Những bức thư cuối cùng của Đại úy phi công Gie-ri San-cơ

Khoảng giữa năm 1964, một phụ nữ Mỹ “bất ngờ” viết một bức thư lên Tạp chí Lai-phơ (Life Magazine), tiết lộ máy bay của chồng bà bị bắn rơi ở Việt Nam và viên Đại úy Gie-ri San-cơ (Jerry Shank) này chết trận. Cho tới lúc đó, việc các phi công Mỹ tham chiến ở Nam Việt Nam là điều mà Chính phủ Mỹ vẫn giấu giếm…

Tiếp đó, Tạp chí Tin tức Mỹ và thế giới (US New & World Report), ra ngày 4-5-1964 đã đăng bài Những bức thư của một phi công Mỹ từ tháng 11-1963 đến tháng 3-1964 đã gây xáo động trong công luận Mỹ về một cuộc chiến tranh mà hầu hết người dân Mỹ không biết. Nó đã trở thành chủ đề “nóng” trong cuộc tranh cử Tổng thống Mỹ năm 1964…

Dưới đây là một số nội dung trong những bức thư viết cho vợ của Đại úy Gie-ri San-cơ, sang Nam Việt Nam khoảng giữa tháng 11-1963.

Ngày chủ nhật đen
… Anh vừa thay đổi quan điểm về VC (Việt Cộng-chỉ Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam-ND). Họ không phải là những tiểu nhân xấu bụng, họ là những chiến binh dày dạn, quyết liệt, dữ dội, được huấn luyện tốt. Họ là những thiện xạ, và họ quyết thắng (be out to win). Cho dù đây được gọi là một cuộc chiến tranh nhỏ, nhớp nháp (ý nói nhiệt đới, thổ nhưỡng) tại một nơi xa lắc nhìn từ nước Mỹ, nhưng đây là một cuộc chiến tranh lớn, ác liệt. Chúng ta đang bị ăn đòn… (Thư ngày 27-11-1963)

… Ngày chủ nhật ấy (24-11-1963) không như thường lệ. Bay tới hai mươi phi vụ, bọn anh bị VC đánh tơi bời. Tổng cộng cả ngày, 23 chiếc máy bay bị bắn trúng, một đội bay B-26 (7 người) tử trận, ba chiếc trực thăng rơi. VC thắng.

… Một nhóm nhỏ VC rút ra khỏi một làng quê với trang bị nhẹ. Bộ chỉ huy Mỹ nghĩ rằng nên cho tốp VC này một bài học, và xúc tiến cuộc hành binh lớn bằng quân đổ bộ đường không và quân dù… Nhóm VC rút vào những công sự, nơi ẩn nấp và hố chiến đấu mà họ đã đào cả tuần trước đó, nơi họ có một lực lượng yểm trợ khá đông, trang bị cả súng cao xạ và súng máy các loại. Toán xung kích Mỹ nghĩ rằng họ sẽ chỉ truy kích vài VC, trang bị súng ngắn và súng tự tạo. Kế hoạch tác chiến của VC thật hiểm, vì thế họ thắng…

Chúng ta, hoặc phải huy động toàn bộ sức mạnh quân sự vào đây, hoặc rút khỏi đây. Nhưng nếu chúng ta rút đi, ngay ngày hôm sau VC sẽ tiến vào chiếm Sài Gòn. (Thư ngày 4-12-1963)

… Bọn anh có một cuộc giao ban hôm nay. Không lực được công nhận là đã hạ được khoảng 150-200 quân đối phương. Không ai có thể đoán chắc về con số này, vì VC đem được tất cả thương binh và tử sĩ của họ khỏi chiến trường…

Chắc khoảng 700 VC đã phục trong trận địa gồm ba khẩu súng máy cao xạ 30mm và nhiều súng tự động khác. Bị bất ngờ, nhưng bọn anh đã phản kích lại, mặc dù bọn anh vẫn thua. Bọn anh thua, vì đã bao vây họ nhưng họ vẫn thoát.
Hiện đội hình chiến đấu của quân Mỹ vẫn mất cân đối: Trong số 3000 quân thuộc không quân Mỹ ở Nam Việt Nam chỉ có khoảng 50 tổ lái (B-26 và T-28)… Các viên tướng và đại tá thuộc lục quân và không quân Mỹ vẫn đang đấu đá nhau giành quyền bính. Hầu hết trong số những thằng ngốc (idiot) này vẫn chưa hề có được khái niệm điều gì đang xảy ra trên chiến trường. Bọn họ cố tìm hiểu vì sao bọn anh bị bắn trúng nhiều như vậy. Bọn chó… đẻ ngu xuẩn (the dumb b-s, chữ bitch trong nguyên bản khi đăng báo đã được viết tắt-ND) (Thư ngày 21-12-1963)

