NHỮNG CÁNH CHIM NGÀN VÙNG TU TRA

Trong ký ức của những ngày Thu lịch sử năm 1945, khi hào khí Cách mạng Tháng Tám còn đang sục sôi khắp dải đất hình chữ S, có một chương sử thầm lặng nhưng đầy oanh liệt đã được viết nên giữa đại ngàn Tây Nguyên bao la. Đó là câu chuyện về vùng đất Tu Tra (nay thuộc huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng) – nơi mà lòng yêu nước của đồng bào các dân tộc thiểu số Chu Ru, K'Ho đã bùng cháy thành một ngọn lửa rực rỡ, được dẫn đường bởi những người con ưu tú của buôn làng: Ya Ba, Ya Đương, Ya Loan và Ya Ma. Họ chính là những "cánh chim ngàn" kiêu hãnh, dùng uy tín và tấm lòng son sắt để kết nối ý chí của đồng bào với vận mệnh của non sông độc lập.

Những hạt nhân đỏ giữa đại ngàn âm u. Nhìn lại lịch sử trước năm 1945, vùng đất Tu Tra nằm dưới sự kìm kẹp tàn bạo của chế độ thực dân Pháp và phong kiến tay sai. Đời sống của đồng bào các dân tộc thiểu số nơi đây chìm trong cảnh đói nghèo, lạc hậu và áp bức. Giữa đêm tối của nô lệ, ánh sáng của Mặt trận Việt Minh đã đến như một làn gió mát của rừng già, mang theo khát vọng tự do và bình đẳng.

Trong xã hội truyền thống của người Chu Ru và K'Ho, tiếng nói của các vị tộc trưởng (Ya) và nhân sĩ có một uy lực vô cùng tối cao; lời của họ nói ra như đinh đóng cột, được dân làng tin tưởng tuyệt đối. Sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng, những vị tộc trưởng uy tín như Ya Ba, Ya Đương, Ya Loan, Ya Ma đã không ngần ngại đứng về phía chính quyền nhân dân, trở thành những hạt nhân cách mạng nòng cốt đầu tiên, khơi dòng cho phong trào yêu nước tại địa phương.

Kỳ tích từ lòng dân và phong trào "Tuần lễ vàng". Sau ngày Tuyên ngôn Độc lập, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa non trẻ phải đối mặt với muôn vàn thử thách, đặc biệt là sự thiếu thốn trầm trọng về tài chính khi "Quỹ Độc lập" gần như trống rỗng. Hưởng ứng lời kêu gọi thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về phong trào "Tuần lễ vàng" cuối năm 1945, các nhân sĩ vùng Tu Tra đã tạo nên một kỳ tích chưa từng có giữa đại ngàn Nam Tây Nguyên.

Không quản ngại đường xá hiểm trở, bốn vị tộc trưởng Ya Ba, Ya Đương, Ya Loan và Ya Ma đã gõ cửa từng nhà, rợi chân từng buôn ở Thạnh Mỹ và Tu Tra. Bằng uy tín cao cả và lời lẽ chân thành, các ông đã giải thích cho bà con hiểu thế nào là tự do, thế nào là bổn phận của người dân đối với nền độc lập nước nhà. Không chỉ dừng lại ở lời nói, chính gia đình các vị tộc trưởng đã tiên phong hiến dâng những món đồ trang sức, vàng bạc gia bảo quý giá nhất của dòng họ mình.

Hành động gương mẫu ấy đã làm lay động mạnh mẽ lòng yêu nước của dân làng. Đồng bào Chu Ru, K'Ho dù quanh năm gắn bó với cái nghèo, cái đói, nhưng khi Tổ quốc cần, họ đã không ngần ngại tháo những chiếc vòng bạc đeo cổ, những đôi bông tai kỷ vật hay gom góp từng đồng tiền mặt chắt chiu được để đóng góp cho cách mạng. Hàng chục lượng vàng cùng vô số trang sức quý giá được quyên góp trong những ngày tháng ấy không chỉ có giá trị về mặt vật chất, mà còn là câu trả lời đanh thép đập tan mọi âm mưu chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc của các thế lực thù địch.

Những tấm khiên vững chắc bảo vệ cách mạng. Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta một lần nữa, Tu Tra lập tức trở thành một địa bàn chiến lược. Trong những năm tháng gian khổ của cuộc kháng chiến, các nhân sĩ Ya Ba, Ya Đương, Ya Loan, Ya Ma lại tiếp tục vai trò là những tấm khiên vững chắc bảo vệ cách mạng. Bằng tầm ảnh hưởng của mình, họ đã xây dựng Tu Tra thành một "căn cứ lòng dân" kiên cường.

Dưới sự chở che của các vị tộc trưởng, những căn hầm bí mật nuôi giấu cán bộ hoạt động tại địa bàn Lâm Viên - Di Linh luôn được giữ an toàn tuyệt đối trước sự lùng sục gắt gao của kẻ thù. Không những thế, các ông còn không ngừng khích lệ, động viên thanh niên trong các buôn làng tham gia vào các đội du kích địa phương, tổ chức các mạng lưới tiếp tế lương thực, từ gùi gạo, củ sắn cho đến hạt muối lên chiến khu. Tinh thần thép của những người con đại ngàn đã hòa chung một nhịp đập với cuộc kháng chiến trường kỳ của toàn dân tộc.

Nhiều thập kỷ đã trôi qua, những cô gái, chàng trai thời hoa lửa năm ấy nay người còn, người mất, nhưng chương sử vàng về lòng yêu nước của đồng bào Tu Tra vẫn vẹn nguyên giá trị. Tên tuổi của các nhân sĩ, tộc trưởng Ya Ba, Ya Đương, Ya Loan, Ya Ma đã khắc sâu vào lòng đất mẹ Đơn Dương như những biểu tượng bất tử của tinh thần đại đoàn kết dân tộc. Câu chuyện về lòng trung trinh với cách mạng của các thế hệ đi trước tại Tu Tra mãi mãi là ngọn đuốc sáng, sưởi ấm và nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về giá trị của độc lập, tự do và trách nhiệm gìn giữ, dựng xây quê hương ngày càng giàu đẹp.