Những cán bộ, chiến sĩ Đoàn tàu không số

Đêm xuống ở Đồ Sơn.

Biển trở nên yên tĩnh hơn sau một ngày dài.

Những ánh đèn trên bờ dần thưa.

Ngoài xa, mặt biển chìm trong bóng tối.

Nhưng có một nơi, trong những năm tháng chiến tranh, từng có những con người âm thầm chuẩn bị cho một hành trình đặc biệt.

Đó là Bến K15.

Nằm dưới chân núi Vạn Hoa, ở bán đảo Đồ Sơn, Bến K15 có địa thế kín đáo, phía sau là núi, phía trước là biển. Chính nơi đây được lựa chọn làm điểm xuất phát của những chuyến tàu vận tải chiến lược trên biển chi viện cho chiến trường miền Nam.

Ngày nay, khi đứng tại Bến K15, chúng ta có thể nhìn thấy biển rộng trước mắt.

Nhưng nếu trở về những năm tháng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, khung cảnh ấy mang một ý nghĩa hoàn toàn khác.

Biển khi ấy không chỉ là biển.

Biển trở thành một con đường.

Một con đường không có đường ray.

Không có cột mốc.

Không có những biển chỉ dẫn.

Chỉ có phương hướng, lòng can đảm và niềm tin.

Đó là Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Theo tư liệu của thành phố Hải Phòng, đêm 11/10/1962, chiếc tàu gỗ đầu tiên chở 30 tấn vũ khí đã rời Bến K15, bí mật lên đường vào Nam. Đây là chuyến đi mở đầu cho tuyến vận tải chiến lược trên biển từ Đồ Sơn.

Hãy thử hình dung một chuyến đi như thế.

Một con tàu nhỏ.

Một vùng biển rộng lớn.

Một hành trình kéo dài hàng nghìn hải lý.

Và phía trước là vùng biển mà bất cứ lúc nào cũng có thể xuất hiện sự truy đuổi của đối phương.

Người lính trên tàu không thể biết chính xác chuyến đi sẽ kết thúc như thế nào.

Họ chỉ biết rằng hàng hóa mình đang chở là thứ mà chiến trường đang cần.

Và nếu họ không đi, con đường chi viện sẽ không thể tiếp tục.

Có lẽ chính điều đó đã tạo nên một quyết tâm rất đặc biệt.

Đi bằng được.

Giữ bí mật bằng được.

Đưa hàng đến nơi bằng được.

Những con tàu ấy được gọi là “tàu không số”.

Nhưng “không số” không có nghĩa là những con tàu ấy không có số hiệu. Theo tư liệu của Đồ Sơn, trong quá trình hoạt động, tàu có thể mang những biển số khác nhau tùy từng hành trình nhằm giữ bí mật và tránh sự truy tìm của đối phương.

Một cái tên tưởng như đơn giản lại gắn với cả một nghệ thuật giữ bí mật trong chiến tranh.

Không để lộ hành trình.

Không để lộ điểm đến.

Không để đối phương biết con đường vận chuyển đang tồn tại.

Mỗi chuyến đi là một lần thử thách.

Mỗi lần cập bến an toàn là một lần niềm tin được củng cố.

Và mỗi lần con tàu rời bến, những người ở lại lại chờ đợi.

Chờ tin.

Chờ ngày tàu trở về.

Nhưng không phải chuyến đi nào cũng có thể trở về trọn vẹn.

Trên con đường ấy, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh.

Có những con tàu bị phát hiện.

Có những con tàu phải tự phá hủy để bảo vệ bí mật.

Có những người lính đã nằm lại giữa biển khơi.

Những hy sinh ấy không phải lúc nào cũng được nhìn thấy.

Không có một quảng trường lớn để chứng kiến.

Không có hàng vạn người đứng bên đường tiễn đưa.

Có khi chỉ là biển đêm.

Một con tàu.

Và những người đồng đội.

