Những câu chuyện thời hoa lửa: Người lái đò cảm tử trên sông Ba Lòng

Trong căn nhà nhỏ giữa lòng Hà Nội, người cựu thanh niên xung phong Đỗ Quốc Phong vẫn lưu giữ nguyên vẹn ký ức về những năm tháng tuổi trẻ sục sôi giữa chiến trường Trị Thiên khốc liệt. Mái tóc đã bạc theo thời gian, nhưng mỗi khi nhắc đến dòng sông Ba Lòng và những chuyến đò năm ấy, ánh mắt ông vẫn ánh lên niềm tự hào của một thế hệ từng “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”. Năm 1965, khi vừa tốt nghiệp phổ thông, chàng thanh niên Hà Nội đứng trước cơ hội bước chân vào giảng đường đại học. Nhưng giữa lúc đất nước chìm trong khói lửa chiến tranh, tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc đã thôi thúc ông gác lại ước mơ tuổi trẻ để lên đường nhập ngũ. Ông tham gia Đội Thanh niên xung phong K53 – đơn vị đặc biệt được điều vào chiến trường miền Nam. Ban đầu, đó đơn giản là lòng yêu nước của tuổi đôi mươi. Nhưng rồi những gì tận mắt chứng kiến trên đường hành quân đã biến tình yêu ấy thành ý chí chiến đấu mãnh liệt. Ông nhớ mãi hình ảnh một trường mẫu giáo ở Hà Tĩnh bị bom đạn tàn phá. Những em nhỏ vô tội nằm lại giữa máu và khói lửa khiến người thanh niên trẻ nhận ra sự tàn khốc của chiến tranh. Từ khoảnh khắc ấy, trong ông chỉ còn một quyết tâm duy nhất: phải chiến đấu để bảo vệ quê hương, bảo vệ đồng bào mình. Sau nhiều tháng hành quân dọc miền Trung, ông Phong được phân công làm nhiệm vụ trên sông Ba Lòng – tuyến giao thông huyết mạch nối hậu phương với chiến trường Trị Thiên. Dòng sông nhỏ ấy ngày đêm oằn mình dưới bom đạn, nhưng vẫn là con đường sống để vận chuyển bộ đội, lương thực và vũ khí vào Nam. Công việc của ông là chèo những chiếc đò độc mộc đưa người và hàng hóa vượt qua lằn ranh sinh tử. Mỗi chuyến đò trên sông Ba Lòng đều là một cuộc đối đầu với cái chết. Ban ngày phải ẩn mình giữa rừng sâu tránh máy bay trinh sát; đêm xuống mới bắt đầu chèo chống trong bóng tối đặc quánh. Trên đầu là pháo sáng và bom B52, dưới chân là dòng nước xiết đầy đá ngầm. Chỉ cần một sơ suất nhỏ, cả người và đò có thể bị cuốn trôi hoặc vùi lấp dưới bom đạn. Không cam chịu những chiếc đò nhỏ chở được ít người, ông cùng đồng đội và du kích địa phương lên rừng đốn cây, tự đóng một chiếc đò lớn hơn. Hơn hai tháng trời khoét gỗ, đốt thân cây tạo hình, cuối cùng họ cũng làm được con đò đủ sức chở hàng chục chiến sĩ qua sông mỗi chuyến. Đó không chỉ là phương tiện vận tải mà còn là biểu tượng của ý chí con người giữa chiến tranh khốc liệt. Những đêm dài trên sông Ba Lòng là chuỗi ngày không ngủ. Có khi vừa chở bộ đội vào chiến trường, quay trở ra lại chở thương binh về tuyến sau. Máu, nước mắt và mồ hôi hòa vào dòng nước lạnh buốt. Sự thiếu thốn và cường độ làm việc khủng khiếp khiến nhiều người kiệt sức. Có đồng đội hy sinh ngay bên bến đò sau một trận bom. Những mất mát ấy càng hun đúc thêm ý chí chiến đấu của những người còn sống. Trong ký ức của ông Phong còn có những lần gặp gỡ các cán bộ, chỉ huy chiến trường, trong đó có đồng chí Lê Khả Phiêu khi ấy là Chính ủy Trung đoàn 9. Những lời động viên của người chỉ huy giữa chiến trường khốc liệt đã trở thành nguồn sức mạnh giúp người lính trẻ tiếp tục bám trụ nơi tuyến lửa. Cuối năm 1967, với nhiều thành tích xuất sắc, ông Đỗ Quốc Phong được tuyên dương danh hiệu “Dũng sĩ quyết thắng”. Sau chiến tranh, ông trở về đời thường, tiếp tục công tác trong ngành giáo dục rồi tham gia Hội Cựu thanh niên xung phong TP.Hà Nội. Nhưng với ông, ký ức về dòng sông Ba Lòng và những đồng đội năm xưa chưa bao giờ phai nhạt. Câu chuyện của người lái đò cảm tử trên sông Ba Lòng không chỉ là ký ức của riêng một con người mà còn là hình ảnh tiêu biểu của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam thời chiến. Họ đã gác lại tuổi trẻ, ước mơ và hạnh phúc riêng để đổi lấy độc lập, tự do cho dân tộc. Những chuyến đò năm ấy đã lặng lẽ chở qua dòng sông không chỉ bộ đội và hàng hóa, mà còn chở theo niềm tin chiến thắng của cả một dân tộc trong những năm tháng gian lao nhất.