Những câu chuyện thời hoa lửa: Ký ức ở “địa ngục trần gian” của nguyên Phó chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa
Tại căn phòng giam của nhà tù Côn Đảo năm xưa, giọng kể của người phụ nữ mái tóc đã bạc vang lên, khi trầm lắng, lúc hào sảng. Đó là ký ức bi tráng của đồng chí Trương Mỹ Hoa, nguyên Phó chủ tịch nước, về những năm tháng lao tù ở nơi mệnh danh là "địa ngục trần gian". Trong một lần trở về thăm Côn Đảo, nguyên Phó chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa đã chia sẻ câu chuyện về cuộc đấu tranh sinh tử của những nữ tù nhân chính trị năm xưa. Đứng tại nơi mình từng bị giam cầm và tra tấn dã man, đồng chí kể lạ
"Cuộc chiến" pháp lý sau hiệp định hòa bình
Theo dòng hồi ức của đồng chíTrương Mỹ Hoa, năm 1973, khi Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết, tin vui bay đến Côn Đảo. Tại các phòng giam, các nữ tù nhân tìm mọi cách để lan tỏa tin mừng. Những ô cửa sổ sắt, nơi vốn chỉ thấy được một mảng trời xanh nhỏ hẹp, được chị em biến thành những chiếc loa phát thanh dã chiến. Tiếng reo vui, tiếng hô khẩu hiệu vang lên mạnh mẽ, yêu cầu đối phương phải thực hiện hiệp định: "Trao trả tù chính trị, trao trả tù binh".
Tuy nhiên, dù Hiệp định Paris đã được ký kết nhưng về khoản tù nhân, điều 14C, đối phương chỉ công nhận trao trả 5.081 người trong khi thực tế tù chính trị toàn miền Nam lúc đó lên tới gần 200.000 người. Mặc dù chúng ta đấu tranh quyết liệt nhưng đây là hiệp định đình chiến cho toàn miền Nam, nên không thể để đổ máu kéo dài. Do địch ngoan cố, nên chúng ta đã bảo lưu điều 14C. Lợi dụng điều này, đối phương đã có âm mưu vô cùng thâm độc, muốn "hợp thức hóa" số lượng tù nhân khổng lồ còn lại bằng cách lập hồ sơ mới, biến tù chính trị thành những kẻ mang tội danh "trộm cắp, cướp của, giết người", là thành phần "gian nhân hiệp đảng" để không phải trao trả theo quy chế tù binh, tù chính trị.
Phía địch yêu cầu tù chính trị chụp hình, lăn tay để thực hiện ý đồ của mình. Biết được âm mưu đó, các tù nhân đã lên kế hoạch đấu tranh, bẻ gãy âm mưu này bằng mọi giá. Để chống lại việc bị cưỡng ép chụp hình và lăn tay, tập thể nữ tù chính trị tại Côn Đảo đã thực hiện nhiều biện pháp đấu tranh, không ra chụp hình theo yêu cầu, thậm chí tự hủy hoại vân tay của chính mình để địch không thể lấy dấu nhận dạng.
Huyền thoại về những ngón tay mài xuống nền đá
Cuộc chiến chống chụp hình hồ sơ đã diễn ra đầy quả cảm. Đồng chí Trương Mỹ Hoa kể lại chiến thuật bất hợp tác của chị em: hễ địch đưa máy ảnh lên là tất cả đồng loạt "nhắm mắt, há họng", làm méo mó khuôn mặt. "Nó lôi mình ra được, nhưng mình làm vậy thì nó không chụp được cái hình ảnh nhận dạng nào hết. Nó tức tối, điên cuồng nhưng bất lực", đồng chí kể.
Phía địch yêu cầu tù chính trị chụp hình, lăn tay để thực hiện ý đồ của mình. Biết được âm mưu đó, các tù nhân đã lên kế hoạch đấu tranh, bẻ gãy âm mưu này bằng mọi giá. Để chống lại việc bị cưỡng ép chụp hình và lăn tay, tập thể nữ tù chính trị tại Côn Đảo đã thực hiện nhiều biện pháp đấu tranh, không ra chụp hình theo yêu cầu, thậm chí tự hủy hoại vân tay của chính mình để địch không thể lấy dấu nhận dạng.
Huyền thoại về những ngón tay mài xuống nền đá
Cuộc chiến chống chụp hình hồ sơ đã diễn ra đầy quả cảm. Đồng chí Trương Mỹ Hoa kể lại chiến thuật bất hợp tác của chị em: hễ địch đưa máy ảnh lên là tất cả đồng loạt "nhắm mắt, há họng", làm méo mó khuôn mặt. "Nó lôi mình ra được, nhưng mình làm vậy thì nó không chụp được cái hình ảnh nhận dạng nào hết. Nó tức tối, điên cuồng nhưng bất lực", đồng chí kể.
Sau khi nghỉ hưu, đồng chí vẫn tận tâm cống hiến với vai trò Chủ tịch Quỹ học bổng Vừ A Dính, Chủ nhiệm CLB Vì Trường Sa - Hoàng Sa thân yêu, để kết nối cộng đồng chăm lo cho các con em đồng bào khó khăn ở biên giới, hải đảo. Những ngón tay năm xưa đã mất vân tay để giữ lại "căn cước" của người cộng sản, hôm nay lại tiếp tục góp phần dựng xây đất nước. Câu chuyện của đồng chí Trương Mỹ Hoa là bài học lịch sử sống động, nhắc nhở chúng ta rằng: để biến "địa ngục trần gian" năm xưa thành nơi hòa bình hôm nay, biết bao máu xương và nước mắt đã đổ xuống.
Mỗi lần về thăm lại chiến trường xưa, thăm lại những đồng đội đã ngã xuống tại nghĩa trang Hàng Dương, đồng chí luôn nhắc nhở thế hệ trẻ về cái giá của hòa bình. Giọng đồng chí chùng xuống đầy xúc động: "Chúng ta giành được thắng lợi, nhưng thắng lợi ấy phải đánh đổi rất lớn bằng sự hy sinh của cả dân tộc, trong đó có sự hy sinh của những người tù. Ngay cả khi Hiệp định Paris được ký kết, nhưng trong nhà lao thì máu vẫn còn đổ. Ở những trại giam của nam vẫn có những đồng chí ra đi, không kịp nhìn thấy giây phút của hòa bình".
Nhớ về những đồng đội đang nằm ở nghĩa trang Hàng Dương, nguyên Phó chủ tịch nước rưng rưng chia sẻ: "Khi về đây, tôi thấy Côn Đảo ngày một phát triển, đó cũng là mong muốn của thế hệ chúng tôi, phải làm sao biến địa ngục trần gian năm xưa thành thiên đường hạ giới".
