Những bông hoa nở trong lửa đạn"

ió chiều lùa qua những rặng tre sau làng, thổi lay nhẹ mái tóc bạc phơ của mẹ Trị. Mẹ ngồi trên bậc cửa căn nhà nhỏ, đôi mắt mờ đục nhìn về phía con đường đất nơi đã tiễn đưa chồng và những đứa con của mẹ ra trận từ mấy chục năm trước. Chiều nay trời đỏ rực như màu khăn quàng các cháu nhỏ hay chạy qua sân chào mỗi buổi tan lớp. Mẹ lại nhớ.

Ngày ấy, làng quê nghèo miền Trung chỉ có tiếng cuốc đất khô cằn và tiếng máy bay gầm rú trên bầu trời. Chồng mẹ lên đường theo đơn vị du kích khi đứa con cả của mẹ vừa tròn năm tuổi. Đạn bom giội xuống đầu làng, nhưng mẹ không biết sợ. Mẹ bảo: “Đất cằn còn nuôi được cây, lòng người cũng phải nuôi được hi vọng.”

Đêm đêm, mẹ gùi từng bao gạo, băng rừng chuyển cho bộ đội. Có những chuyến đi bóng tối đặc quánh đến mức bàn tay mẹ không nhìn thấy nhau, vậy mà bước chân mẹ vẫn chắc, không run. Mẹ thuộc từng lối mòn, từng gốc cây, từng khe đá như thuộc hơi thở của chính mình. Người ta kể rằng có lần địch phục kích, mẹ đã đánh lạc hướng chúng bằng cách thắp đuốc kéo dài đường chạy, cứu được cả một tổ trinh sát. Khi đồng đội hỏi sao mẹ không sợ bị bắt, mẹ chỉ cười: “Tụi hắn sợ tối hơn mình.”

Rồi chiến tranh đến hồi ác liệt nhất. Ba người con trai của mẹ lần lượt nhập ngũ. Trước ngày đi, đứa út cứ nắm chặt tay mẹ:

— Mạ ơi, nếu con không về…

Mẹ đặt tay lên vai con, giọng trầm mà kiên quyết:

— Con đi vì đất nước, mẹ đợi. Đất còn đứng đó, mẹ còn đứng đây.

Nhưng chiến trường đâu nương tay với ai. Tin báo tử đến như những mũi dao lạnh lẽo. Chồng mẹ… rồi con cả… rồi con thứ… rồi đứa út — lần lượt ngã xuống trong những trận đánh khác nhau. Mỗi lần nhận giấy báo tử, mẹ lặng người. Người ta nghĩ mẹ sẽ gục. Nhưng sáng hôm sau, người ta vẫn thấy dáng mẹ ngoài ruộng, cắm từng luống khoai, từng hàng đậu như chưa hề biết đến nỗi đau.

“Mẹ khóc trong lòng thôi,” mẹ nói, đôi mắt đỏ hoe giữa nắng.

Ngày đất nước thống nhất, mẹ đứng trước sân, nhìn lá cờ đỏ tung bay. Những người lính sống sót trở về ôm lấy mẹ. Dường như trong vòng tay họ có cả hình bóng của bốn người thân đã không bao giờ về nữa.

Những năm sau đó, dù tuổi cao, mẹ vẫn sống giản dị: trồng luống rau, nuôi mấy con gà, nấu ấm nước chè xanh đãi khách. Lũ trẻ trong làng gọi mẹ là “bà Trị lửa” — bởi vì người ta bảo, ở mẹ có một ngọn lửa không bao giờ tắt: ngọn lửa của lòng yêu nước, của đức hy sinh và của sự kiên cường.

Ngày mẹ được truy tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng, cả làng kéo đến. Mẹ chỉ cười, vuốt nếp áo nâu sờn:

— Công của mẹ có chi mô. Công là của mấy đứa hắn giữ đất giữ làng.

Nhưng mọi người đều biết: nếu đất nước có những người con anh dũng, thì đằng sau họ phải có những người mẹ như mẹ Trị — âm thầm, nhẫn nại, nuôi dưỡng và gửi đi cả một bầu trời yêu thương.