… Trong một phi vụ hôm nay, chiếc L-19 làm nhiệm vụ chỉ định mục tiêu bị bắn trúng nhưng bọn anh vẫn nhận biết được tọa độ mục tiêu. Anh đã giội bom, nổ tung nó khỏi thế giới này. Anh quả là một sát thủ thực sự. Anh chẳng cảm thấy gì, và thấy mình quá ổn. Anh chẳng cố lý giải tính hợp lý của hành động của mình. Chẳng cần tự bào chữa. Nó là một mục tiêu và anh không kích nó bằng cách tốt nhất có thể. Đây là một cuộc đấu súng tay đôi, và chỉ có người giỏi hơn thắng. Muốn sống bạn không thể về nhì… (Thư ngày 22-12-1963)

… Anh bị bắn rơi ngày hôm qua. Đang bay đội hình yểm hộ một chiếc C-123 (máy bay vận tải) thì bị trúng ba viên đạn súng bộ binh (slug). Một viên chọc thủng bộ lọc nhiên liệu và toàn bộ nhiên liệu chảy hết ra ngoài. Anh lao về một sân bay gọi là Pan Tho (chắc là Cần Thơ-ND) và hạ cánh an toàn. Anh và máy bay đều ổn, trừ ba lỗ đạn xuyên vào thành máy bay. Chẳng ngọt ngào gì… (Thư ngày 30-12-1963)

… Tinh thần ở đây rất suy sụp, đặc biệt là trong các phi đội trực chiến. Tình trạng này từ lâu đã có ở Không quân vận tải Mỹ (MATS). Không ai coi trọng tính mạng của phi hành đoàn.

Mất hai phi công nữa hôm nay. Một cậu là bạn khá thân của anh. Điều chắc đã xảy ra là máy bay bị bắn rơi ngoài vùng kiểm soát không lưu. Hiện đã có tới 3 hay 4 chiếc B-26 bị bắn rụng như thế… Ngày hôm nay thật tồi tệ-anh chẳng có điều gì vui để viết cho em. Thậm chí không thể nói chuyện với ai-chẳng ai có điều gì muốn nói. Một ngày ảm đạm…

Anh không biết người Mỹ làm gì. Chính quyền nói với dân Mỹ là có các quân nhân Mỹ đang huấn luyện ở Nam Việt Nam… Nhưng đang ở trong chiến tranh. Bọn anh đang thua. Tinh thần chiến đấu rất suy sụp…

Sao chính phủ chúng ta lại nói dối người dân của mình. Anh muốn mình là một công dân có danh tiếng, hoặc biết ai đó như vậy, để có thể đưa sự thật này ra ánh sáng công luận Mỹ… (Thư ngày 7-1-1964)

… Một chiếc B-26 bị bắn rơi hôm qua. Không ai biết chuyện gì đã xảy ra. Hai cậu bạn anh đã đi “chầu Chúa”. Một người lái mới đã đánh hỏng một chiếc T-28 hôm qua. Anh ta tưởng ném bom na-pan, nhưng hóa ra là ném bom thường. Ở khoảng cách 30 feet (10m) anh ta thả một quả bom. Quả bom này suýt thổi anh ta lên trời. Nhưng anh ta bay ngược về đến sân bay Biên Hòa và đâm nhào xuống. Chiếc máy bay cháy rụi, nhưng người lái thoát nạn… Lời bình tin tức (ở Việt Nam) mà em nghe thấy là đúng đấy: Nếu chúng ta không đưa quân đông sang, chúng ta sẽ bị quét sạch khỏi đây. Anh cảm thấy hơi xấu hổ cho đất nước của chúng ta. Chúng ta không thể giữ thể diện ở đây thêm nữa, vì chúng ta có thể diện đâu... (Thư ngày 15-1-1964)