Nhưng chính những sự hy sinh thầm lặng ấy đã góp phần giữ cho con đường vận tải chiến lược trên biển được tiếp tục.

Theo các tư liệu của Hải Phòng và Bộ Quốc phòng, trong 14 năm hoạt động, Đường Hồ Chí Minh trên biển đã trở thành tuyến vận tải chiến lược quan trọng, đưa vũ khí, trang bị, thuốc chữa bệnh, hàng hóa và cán bộ, chiến sĩ từ miền Bắc chi viện cho các chiến trường miền Nam.

Những con số lịch sử ấy rất lớn.

Nhưng phía sau những con số là những con người.

Một người lái tàu.

Một người làm máy.

Một người phụ trách hàng hóa.

Một người chiến đấu bảo vệ tàu.

Một người chỉ huy.

Một người đồng đội.

Mỗi người giữ một vị trí.

Nhưng cùng chung một nhiệm vụ.

Và cùng hiểu rằng phía sau chuyến tàu là một điều lớn hơn chính bản thân mình.

Đó là miền Nam.

Là đồng bào.

Là khát vọng thống nhất đất nước.

Là niềm tin rằng một ngày nào đó, đất nước sẽ không còn chia cắt.

Bởi vậy, mỗi lần những con tàu không số rời Bến K15 cũng là một lần tình cảm của hậu phương được gửi đến tiền tuyến.

Hàng hóa được gửi đi.

Vũ khí được gửi đi.

Nhưng cùng với đó là niềm tin.

Niềm tin rằng những người ở phía trước không chiến đấu một mình.

Phía sau họ là cả một hậu phương đang hướng về.

Bến K15 vì thế không chỉ là một địa điểm quân sự.

Đó là nơi chứng kiến một phần lịch sử của dân tộc.

Nơi những con tàu bắt đầu hành trình.

Nơi những người lính mang theo trách nhiệm lên đường.

Và cũng là nơi lưu giữ ký ức về những người đã không trở về.

Ngày nay, tại Bến K15, dấu tích của bến xưa vẫn còn được lưu giữ. Những hàng cọc nhô lên khỏi mặt nước trở thành chứng tích của một thời kỳ lịch sử đặc biệt. Khu di tích cũng được xây dựng, tôn tạo với biểu tượng cánh buồm hướng ra biển, gợi nhớ những con tàu đã từng âm thầm vượt biển.

Đứng trước biển hôm nay, có lẽ chúng ta khó hình dung được hết những gì đã từng diễn ra ở nơi này.

Biển vẫn xanh.

Gió vẫn thổi.

Những con sóng vẫn nối tiếp nhau vào bờ.

Nhưng lịch sử đã để lại ở đây một lớp ký ức không thể nhìn thấy bằng mắt thường.

Đó là ký ức về những chuyến tàu.

Về những người lính.

Về những đêm vượt biển.

Và về những người đã hy sinh cho một con đường không có dấu trên bản đồ.

Đối với thế hệ trẻ, câu chuyện về Bến K15 có một ý nghĩa rất đặc biệt.

Bởi nó cho chúng ta thấy rằng có những lúc con người phải làm những việc tưởng như vượt quá khả năng của mình.

Không phải vì họ không sợ.

Mà bởi trách nhiệm lớn hơn nỗi sợ.

Không phải vì họ không quý cuộc sống.

Mà bởi họ hiểu rằng có những giá trị cần được bảo vệ bằng mọi giá.

Ngày hôm nay, đất nước đã hòa bình.

Những con tàu không số không còn phải lặng lẽ vượt biển trong đêm.

Nhưng thế hệ trẻ vẫn có những “con đường” của riêng mình.

Đó là con đường học tập.

Con đường lao động.

Con đường sáng tạo.

Con đường cống hiến.

Và con đường xây dựng quê hương.

Mỗi người có một nhiệm vụ.

Mỗi người có một vị trí.

Nhưng điều quan trọng là phải biết mình đang làm gì cho cộng đồng và đất nước.

