NHỮNG BỨC THƯ TRONG LÒNG ĐẤT THÉP VĨNH LINH

Lời kể của nhân chứng Trần Văn Định (Vĩnh Linh, Quảng Trị)Nếu ai hỏi tôi nơi nào chứng kiến sức sống mãnh liệt nhất của con người trong cuộc chiến chống Mỹ, tôi sẽ trả lời: Đó là hệ thống địa đạo Vĩnh Linh. Giai đoạn 1965–1972, mảnh đất Vĩnh Linh quê tôi nằm ngay sát vĩ tuyến 17, trở thành mục tiêu hủy diệt của hàng triệu tấn bom đạn. Trên mặt đất, nhà cửa, trường học, xóm làng bị san phẳng thành bình địa. Để sinh tồn và chiến đấu, chúng tôi đã chọn cách đi vào lòng đất.Tôi khi ấy là một chàng trai mười chín tuổi, ban ngày làm nhiệm vụ dân quân trực chiến, ban đêm cùng bà con đào địa đạo. Dưới ánh đèn dầu lạc mù mịt khói, chúng tôi dùng cuốc chim, xẻng tay khoét từng tấc đất sét cứng như đá. Đất đào lên được ngụy trang kín đáo để máy bay địch không phát hiện. Cứ thế, một thế giới ngầm kỳ vĩ hình thành sâu từ 10 đến 30 mét dưới lòng đất, với đầy đủ giếng nước, nhà bếp, trạm y tế, phòng họp và cả không gian cho trẻ con học bài.Cuộc sống dưới địa đạo vô cùng khắc nghiệt. Không khí lúc nào cũng thiếu thốn, ngột ngạt và nóng bức. Độ ẩm cao khiến quần áo luôn ẩm ướt, da người lở loét vì ghẻ lở. Đáng sợ nhất là những trận bom rải thảm khiến cửa hầm bị sập, cả trăm con người có nguy cơ chết ngạt. Tôi nhớ mãi đêm trung thu năm 1968, khi tiếng bom B-52 gầm rú điên cuồng phía trên, thì ở một góc ngách hầm chật hẹp, tiếng khóc chào đời của một đứa trẻ lại vang lên. Chúng tôi truyền tay nhau ngụm nước nấu vội, rớt nước mắt vì hạnh phúc. Đứa bé được đặt tên là Vĩnh Linh, như một biểu tượng cho sự bất tử của mảnh đất này.Trong những năm tháng tối tăm và ẩm ướt ấy, thứ thắp sáng chúng tôi chính là những bức thư tình, thư gia đình viết vội trên giấy học trò ố vàng. Những dòng chữ nguệch ngoạc gửi cho người yêu bên mâm pháo, gửi cho chồng ngoài mặt trận miền Nam đầy ắp niềm tin chiến thắng. Địa đạo không chỉ là nơi trú ẩn, đó là pháo đài thép kiên cường, nơi lòng yêu nước và ý chí sắt đá của con người đã chiến thắng sức mạnh hủy diệt của sắt thép quân thù.