… Chưa bao giờ anh cảm thấy mình cô độc, bất hạnh, thất vọng, nản chí như thế này… Anh đánh cuộc là bất cứ ai nói chuyện với em cũng không biết là phi công Mỹ đang đánh nhau trong cuộc chiến tranh này. Những “học viên bay” Việt Nam cộng hòa ngồi trên máy bay chỉ để, nhỡ bị đâm xuống đất, thì trên máy bay có cả “cố vấn” Mỹ, lẫn “học viên” người Việt. Bọn này ngốc ngếch, chỉ là những con bê tế thần, và anh cũng chẳng làm được điều gì có ích cho họ. Có họ ở trên máy bay chỉ tổ phiền toái… (Thư ngày 20-1-1964)

Nhược hóa Diều hâu

… Anh bắt đầu ưa thích Việt Nam. Anh nghĩ đây là một đất nước đẹp. Những chòm xóm nhỏ trên đồng bằng châu thổ thật là đẹp như tranh. Những ngọn dừa cao, những cánh đồng lúa, muôn vàn hoa trái. Người dân có lẽ khá hạnh phúc, nếu không vì hiểm họa chiến tranh…. (Thư ngày 2-2-1964)

… Sau một cuộc đánh phá, biên đội anh bay về Biên Hòa vì trời đã tối. Mục tiêu đánh phá là “nóng” nên cả hai chiếc trong biên đội anh đều bị trúng đạn. Chỉ huy không lưu cảnh báo VC hay bắn đón các máy bay Mỹ đáp xuống sân bay Biên Hòa từ mực bay tiếp cận. Anh đành vòng hẹp rồi để đèn, lao cắm đầu xuống đoạn gần cuối đường băng. Anh quên không mở càng hạ cánh (landing gear) nên trượt đi, trong đám mây tia lửa điện do cọ xát trên đường băng. Máy bay không bị hư hại quá ghê gớm, anh không bị sầy vi, nhưng lòng tự tôn của anh bị thương tổn. Đây là phi vụ thứ 62 của anh. Với ngần ấy kinh nghiệm bay thời chiến, chuyến bay này anh đã hành xử thật là xuẩn… (Thư ngày 6-2-1964)

… Chiều thứ ba vừa rồi phi công X (nguyên bản để trống tên-ND) đã bị bắn rơi. Anh ta nhào xuống cạnh một trại Lực lượng đặc biệt, rồi nhảy ra khỏi máy bay mà không bị một vết xước. Nhưng chiếc máy bay cháy rụi. Phi công Y (nguyên bản để trống tên-ND) đã tiến hành phi vụ đánh phá thứ bảy của anh ta, và không bao giờ trở về căn cứ… Hai ngày liền, mỗi ngày mất một chiếc máy bay. Bọn anh bị rúng động, từng phần... (Thư ngày 21-2-1964)

… Bộ trưởng Quốc phòng Mắc Na-ma-ra ( McNamara) vừa ở đây, triển khai đường lối của ông ta, như thường lệ, rồi quay về Mỹ để điều hành cuộc chiến tranh bằng lũ người kém cỏi trong bộ máy của ông ta. Bọn anh gọi họ là “Băng nhóm Mắc Na-ma-ra”. Anh đã hy vọng và cầu Chúa để làm sao cái tay này sắp tới đây làm được gì đó đúng đắn… Tất cả những gì ông ta làm ở Nam Việt Nam là làm cho quân Mỹ thấy uất hận… Ông ta đề xuất quân nhân Mỹ phải viễn chinh ở Việt Nam. May cho Mắc Na-ma-ra, hắn đã sống sót. Vì một số lính tráng Mỹ bị quân cảnh Mỹ chặn lại, nếu không họ đã nện cho thằng ngu này một trận. Cha Mắc Na-ma-ra này và cái băng ngu đần của hắn sẽ làm cho anh thôi không bỏ phiếu cho Giôn-xơn (Jonhson) nữa… (Thư ngày 29-2-1964)

Hơn ba tuần sau, Đại úy San-cơ tử trận. Sự thật mà viên phi công này muốn chuyển tới nhân dân Mỹ sẽ bị đánh lộn sòng thành “Sự kiện vịnh Bắc Bộ”… Còn niềm hy vọng của anh ta là Mỹ mang thêm nhiều quân vào, nhiều phương tiện chiến tranh hiện đại vào Việt Nam “thì sẽ có thể thắng cuộc chiến tranh này”, đã không thể thành sự thật.