NHỮNG CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA ĐÊM GIÁNG SINH TRÊN PHỐ KHÂM THIÊN 1972
Đã nửa thế kỷ trôi qua, nhưng những ai từng trải qua đêm B-52 ấy đều không thể nào quên được ký ức kinh hoàng. Ký ức Khâm Thiên năm 1972 vẫn còn nguyên vẹn trong lòng những nhân chứng lịch sử. Những người dân Khâm Thiên đã đứng lên từ đống đổ nát, máu và nước mắt, quyết tâm làm chủ vận mệnh của chính mình. Mặc dù vết sẹo Khâm Thiên năm đó vẫn còn nhức nhối lòng người, nhưng cuộc sống mới đã thực sự hồi sinh trên vùng đất cũ.
Là một người con được sống trong thời bình, cùng với sự biết ơn và trân trọng, tôi luôn chịu khó tìm hiểu về những năm tháng khói lửa của ông cha ta. Như được trở về với ký ức, tôi như được đứng giữa những ngày tháng cuối đông năm 1972. Bầu trời Hà Nội không còn mang vẻ bình yên vốn có, thay vào đó lại rực cháy trong bom đạn và tiếng súng. Trong 12 ngày đêm khốc liệt của chiến dịch Linebacker II, phố Khâm Thiên trở thành một trong những nơi hứng chịu tàn phá nặng nề nhất. Những ngôi nhà đổ sập, những con người đã mãi mãi nằm lại dưới lớp vụn gạch đá. Khâm Thiên không chỉ ghi lại nỗi đau, mà còn là nơi khắc sâu ý chí kiên cường của Hà Nội trong những ngày tháng đạn lửa ấy.
Nếu những trang sử chỉ ghi lại con số và sự kiện, thì tôi nghĩ ký ức của những người còn sống chính là phần hồn của trang sử đó. Hơn nửa thế kỷ trôi qua kể từ đêm đông khói lửa năm 1972, nhưng trong tâm trí của những nhân chứng từng sống ở Khâm Thiên thời đó, mọi thứ dường như vẫn còn nguyên vẹn. Mỗi khi nhắc lại, họ không khỏi bật khóc, nhớ lại âm thanh của tiếng còi báo động, tiếng bom rền và những tiếng nức nở vang lên đầy ám ảnh, xé toạc bầu trời Hà Nội trong đêm giá rét. Họ khẽ nhắm mắt nghĩ lại, mọi thứ của đêm sinh tử năm đó vẫn như vừa mới hôm qua…
Tôi đã tình cờ đọc được bài báo phỏng vấn các nhân chứng của ký ức Khâm Thiên năm 1972. Bản thân thật sự không thể kìm được nỗi xúc động về những câu chuyện được chính những con người đã từng trải qua. Mỗi câu chuyện là một nỗi đau, là một sự mất mát, là nỗi ám ảnh, e rằng sẽ đi theo đến hết cuộc đời của người ở lại. Khi nhớ lại thời khắc ấy, ông Lê Đình Giật – một trong những nhân chứng hiếm hoi còn lưu lại Khâm Thiên từ 50 năm trước kể lại: “Khi đó, nhạc hiệu chương trình Đọc truyện đêm khuya vừa dứt thì chúng tôi nghe thấy tiếng còi báo động rúc lên liên hồi. Tiếng máy bay B-52 ù ù rền rĩ. Từ phía chợ Khâm Thiên, mẹ tôi sấp ngửa chạy về, giục cả nhà xuống hầm trú ẩn”.
Khu lao động nghèo vốn tối đen bỗng dưng sáng lòa khi phía trên đầu pháo phòng không bắn như sao sa… Cả nhà ông Giật cuống cuồng chui vào căn hầm ngay phía trước nhà. Chỉ kịp nhắc mọi người giữ hai vai vuông góc với thành hầm, hai tay úp lên đầu gối để nhỡ có gì xảy ra còn bảo vệ được những bộ phận quan trọng, mắt ông Giật đã hoa đi, chao đảo… Cho đến ngày nay, sức nóng của bom đạn đã nguôi ngoai, nhưng mỗi khi ông Dật chỉ cho phóng viên bức ảnh các thành viên trong gia đình ông trước khi bị bom B-52 cướp đi sinh mạng, ông không khỏi tuôn trào nỗi đau đớn. Đó là một vết cắt sâu trong long ông mà mãi không thể lành trở lại…
“Khi bom dội xuống, căn hầm trú ẩn tối om rung lắc dữ dội. Tôi hết bị lật ngửa rồi lại bị hất úp trở lại. Lúc ấy không nghĩ được gì nhiều, tôi chỉ biết úp chặt tay vào hai đầu gối. Một lát sau, không gian im lặng trở lại. Nhưng, khi tôi cố ngẩng lên để hít thở thì đã thấy ngàn ngạt, mũi và miệng đầy đất cát”, ông Giật kể lại.
Trước sức công phá của bom, căn hầm bị vùi kín. Ông Giật phải chống tay, nhích dần người “như… con chuột chũi”, đẩy từng lớp đất đá để ngoi lên. Thoát ra được, trước mắt ông Giật đã là một thế giới khác. Ngay sát cạnh là một hố bom sâu hoắm, gạch đá ngổn ngang. Những ngôi nhà bị hơi bom phạt bay mấy nóc, há miệng sâu hoăm hoắm và đen ngòn. Mùi khói xăng, mùi gỗ cháy dở, và cả mùi máu xộc thẳng lên mũi người.
Ông chỉ biết dùng đôi tay trần đào móc xuống hầm, bới tìm từng người thân còn bị mắc kẹt phía trong. Đêm đó, ông Giật đã mất cha, mẹ, người chị gái kế bên. Cả gia đình chỉ sót lại ông và cô em gái nhỏ đang đi học.
Tết đầu tiên sau trận bom thảm khốc, người Khâm Thiên ăn bánh chưng trong nước mắt. Mâm cơm cúng hết năm của ông Giật và em gái cũng như hàng trăm bà con khác đìu hiu trong những căn nhà dựng tạm, ngổn ngang gạch đá và hố bom. Những nén nhang lập lòe như chứng tích vết thương chưa kịp lành…
Chiến tranh rồi sẽ qua đi, bụi thời gian có thể phủ đầy lên những hình ảnh đầy gian nan của dân tộc trong thời chiến. Nhưng những nỗi đau về thời khắc sinh tử oan trái của số phận sẽ mãi còn đi theo người ở lại. Mỗi khi nhắc lại, ông Giật và những con người chứng nhân lịch sử năm ấy sẽ lại thêm phần nào đau đớn. Chiến tranh là tội ác. Tôi mong rằng từ những câu chuyện này, chúng ta sẽ càng nâng niu giá trị của hòa bình, thứ mà thế hệ đi trước phải hy sinh bằng cả mùa xuân của cuộc đời để đổi lấy, để cho chúng ta có được như ngày hôm nay.
