NHỮNG CHIA SẺ CỦA CỤ HOÀNG NGỌC – NHÂN CHỨNG LỊCH SỬ VỀ QUỐC DÂN ĐẠI HỘI TÂN TRÀO VÀ NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP GỠ BÁC NĂM 1945

NHỮNG CHIA SẺ CỦA CỤ HOÀNG NGỌC – NHÂN CHỨNG LỊCH SỬ VỀ QUỐC DÂN ĐẠI HỘI TÂN TRÀO VÀ NHỮNG LẦN ĐƯỢC GẶP GỠ BÁC NĂM 1945

    Lịch sử dân tộc Việt Nam được lưu giữ một cách đa dạng, không chỉ ở trong sách vở, mà lịch sử đối với những nhân chứng còn được coi như một đoạn phim kí ức mãi không bao giờ quên, và với họ đó là một niềm tự hào để rồi ngày hôm nay, đứng trước một thế hệ của dân tộc họ xúc động hồi ức về những năm tháng hào hùng ấy . Là một người con của mảnh đất Tuyên Quang lịch sử, tôi đã nghe rất nhiều về những nhân vật lịch sử, nhân chứng lịch sử  Trong số đó, cụ Hoàng Ngọc, người dân thôn Tân Lập, xã Tân Trào, tỉnh Tuyên Quang, là một nhân chứng lịch sử gắn với những ngày tháng Tám năm 1945 tại quê hương cách mạng.

   Những chia sẻ của cụ giúp thế hệ trẻ hiểu thêm về không khí tại Tân Trào trong những ngày diễn ra Quốc dân Đại hội, về sự đóng góp của người dân địa phương và tinh thần yêu nước được thể hiện qua những hành động bình dị nhưng có ý nghĩa lớn lao.

   Quốc dân Đại hội Tân Trào diễn ra trong hai ngày 16 và 17/8/1945 tại đình Tân Trào, tỉnh Tuyên Quang. Đây là sự kiện quan trọng trước Cách mạng Tháng Tám, với sự tham dự của hơn 60 đại biểu đại diện cho nhiều tầng lớp nhân dân và các vùng miền trong cả nước. Đại hội tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa, thông qua 10 chính sách lớn của Việt Minh và quyết định thành lập Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch.

   Theo bài viết đăng trên Cổng thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang ngày 17/8/2019, cụ Hoàng Ngọc khi ấy còn nhỏ và sống tại làng Kim Long, nay thuộc xã Tân Trào. Cha cụ là ông Hoàng Trung Nguyên, người làm nhiệm vụ giao liên cho Bác Hồ và Trung ương Đảng, sau đó trở thành Đội trưởng Đội Bạch đầu quân của Tân Trào trong những ngày kháng chiến.

   Qua ký ức được báo chí ghi lại, cụ Hoàng Ngọc cho biết, trong những ngày diễn ra Quốc dân Đại hội, nhiều đoàn cán bộ từ các nơi liên tục đến địa phương. Người dân tuy còn thiếu thốn nhưng vẫn sẵn sàng giúp đỡ, che chở và nuôi giấu cán bộ. Cụ cũng nhớ lại sự nhộn nhịp của những ngày đại hội, khi các đại biểu từ nhiều vùng miền về dự sự kiện lịch sử trọng đại của dân tộc.

   Một chi tiết đặc biệt trong lời kể của cụ là việc cụ được chọn cùng ba thiếu nhi khác đến chúc mừng Quốc dân Đại hội. Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang, cụ nhớ lại: “Tôi là một trong 4 thiếu nhi được chọn vào chúc mừng đại hội”.

   Câu chuyện tuy ngắn nhưng cho thấy người dân địa phương, kể cả trẻ em, cũng có những đóng góp và dấu ấn riêng trong sự kiện lịch sử này. Những đóng góp ấy không nhất thiết phải là những hành động lớn lao trên chiến trường, mà có thể bắt đầu từ việc giúp đỡ đại biểu, hỗ trợ cán bộ và thể hiện tình cảm của người dân đối với sự kiện trọng đại của đất nước.

