Những "bóng ma" trên đỉnh Đèo Mây
Những năm 1968-1975, đèo Hải Vân là yết hầu giao thông quan trọng bậc nhất. Địch xây dựng hệ thống đồn bốt, hầm chông dày đặc (đồn Nhất) để bảo vệ đường tàu hỏa và đường bộ. Quân ta phải sống trong các hang đá, sương mù bao phủ quanh năm để đánh tỉa, phá hủy các đoàn tàu quân sự.
Bác Bình nheo mắt nhìn lên đỉnh núi cao vời vợi, giọng bác trầm hùng như tiếng gió đại ngàn: "Cháu ạ, lính Hải Vân tụi bác không sợ đạn, chỉ sợ... thiếu nước và thiếu muối. Trên đỉnh đèo cao vút, sương mù dày đặc đến mức đứng cách nhau vài mét không thấy mặt người. Chúng bác sống trong các hầm đá tự nhiên, ban đêm lạnh thấu xương, mấy anh em phải nằm ép sát vào nhau cho bớt run. Quần áo lúc nào cũng ẩm ướt, da dẻ bợt bạt ra vì hơi sương. Nhưng chính cái mây mù ấy lại là 'ân nhân', giúp chúng bác ẩn mình để tiếp cận đồn địch. Địch gọi tụi bác là những 'bóng ma trong sương', vì hễ chúng lơ là là súng nổ, là mìn nổ ngay dưới chân."
Giọng bác Bình bỗng nghẹn lại, bác chỉ vào một vết sẹo lớn bên hông: "Bác nhớ nhất trận đánh đoàn tàu chở vũ khí của địch năm 1971. Đơn vị cử bác và anh Hải (quê Quảng Nam) đặt mìn áp sát đường ray. Đêm đó mưa tầm tã, đá lở lùm lùm. Khi tàu đến, kíp nổ bị ẩm không cháy. Anh Hải không ngần ngại, lao thẳng ra dùng tay giữ chặt điểm tiếp xúc của dây cháy chậm. Tàu nổ, lửa cháy rực trời, nhưng anh Hải đã bị sức ép của vụ nổ hất văng xuống vực sâu. Chúng bác tìm thấy anh dưới khe núi, tay vẫn còn nắm chặt một nhành hoa sim rừng. Anh ấy hy sinh khi chưa kịp nhìn thấy một chuyến tàu thống nhất đi qua đèo. Cái tên 'Hải Vân' đối với bác, chính là tên anh Hải gửi lại nơi mây ngàn này."
Bác cười hiền, ánh mắt lấp lánh kỷ niệm: "Cháu biết không, giữa cái chết cận kề, lính mình vẫn lạc quan lắm. Có những lúc bắt được con sóc rừng hay tìm được nắm lá giang, anh em lại tổ chức 'tiệc' trong hang đá. Một mẩu thuốc lá chia nhau hút vòng tròn, một bài thơ viết dở trên vỏ bao gạo... tất cả đều quý hơn vàng. Chúng bác nhìn xuống vịnh Kim Liên, nhìn thấy ánh đèn thành phố Đà Nẵng xa xa mà thầm hứa: 'Nhất định phải có ngày về'. Cái lý tưởng 'giữ cửa trời' cho đoàn quân tiến vào Nam nó mạnh mẽ hơn bất cứ nỗi sợ hãi nào."
Bác Bình nắm chặt tay cháu, giọng bác đầy tâm huyết: "Bây giờ người ta đi hầm Hải Vân nhanh lắm, chỉ vài phút là qua. Nhưng cháu hãy nhớ, trên đỉnh đèo kia, trong những hang đá lạnh lẽo, vẫn còn hơi ấm của đồng đội bác. Cháu ghi vào sổ: Hải Vân không chỉ là thắng cảnh, nó là đài tưởng niệm bằng đá xanh. Mỗi hòn đá trên đỉnh đèo đều thấm máu của những người lính đã 'hóa thân thành mây trắng' để giữ vững con đường cho đất nước nối liền một dải. Đừng bao giờ quên họ, cháu nhé!"
