NHỮNG BƯỚC CHÂN KHÔNG LÙI

NHỮNG BƯỚC CHÂN KHÔNG LÙI

Sông Bến Hải không rộng. Có những buổi sớm mùa hè, đứng ở bờ này vẫn có thể nhìn rõ hàng tre, mái nhà, thậm chí nghe cả tiếng gà gáy từ bờ bên kia vọng lại. Nhưng trong suốt hơn hai mươi năm đất nước bị chia cắt, con sông ấy lại trở thành ranh giới lạnh lùng nhất, nơi mỗi tấc nước đều thấm đẫm mồ hôi, máu và nước mắt của bao thế hệ người Việt Nam. Với những người lính, cán bộ, giao liên và đồng bào hai bờ, vượt sông Bến Hải không chỉ là một cuộc hành quân, mà là một cuộc thử thách sinh tử, một lời thề lặng lẽ với Tổ quốc.

Những năm sau Hiệp định Giơnevơ 1954, Bến Hải trở thành đường phân giới quân sự tạm thời. Nhưng “tạm thời” trên giấy tờ lại kéo dài bằng năm tháng khốc liệt ngoài đời thực. Phía nam con sông, kẻ thù dựng lên hàng rào thép gai, đồn bốt dày đặc, vọng gác nối tiếp vọng gác. Phía bắc, quân và dân ta hiểu rằng: muốn giữ mạch máu cách mạng, muốn chi viện cho miền Nam ruột thịt, thì dòng sông này phải được vượt qua, dù bằng bất cứ giá nào.

Đêm ở Bến Hải thường rất tối. Không phải chỉ vì thiếu trăng, mà bởi ánh sáng nơi đây luôn bị nuốt chửng bởi pháo sáng, đạn vạch đường và những chùm đèn pha quét sát mặt nước. Gió từ biển thổi ngược dòng mang theo vị mặn, hòa vào mùi bùn non và thuốc súng. Những người lính giao liên nằm ép mình dưới bờ lau, lắng nghe từng nhịp tim đập trong lồng ngực, từng tiếng động nhỏ nhất từ phía đối phương. Mỗi lần pháo sáng bắn lên, cả khúc sông bỗng trắng xóa như ban ngày, rồi lại chìm ngay vào bóng tối nặng nề.

Có những chuyến vượt sông không mang theo súng đạn, mà mang theo tài liệu, thư từ, mệnh lệnh của Trung ương. Những tờ giấy mỏng ấy được bọc trong nhiều lớp nilon, buộc chặt vào người, như mang theo sinh mệnh của cả một chiến trường. Người giao liên hiểu rằng, nếu mình ngã xuống giữa dòng, thì không chỉ một con người mất đi, mà cả một mạch thông tin có thể bị cắt đứt.

Nước sông Bến Hải mùa mưa dâng cao, chảy xiết. Mưa Trường Sơn đổ về làm dòng sông đục ngầu, cuộn xoáy. Trong mưa đạn, những chiếc thuyền nan mỏng manh, thậm chí chỉ là những tấm gỗ ghép vội, lặng lẽ rời bờ. Có khi người ta không dùng thuyền, mà bám vào dây rừng, dây dù kéo căng ngang sông, lội từng bước giữa làn nước lạnh buốt, trên đầu là đạn bay xé gió.

Có người mới mười chín, đôi mươi, rời làng quê yên bình ngoài Bắc, chưa kịp hiểu hết nỗi nhớ nhà đã phải đối diện với cái chết cận kề. Có người đã đi qua mấy chiến dịch, mang trên mình vết thương cũ, vẫn xung phong nhận nhiệm vụ vượt sông. Họ ít nói, chỉ gật đầu khi được giao việc, rồi lặng lẽ chuẩn bị. Trong balô không có nhiều thứ: một ít lương khô, con dao găm, sợi dây, và niềm tin giản dị rằng mình đang làm điều cần phải làm.

Tiếng súng từ phía nam sông không bao giờ dứt. Ban ngày, máy bay trinh sát lượn vòng, ban đêm pháo kích bất ngờ. Đã có những đêm, cả khúc sông bốc cháy bởi đạn pháo, nước sông sôi lên như bị nấu trong chảo lửa. Nhưng cũng chính trong những đêm như thế, những bước chân gan góc lại âm thầm xuất hiện, lướt qua lằn ranh sinh tử.

Có người vượt sông trót lọt, trở về bờ bắc trong im lặng, chỉ để lại vài vết xước trên tay và ánh mắt sâu hơn trước. Có người không bao giờ trở lại. Họ nằm lại giữa lòng sông, thân xác hòa vào dòng nước, tên tuổi được đồng đội nhắc khẽ trong những buổi điểm danh thầm lặng. Không bia mộ, không vòng hoa, nhưng ký ức về họ sống mãi trong lòng những người ở lại.

Bến Hải cũng là nơi chứng kiến sức mạnh kỳ lạ của lòng dân. Những bà mẹ, chị gái hai bờ sông, dưới vỏ bọc của người đi chợ, người đánh cá, đã che chở cho cán bộ, tiếp tế lương thực, đưa tin trong gang tấc. Có đêm, một ánh đèn dầu khẽ bật rồi tắt bên bờ sông, đó là tín hiệu an toàn. Có khi chỉ là tiếng ho khẽ, tiếng gõ nhịp vào mạn thuyền, nhưng với người trong cuộc, đó là cả một ngôn ngữ sống còn.

Thời gian trôi đi, chiến tranh ngày càng khốc liệt, nhưng dòng sông Bến Hải chưa bao giờ khuất phục được ý chí con người. Mỗi lần vượt sông thành công, là thêm một mạch máu được nối liền, thêm một niềm tin được giữ vững rằng đất nước này rồi sẽ thống nhất, dù con đường đi tới có phải trả bằng bao nhiêu hy sinh.

Khi đất nước hòa bình, cầu Hiền Lương bắc qua sông Bến Hải không còn là giới tuyến. Dòng sông lại trở về với vẻ hiền hòa vốn có. Nhưng với những người từng sống, từng chiến đấu nơi đây, Bến Hải không bao giờ chỉ là một con sông. Đó là ký ức về những đêm mưa đạn, về những bước chân không lùi, về lòng can đảm thầm lặng đã góp phần làm nên hình hài Tổ quốc hôm nay.

Và mỗi khi đứng trước dòng sông lặng lẽ ấy, người ta vẫn như nghe thấy tiếng nước thì thầm câu chuyện của quá khứ: câu chuyện về một dân tộc nhỏ bé nhưng không bao giờ chịu bị chia cắt, về những con người đã vượt qua ranh giới của sợ hãi để giữ trọn lời thề với non sông.