   Bên cạnh ký ức về Quốc dân Đại hội, theo Báo Dân tộc và Phát triển đăng tải cụ Hoàng  Ngọc cũng có những chia sẻ về cuộc sống đời thường của Bác trong thời gian sinh sống tại đây, người mà dân làng lúc đó gọi là “ Ông Ké ”, còn các cán bộ cách mạng gọi người là “ Đồng chí già”. Đoàn cán bộ cách mạng chia nhau thành từng tốp ở nhà dân. Ngôi nhà sàn của ông Nguyễn Tiến Sự, Chủ nhiệm Việt Minh xã Kim Long được đón ông Ké ở; còn ngôi nhà của ông Hoàng Trung Nguyên (bố ông Hoàng Ngọc), người giao liên “đặc biệt” của ông Ké trú chân, cũng là nơi ông Ké làm việc. “Ông Ké gần gũi, hiền từ lắm! Ông Ké trìu mến gọi tôi là cu Ngọc, gọi ông Nguyễn Văn Khoái (con trai ông Nguyễn Tiến Sự) là cu Khoái”. Có lần, ông Ké thấy chúng tôi đang quay chơi dưới gầm nhà sàn, ông tiến gần và ôn tồn hỏi:

- Các cháu có được đi học không?

Ông Hoàng Ngọc trả lời:

- Dạ, không ạ.

Ông Ké căn dặn:

-Sau này có trường, lớp, các cháu phải chăm ngoan và học thật tốt nhé!

Một lần khác, ông Ké nói với cu Ngọc:

-Thằng cu Ngọc tham gia Đội Nhi đồng cứu quốc nhé!

-Đội Nhi đồng cứu quốc làm việc gì vậy ông? – Cu Ngọc thắc mắc.

   Rồi ông Ké cười trìu mến, giảng giải: Thằng cu Ngọc đứng ra, tập hợp thêm 2, 3 bạn nữa có nhiệm vụ là đi chăn trâu, chăn bò, đi nương, đi rẫy nếu thấy người lạ mặt vào làng là phải thông báo ngay cho các chú bộ đội.

   Sau đó, cu Ngọc đứng ra, tập hợp được thêm 3 người gồm Nguyễn Văn Khoái, Nông Văn Giai, Ma Văn Hiền thành đội viên của Đội Nhi đồng cứu quốc. “Nhiệm vụ của chúng tôi chỉ có vậy. Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình nhưng là thực hiện nhiệm vụ ông Ké trực tiếp giao phó, 4 chúng tôi vinh dự, tự hào, hăng hái lắm”.

   Ngày ấy, Kim Long sục sôi như “chảo lửa”. Đảm bảo bí mật là yêu cầu hàng đầu lúc bấy giờ. Ông Ngọc kể, có lần, ông Ké đi thăm bản, thấy người dân đang giã gạo nên hỏi: "Các cháu giã gạo làm gì vậy?"

- Chúng cháu giã gạo cho bộ đội ạ! - Bà con đáp.

Ông Ké hỏi: Thứ quý giá như tiền thì các cháu thường cất ở đâu?

- Chúng cháu cất trong túi, trong hòm ạ!

- Làm cách mạng còn quý hơn tiền, nên càng cần phải bí mật, càng phải cất kỹ hơn - Ông Ké dặn dò.

   Cuộc Cách mạng tháng tám thành công. Ngày 22/8/1945, Trung ương Đảng và Bác Hồ rời Tân Trào về Hà Nội và ngày 2/9/1945, Người đọc Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (nay là Nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam).

   Năm 1946, xã có trường, có lớp, ông Ngọc được đi học cái chữ, được cô giáo dạy các bài hát về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong 1 dịp rước ảnh Chủ tịch về làng, ông Ngọc và người Kim Long mới biết hóa ra Chủ tịch Hồ Chí Minh chính là… ông Ké làng mình.

   Những chia sẻ của cụ Hoàng Ngọc còn phản ánh vai trò của nhân dân Tân Trào trong việc bảo vệ cán bộ cách mạng. Theo bài viết của Công an tỉnh Tuyên Quang ngày 8/2/2026, cụ kể rằng khi những sự kiện lịch sử diễn ra, cụ còn nhỏ và được nghe bố mẹ kể lại về cuộc sống, sinh hoạt của cán bộ tại địa phương.

   Để bảo đảm bí mật và an toàn cho Bác Hồ cùng các cán bộ, người dân trong thôn thực hiện nguyên tắc “ba không”: không biết, không nói, không thấy. Chi tiết này phản ánh tinh thần cảnh giác và ý thức giữ bí mật của người dân trong hoàn cảnh cách mạng còn nhiều khó khăn, nguy hiểm.

   Từ những lời kể được lưu giữ, có thể thấy thành công của Quốc dân Đại hội không chỉ gắn với những quyết định của các đại biểu mà còn có sự đóng góp của nhân dân địa phương. Người dân đã chia sẻ nơi ăn, chốn ở, lương thực và sự chở che để các cán bộ có điều kiện hoạt động an toàn.

