NHỮNG BỨC THƯ TỪ NƯỚC ANH VÀ MỐI LIÊN LẠC BÍ MẬT

Giữa năm 1911, Nguyễn Tất Thành và cụ Phan Châu Trinh lần lượt rời Sài Gòn sang Pháp. Khi ấy, khoảng cách giữa cảng Le Havre (nơi Tất Thành dừng chân) và Paris (nơi cụ Phan ngụ) chỉ hơn một trăm cây số, đi lại thuận tiện nên Người đã tranh thủ tìm gặp bậc tiền bối để bàn bạc hướng đi.

Trong số các kỷ vật cụ Phan mang về nước năm 1925, có ba bức thư tay do Tất Thành gửi từ Anh bằng chữ Hán, xưng "Cuồng Điệt" (người cháu hăng hái) gửi "Hy Mã nghi bá". Dù không ghi ngày tháng vì lý do bảo mật, các bức thư đã hé mở nhiều chi tiết lịch sử đắt giá:

Bức thư thứ nhất: Viết từ Eling, London (khoảng giữa năm 1913), Tất Thành gửi lời chúc sức khỏe đến cụ Phan, luật sư Phan Văn Trường và em Dật. Anh khoe việc đang tự học tiếng Anh sau những giờ làm việc với vua bếp Escoffier, hỏi thăm tình hình quê nhà và nhờ cụ Phan gửi tiếp các hồi dịch của tác phẩm Giai nhân kỳ ngộ.

Tấm danh thiếp tại "Xuphơrarát": Tất Thành đề một bài thơ thất ngôn bát cú bày tỏ cảm xúc sau khi đọc phóng tác Giai nhân kỳ ngộ của cụ Phan.

Bức thư thứ ba: Viết từ Tottenham, London khi Thế chiến thứ nhất bùng nổ (năm 1914). Nhận diện thời cuộc sắc bén, Tất Thành viết: "Tiếng súng đã rền vang... Cháu nghĩ trong vòng 3, 4 tháng nữa số phận châu Á sẽ thay đổi nhiều... Phần chúng ta hãy cứ bình tâm". Bức thư này sau đó rơi vào tay cảnh sát Pháp trong đợt khám xét nhà cụ Phan.

Những dòng thư gửi từ xứ sở sương mù đã khắc họa tình cảm thân thiết cùng sự gắn kết tư tưởng bền chặt giữa hai thế hệ yêu nước trong những năm tháng đầu nơi đất khách.