những bức thư thời chiến - ký ức không phai mờ
Sau khi mẹ qua đời, tôi thường vào phòng của bà để sắp xếp lại đồ đạc. Mỗi lần nhìn thấy những bức thư mẹ cẩn thận giữ gìn suốt nhiều năm, tôi không khỏi xúc động. Những lá thư ấy, nhuốm màu thời gian, như một kho báu quý giá mang ký ức của một thời chiến tranh khốc liệt.
Chủ Nhật, ngày 22/12/2024 - 21:55
Những bức thư thời chiến. (Ảnh nhân vật cung cấp)Tôi lần lượt lật giở từng bức thư, nhẹ nhàng làm phẳng chúng với mong muốn lưu giữ thật lâu. Có hôm, tôi ép thư giữa những trang sách dày nặng; có hôm, dùng máy scan để số hóa, phòng khi thời gian làm mục nát tờ giấy. Cả cuộc đời mẹ hẳn đã nhận được rất nhiều thư từ, nhưng trong số đó, bà chỉ lưu lại thư của bố gửi cho mẹ và các con, những bức thư thăm hỏi, động viên từ bạn bè, người thân khi bố tôi hy sinh (1973), cùng thư của mẹ và anh chị em tôi gửi cho bố – những lá thư được quân đội bàn giao cùng di vật của ông.Đọc từng bức thư, tôi như được sống lại những năm tháng chiến tranh. Từng con chữ, từng lời nhắn nhủ chứa đựng tình cảm chân thành và sâu sắc. Những người viết thư dường như đang ở ngay bên cạnh chúng tôi, cùng sẻ chia mất mát, đau thương và động viên vượt qua khó khăn.Những dòng chữ từ tiền tuyến và hậu phươngTôi bắt đầu bằng những bức thư của họ hàng, bạn bè gửi mẹ khi nghe tin bố hy sinh. Những lá thư ấy, dù đã gần nửa thế kỷ, vẫn chứa chan tình cảm và lời an ủi, động viên đầy chân tình. Có cả thư từ chiến trường gửi về, như bức thư của anh Trung (con dì Thảo) viết tháng 5/1973, căn dặn mẹ và các con của bố hãy kiên cường, và hứa sẽ tiếp bước con đường bố còn dang dở. Nhưng chỉ ít lâu sau, anh Trung cũng hy sinh.Đọc thư, tôi nhận ra, người thời ấy rất giỏi viết thư. Lời mở đầu, kết thúc đều chỉn chu theo khuôn mẫu, trong khi phần nội dung chứa đựng những cảm xúc dồn nén, ký thác vào từng dòng chữ. Mong ước lớn nhất của họ trong những bức thư là hòa bình và gia đình đoàn tụ.
Bức ảnh gia đình anh Nguyễn Anh Vũ. (Ảnh nhân vật cung cấp)Trong một bức thư ngày 6/2/1973, bố kể về cái Tết Quý Sửu ở Quảng Bình:“Chung quanh anh là những quang cảnh đầm ấm sum vầy của từng gia đình một. Từng đoàn, từng tốp cán bộ của địa phương đưa nhau về quê ăn Tết. Anh cứ hồi tưởng lại cảnh những năm anh được về quê ăn Tết cùng mẹ con em. Trông thấy các cháu tíu tít bên tay mẹ, tay bố đi chơi Tết, gặp cháu nào anh cũng cố hỏi cháu mấy tuổi để hình dung lại xem thử các con Tuấn, Tú, Vũ của chúng ta đã lớn đến chừng nào”.Thời điểm này, Hiệp định Paris đã được ký kết, và bố tin chiến tranh sắp kết thúc. Trong thư, ông viết:“Kim Anh em yêu thương, dân tộc Việt Nam ta đã thắng Mỹ, hòa bình đã được lập lại trên cả nước. Thắng lợi của Việt Nam ta là thắng lợi có ý nghĩa của thời đại. Đó là kết quả của hơn 20 năm kiên trì dũng cảm mưu trí chiến đấu của quân và dân cả nước. Trong đó anh và em có đóng góp một phần công sức nhỏ bé của mình. Em có thấy tự hào không? Em có một người chồng đã liên tục chiến đấu gần 25 năm liền không nghỉ. Em đã là một người vợ hiền, trung hậu, đảm đang, đã phải chịu đựng hy sinh bao nhiêu tình cảm riêng tư của mình. Em đã làm tròn nhiệm vụ của một người vợ, người mẹ, là người cán bộ. Chúng ta có quyền tự hào lắm chứ phải không em?”.