   Đặc biệt, việc một cậu bé được chọn tham gia đoàn thiếu nhi chúc mừng đại hội cho thấy những sự kiện lịch sử lớn lao cũng được ghi dấu trong ký ức của những người dân bình thường. Qua nhiều năm, những ký ức ấy trở thành nguồn tư liệu có giá trị, giúp thế hệ sau hiểu rõ hơn về đời sống của nhân dân trong những ngày chuẩn bị giành độc lập.

   Những chia sẻ của cụ Hoàng Ngọc mang đến nhiều bài học có ý nghĩa đối với thế hệ trẻ.

   Trước hết, câu chuyện giúp chúng ta hiểu rằng lịch sử được tạo nên bởi sự đóng góp của nhiều tầng lớp nhân dân. Bên cạnh các nhà lãnh đạo và những đại biểu tham dự đại hội, người dân Tân Trào đã góp phần bảo vệ cán bộ, giữ gìn bí mật và tạo điều kiện cho hoạt động cách mạng. Những việc làm giản dị ấy có ý nghĩa thiết thực trong hoàn cảnh đất nước đang đứng trước bước ngoặt lịch sử.

   Thứ hai, câu chuyện nhắc nhở chúng ta về tinh thần đoàn kết và lòng yêu nước. Dù cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, người dân vẫn sẵn sàng chia sẻ những gì mình có để hỗ trợ cách mạng. Đây là biểu hiện của tinh thần trách nhiệm với quê hương, đất nước trong một thời kỳ đặc biệt.

   Cuối cùng, những ký ức của cụ Hoàng Ngọc cho thấy tầm quan trọng của việc bảo tồn và truyền lại lời kể của nhân chứng lịch sử. Khi những người từng sống trong giai đoạn ấy ngày càng cao tuổi, việc ghi chép, xác minh và lưu trữ lời kể của họ trở nên cần thiết. Những tư liệu này cần được đối chiếu với tài liệu lịch sử chính thống để bảo đảm tính chính xác và giúp các thế hệ sau tiếp cận quá khứ một cách khách quan.

   Qua những chia sẻ được báo chí ghi lại, cụ Hoàng Ngọc hiện lên như một người lưu giữ ký ức quý giá về những ngày lịch sử tại Tân Trào. Từ hình ảnh các đoàn đại biểu về dự đại hội đến việc người dân cùng nhau giúp đỡ cán bộ, những câu chuyện ấy góp phần làm sáng rõ vai trò của nhân dân trong sự kiện Quốc dân Đại hội tháng 8/1945.

   Đối với thế hệ trẻ chúng ta ngày hôm nay, việc tìm hiểu câu chuyện của cụ Hoàng Ngọc không chỉ là tìm hiểu một nhân chứng lịch sử mà còn là dịp để nhận thức sâu sắc hơn về giá trị của độc lập, tinh thần đoàn kết và trách nhiệm gìn giữ truyền thống dân tộc. Lắng nghe, ghi chép và truyền lại những ký ức chân thực của nhân chứng chính là một cách thiết thực để lịch sử tiếp tục được lưu giữ trong đời sống hôm nay.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.     Cổng thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang (17/8/2019), “Quốc dân Đại hội Tân Trào: Mãi là niềm tự hào của người dân Tuyên Quang”. https://www.tuyenquang.gov.vn/vi/post/10674?id=10674&type=tintuc

2.     Cổng thông tin điện tử Công an tỉnh Tuyên Quang (8/2/2026), “Về nơi diễn ra Quốc dân Đại hội Tân Trào”. https://congan.tuyenquang.gov.vn/vi/tin-bai/ve-noi-dien-ra-quoc-dan-dai-hoi-tan-trao?id=210493&type=NEWS

3.     Cổng thông tin điện tử tỉnh Tuyên Quang, “Tân Trào – ngọn nguồn của ý chí Việt Nam”. https://www.tuyenquang.gov.vn/vi/post/tan-trao-ngon-nguon-cua-y-chi-viet-nam?id=153315&type=tintuc

4.     Cổng thông tin điện tử Quốc hội, tư liệu về Quốc dân Đại hội Tân Trào và sự ra đời của Quốc hội Việt Nam. https://quochoi.vn/

5.     Báo Dân Tộc và Phát triển. https://dantocphattrien.vietnamnet.vn/gap-nhan-chung-lich-su-ke-chuyen-ong-ke-o-tan-trao-34921.html