn. Hàng chục hố bom lớn nhỏ nằm nối tiếp nhau, đất đá từ trên sườn núi đổ xuống tạo thành những đống ngổn ngang, còn nhiều thân cây cổ thụ bị bật gốc chắn kín lối đi. Đúng lúc ấy, một đoàn xe vận tải báo tin chỉ còn cách trọng điểm vài cây số và cần phải vượt qua trong đêm nếu không muốn bị lộ khi trời sáng.
Không cần chờ mệnh lệnh, tiểu đội của chị Mai lập tức chia nhau làm việc. Người xúc đất, người khiêng đá, người dùng cưa cắt từng thân cây lớn. Tiếng cuốc, tiếng xẻng hòa lẫn với tiếng bom vọng từ xa tạo nên một nhịp điệu kỳ lạ của chiến trường. Đôi bàn tay của Lan rớm máu vì liên tục kéo những tảng đá sắc cạnh, nhưng cô chỉ quấn tạm mảnh vải quanh bàn tay rồi tiếp tục làm việc như chưa hề cảm thấy đau.
Đến gần nửa đêm, khi đoạn đường chỉ còn cách hoàn thành vài chục mét, tiếng động cơ máy bay lại xuất hiện. Mọi người vừa kịp chạy vào hầm trú ẩn thì một loạt bom mới dội xuống. Đất đá rung chuyển dữ dội, khói bụi phủ kín cả khoảng rừng. Khi tiếng nổ vừa dứt, chị Mai là người đầu tiên lao ra kiểm tra hiện trường. Điều khiến chị nhẹ nhõm là con đường tuy bị hư hỏng thêm nhưng vẫn có thể khắc phục được.
Trong lúc mọi người tiếp tục san lấp, Lan bất ngờ phát hiện tiếng khóc rất yếu phát ra từ một bụi cây ven đường. Chạy đến nơi, cô thấy một cậu bé khoảng sáu tuổi đang ôm chặt em gái nhỏ chừng ba tuổi. Hai đứa trẻ là con của một gia đình sơ tán, không may bị lạc sau đợt bom. Quần áo các em lấm lem bùn đất, khuôn mặt đầy bụi nhưng may mắn không bị thương nặng.
Không chút do dự, chị Mai giao phần việc còn lại cho các đồng đội rồi đưa hai đứa trẻ về lán. Các cô thay quần áo khô, nấu cháo, băng lại những vết xước nhỏ trên tay chân của hai anh em và thay nhau dỗ dành suốt đêm. Đến sáng hôm sau, nhờ liên lạc với chính quyền địa phương, gia đình các em đã tìm được con. Người mẹ ôm chầm lấy hai đứa trẻ rồi nghẹn ngào cảm ơn các cô gái thanh niên xung phong. Chị Mai chỉ mỉm cười và nói rằng bất kỳ ai trong hoàn cảnh ấy cũng sẽ làm như vậy.
Ít ngày sau, đoàn xe vận tải đi qua trọng điểm an toàn. Trước khi tiếp tục hành trình, một người lái xe dừng lại trao cho tiểu đội một bó hoa rừng vừa hái ven đường. Đó chỉ là những bông hoa dại nhỏ bé, cánh mỏng và không hề rực rỡ, nhưng tất cả đều xúc động. Lan cẩn thận cắm bó hoa vào chiếc lon sữa bò đã dùng làm bình hoa, đặt giữa lán nghỉ. Mỗi lần nhìn những bông hoa ấy, các cô lại cảm thấy như quê hương đang ở rất gần.
Chiến tranh vẫn tiếp diễn với biết bao gian khổ và mất mát. Trong một lần làm nhiệm vụ sau trận bom lớn, tiểu đội mãi mãi mất đi người đồng đội tên Hương khi cô dũng cảm lao ra cắm lại cọc tiêu để đoàn xe kịp vượt trọng điểm trong đêm. Sự ra đi của Hương để lại khoảng trống lớn trong lòng mọi người, nhưng cũng khiến họ càng quyết tâm hoàn thành công việc mà người bạn của mình còn dang dở. Trước mộ Hương bên sườn đồi, các cô trồng một bụi hoa sim tím. Chị Mai nói rằng rồi một ngày khi hòa bình trở lại, hoa sẽ nở khắp nơi, để những người đi sau biết rằng nơi đây từng có một cô gái trẻ đã dành trọn tuổi xuân cho con đường này.
Nhiều năm sau ngày đất nước thống nhất, tám cô gái năm nào chỉ còn bảy người trở lại Trường Sơn trong một chuyến thăm chiến trường xưa. Con đường đất đỏ lầy lội đã được thay bằng mặt đường rộng rãi, xe cộ qua lại tấp nập, còn những quả đồi trơ trụi năm nào giờ phủ kín màu xanh của rừng tái sinh. Các bà đứng rất lâu trước bụi hoa sim vẫn nở tím trên sườn đồi. Gió núi thổi nhẹ làm những cánh hoa rung rinh như đang mỉm cười chào đón những người đồng đội cũ.
Lan cúi xuống nhặt một bông hoa vừa rơi, khẽ vuốt những cánh tím mỏng manh rồi nhớ lại bó hoa rừng năm xưa mà người lái xe đã tặng. Bà chợt nhận ra rằng suốt những năm tháng chiến tranh, điều giúp các cô vượt qua không chỉ là lòng dũng cảm mà còn là những điều bình dị như một bài hát, một nụ cười, một bát cháo nóng dành cho hai đứa trẻ lạc mẹ hay một bó hoa dại được hái vội bên đường. Chính những điều tưởng như rất nhỏ ấy đã nuôi dưỡng niềm tin để các cô tiếp tục đứng vững giữa bom đạn.
Chiều hôm ấy, trước khi rời Trường Sơn, bảy người phụ nữ lặng lẽ đặt bên bụi hoa sim một bó hoa rừng mới hái. Không ai nói thành lời, nhưng tất cả đều hiểu rằng người đồng đội của mình vẫn đang ở lại với núi rừng, với con đường năm xưa và với những đoàn xe hôm nay đang nối nhau đi qua trong hòa bình. Những bông hoa nhỏ bé bên trọng điểm từng nở giữa khói bom giờ đã trở thành biểu tượng của một thế hệ thanh niên Việt Nam dám sống, dám cống hiến và dám hy sinh vì Tổ quốc, để đất nước có được những mùa xuân yên bình như hôm nay.