Đối với đoàn viên, thanh niên, bài học từ những con tàu không số còn là bài học về tinh thần trách nhiệm.

Khi nhận nhiệm vụ, phải cố gắng hoàn thành.

Khi tập thể cần, phải biết chung tay.

Khi gặp khó khăn, không dễ dàng bỏ cuộc.

Và khi có cơ hội cống hiến, hãy biết trân trọng cơ hội ấy.

Đó chính là cách thế hệ hôm nay tiếp nối thế hệ đi trước.

Đặc biệt, với đoàn viên đang công tác trong trường mầm non, câu chuyện Bến K15 còn có thể trở thành một chất liệu giáo dục truyền thống rất đẹp.

Không cần kể cho trẻ những chi tiết phức tạp.

Không cần nói về chiến thuật hay những con số lớn.

Chúng ta có thể bắt đầu bằng một câu chuyện rất đơn giản:

“Ngày xưa, có những chú bộ đội đi trên những con tàu bí mật giữa biển để mang hàng hóa, vũ khí đến giúp đồng bào miền Nam.”

Trẻ có thể được làm quen với hình ảnh con tàu.

Với biển đảo.

Với người lính.

Với lá cờ Tổ quốc.

Và với câu chuyện về lòng dũng cảm.

Qua đó, trẻ dần hiểu rằng có những người đã làm những việc rất khó khăn để bảo vệ quê hương.

Từ đó, giáo viên có thể giáo dục trẻ những giá trị phù hợp với lứa tuổi:

Biết yêu quê hương.

Biết yêu biển đảo.

Biết kính trọng các chú bộ đội.

Biết đoàn kết với bạn bè.

Biết cố gắng hoàn thành nhiệm vụ.

Biết trân trọng cuộc sống bình yên.

Đó chính là cách lịch sử đến với trẻ thơ một cách nhẹ nhàng.

Không nặng nề.

Không khô cứng.

Mà bằng những câu chuyện giàu cảm xúc.

Ngày nay, Bến K15 đã trở thành một địa chỉ đỏ của Hải Phòng. Năm 2024, Cụm di tích lịch sử Đường Hồ Chí Minh trên biển được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt; Bến K15 là một thành phần quan trọng của cụm di tích này.

Đặc biệt, năm 2026, thành phố Hải Phòng đã khánh thành dự án tu bổ, tôn tạo quần thể di tích Bến K15, tiếp tục tạo không gian để lịch sử được lưu giữ và phát huy giá trị trong đời sống hôm nay.

Một nơi từng là điểm xuất phát của những chuyến tàu bí mật nay trở thành nơi để thế hệ hôm nay tìm hiểu lịch sử.

Đó chính là ý nghĩa của việc gìn giữ di sản.

Không phải để quá khứ đứng yên.

Mà để quá khứ tiếp tục trò chuyện với hiện tại.

Để một người trẻ hôm nay đứng trước biển và hiểu rằng:

Biển này từng có những con tàu đi qua.

Những con người từng hy sinh.

Và đất nước hôm nay được xây dựng từ những đóng góp của biết bao thế hệ.

Bến K15 vì thế không chỉ kể câu chuyện về những con tàu không số.

Nó kể câu chuyện về lòng yêu nước.

Về ý chí.

Về trách nhiệm.

Về sự hy sinh.

Và về một thế hệ đã dám đi vào nơi hiểm nguy để mở một con đường cho Tổ quốc.

Những con tàu ấy đã đi qua.

Những người lính năm xưa đã trở thành một phần của lịch sử.

Nhưng con đường mà họ mở ra vẫn còn đó trong ký ức dân tộc.

Và hôm nay, mỗi người trẻ chúng ta lại đứng trước một con đường khác.

Con đường của thời bình.

Con đường của tri thức.

Con đường của cống hiến.

Hãy bước đi thật vững vàng.

Bởi phía sau mỗi bước chân của chúng ta là một lịch sử đáng tự hào.

Và phía trước là trách nhiệm viết tiếp câu chuyện của quê hương.