Những bước chân kéo pháo giữa núi rừng Tây Bắc

Đầu năm 1954, công tác chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ diễn ra trong điều kiện địa hình vô cùng phức tạp. Để đưa pháo vào trận địa, bộ đội phải mở đường qua rừng núi, vượt những đoạn dốc cao, đường hẹp và nhiều khúc cua nguy hiểm. Pháo nặng hàng tấn, phương tiện cơ giới không thể đưa vào mọi vị trí, nên sức người trở thành yếu tố quyết định.

Tô Vĩnh Diện thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367, Đại đoàn 351. Anh cùng đồng đội nhận nhiệm vụ kéo pháo cao xạ vào trận địa. Từ ngày 16/1/1954, các đơn vị bắt đầu kéo pháo bằng tay; đến ngày 24/1, pháo được đưa vào những vị trí dự kiến. Đó là kết quả của nhiều ngày lao động gian khổ, với sự phối hợp giữa bộ đội pháo binh, bộ binh, công binh và lực lượng dân công.

Hãy hình dung những người lính đứng trên sườn núi, tay ghì chặt dây kéo, chân bám vào mặt đường trơn trượt. Phía trước là con dốc; phía sau là khẩu pháo nặng nề. Mỗi bước tiến phải được tính toán, mỗi lần dây căng lên đều đòi hỏi sự phối hợp đồng đều. Chỉ một sơ suất cũng có thể khiến khẩu pháo trượt khỏi đường, gây nguy hiểm cho cả người và phương tiện.

Kéo pháo không phải một cuộc hành quân thông thường. Đó là công việc đòi hỏi sức bền, tính kỷ luật và sự tin cậy giữa những người cùng kéo. Người này không thể tự ý buông tay khi người khác vẫn đang ghì dây; người điều khiển pháo phải theo sát tình hình, phối hợp với người chèn bánh, người giữ dây tời và những người hỗ trợ phía sau.

Tô Vĩnh Diện cùng đồng đội đã đưa pháo vào trận địa theo kế hoạch ban đầu. Nhưng sau khi cân nhắc tình hình chiến dịch, Bộ Chỉ huy quyết định chuyển từ phương châm “Đánh nhanh, thắng nhanh” sang “Đánh chắc, tiến chắc”. Các đơn vị pháo binh nhận lệnh kéo pháo ra để chuẩn bị lại trận địa và bảo đảm yêu cầu tác chiến mới.

Đưa pháo vào đã khó; kéo pháo ra trên những cung đường hiểm trở còn đòi hỏi sự thận trọng và tổ chức chặt chẽ. Những người lính phải thực hiện một nhiệm vụ mới trong khi công sức nhiều ngày trước đó vừa hoàn thành. Nhưng trong chiến tranh, điều quan trọng không phải là tiếc công sức đã bỏ ra, mà là chấp hành quyết định phù hợp với tình hình và bảo đảm thắng lợi của chiến dịch.

Tô Vĩnh Diện tiếp tục cùng đồng đội thực hiện nhiệm vụ kéo pháo ra. Chính trên con đường ấy, tại dốc Chuối, anh đã đối mặt với thử thách cuối cùng của cuộc đời mình.

Có những chiến công được tạo nên trong tiếng súng. Cũng có những chiến công được chuẩn bị bằng hàng nghìn bước chân kéo pháo, bằng đôi bàn tay chai sạn và bằng sự kiên trì của những người lính không lùi bước trước gian khó.