Những bức thư thời chiến. (Ảnh nhân vật cung cấp)Tôi lần lượt lật giở từng bức thư, nhẹ nhàng làm phẳng chúng với mong muốn lưu giữ thật lâu. Có hôm, tôi ép thư giữa những trang sách dày nặng; có hôm, dùng máy scan để số hóa, phòng khi thời gian làm mục nát tờ giấy. Cả cuộc đời mẹ hẳn đã nhận được rất nhiều thư từ, nhưng trong số đó, bà chỉ lưu lại thư của bố gửi cho mẹ và các con, những bức thư thăm hỏi, động viên từ bạn bè, người thân khi bố tôi hy sinh (1973), cùng thư của mẹ và anh chị em tôi gửi cho bố – những lá thư được quân đội bàn giao cùng di vật của ông.Đọc từng bức thư, tôi như được sống lại những năm tháng chiến tranh. Từng con chữ, từng lời nhắn nhủ chứa đựng tình cảm chân thành và sâu sắc. Những người viết thư dường như đang ở ngay bên cạnh chúng tôi, cùng sẻ chia mất mát, đau thương và động viên vượt qua khó khăn.Những dòng chữ từ tiền tuyến và hậu phươngTôi bắt đầu bằng những bức thư của họ hàng, bạn bè gửi mẹ khi nghe tin bố hy sinh. Những lá thư ấy, dù đã gần nửa thế kỷ, vẫn chứa chan tình cảm và lời an ủi, động viên đầy chân tình. Có cả thư từ chiến trường gửi về, như bức thư của anh Trung (con dì Thảo) viết tháng 5/1973, căn dặn mẹ và các con của bố hãy kiên cường, và hứa sẽ tiếp bước con đường bố còn dang dở. Nhưng chỉ ít lâu sau, anh Trung cũng hy sinh.Đọc thư, tôi nhận ra, người thời ấy rất giỏi viết thư. Lời mở đầu, kết thúc đều chỉn chu theo khuôn mẫu, trong khi phần nội dung chứa đựng những cảm xúc dồn nén, ký thác vào từng dòng chữ. Mong ước lớn nhất của họ trong những bức thư là hòa bình và gia đình đoàn tụ.Bức ảnh gia đình anh Nguyễn Anh Vũ. (Ảnh nhân vật cung cấp)Trong một bức thư ngày 6/2/1973, bố kể về cái Tết Quý Sửu ở Quảng Bình:“Chung quanh anh là những quang cảnh đầm ấm sum vầy của từng gia đình một. Từng đoàn, từng tốp cán bộ của địa phương đưa nhau về quê ăn Tết. Anh cứ hồi tưởng lại cảnh những năm anh được về quê ăn Tết cùng mẹ con em. Trông thấy các cháu tíu tít bên tay mẹ, tay bố đi chơi Tết, gặp cháu nào anh cũng cố hỏi cháu mấy tuổi để hình dung lại xem thử các con Tuấn, Tú, Vũ của chúng ta đã lớn đến chừng nào”.Thời điểm này, Hiệp định Paris đã được ký kết, và bố tin chiến tranh sắp kết thúc. Trong thư, ông viết:“Kim Anh em yêu thương, dân tộc Việt Nam ta đã thắng Mỹ, hòa bình đã được lập lại trên cả nước. Thắng lợi của Việt Nam ta là thắng lợi có ý nghĩa của thời đại. Đó là kết quả của hơn 20 năm kiên trì dũng cảm mưu trí chiến đấu của quân và dân cả nước. Trong đó anh và em có đóng góp một phần công sức nhỏ bé của mình. Em có thấy tự hào không? Em có một người chồng đã liên tục chiến đấu gần 25 năm liền không nghỉ. Em đã là một người vợ hiền, trung hậu, đảm đang, đã phải chịu đựng hy sinh bao nhiêu tình cảm riêng tư của mình. Em đã làm tròn nhiệm vụ của một người vợ, người mẹ, là người cán bộ. Chúng ta có quyền tự hào lắm chứ phải không em?”.
