Những chiếc đòn gánh gãy của đội dân công núi Tô

Mùa mưa năm 1969, trận địa phòng ngự tại vùng núi Tô (Phụng Hoàng Sơn, thuộc huyện Triệu Tôn, nay là Triệu Sơn, tỉnh An Giang) bước vào giai đoạn ngột ngạt nhất. Quân đội Mỹ liên tục tổ chức các đợt oanh tạc bằng pháo bầy và thả bom xăng nhằm cô lập hoàn toàn các chiến sĩ đang bám trụ trong các hang đá sâu. Để duy trì sức chiến đấu cho bộ đội, Huyện ủy đã phát động một chiến dịch thầm lặng nhưng đầy hiểm nguy: Đưa dân công gánh bộ nhu yếu phẩm, đặc biệt là đạn cối và thuốc men, vượt qua các bãi mìn và trạm gác để lên đỉnh núi.

Nằm trong đội dân công mật năm đó có chị Sóc Kha, một cô gái đồng bào Khmer có dáng người nhỏ nhắn nhưng đôi chân đi rừng nhanh như sóc. Vỏ bọc hằng ngày của chị là một người đi củi, gánh măng tre từ trên núi xuống chợ đổi gạo. Để chuyển đạn B40 và đạn cối vào cứ, chị Sóc Kha cùng các chiến sĩ giao liên mật đã nghĩ ra một cách ngụy trang vô cùng mưu trí.

Họ chọn những thân tre già, thẳng và cực kỳ chắc chắn để đẽo thành những chiếc đòn gánh. Điều đặc biệt là chiếc đòn gánh này được khoét rỗng hoàn toàn ở phần lõi bên trong. Đạn cối và thuốc men sau khi được bọc kín trong các lớp giấy chống ẩm sẽ được luồn khéo léo vào lòng chiếc đòn gánh tre, sau đó hai đầu được bít lại bằng hai mấu tre dán keo nhựa cây khít rịt. Nhìn bề ngoài, đó chỉ là chiếc đòn gánh cũ kỹ, sờn vai mà bất kỳ người phụ nữ lam lũ nào vùng Thất Sơn cũng dùng hằng ngày. Hai đầu đòn gánh, chị Sóc Kha quảy hai sọt củi tràm cồng kềnh đầy lá mục để che mắt giặc.

Một buổi trưa mưa tầm tã, chị Sóc Kha gánh củi đi xuyên qua lối mòn dưới chân núi Tô. Khi vừa đến lối rẽ vào đường lên hang đá, một toán lính dã chiến thuộc sư đoàn bộ binh địch bất ngờ ập ra từ bụi rậm. Chúng chĩa súng AR15 bắt chị dừng lại. Một tên lính sấn sổ bước tới, dùng mã tấu chặt phăng những sợi dây buộc sọt củi làm củi tràm đổ nhào ra đất để tìm kiếm hầm bí mật hay tài liệu.

Không tìm thấy gì trong đống củi, tên lính bực tức nhìn sang chiếc đòn gánh tre đang dựng bên vách đá. Hắn nghi ngờ bước tới, giật lấy chiếc đòn gánh rồi tì mạnh chân, định bẻ gãy làm đôi để kiểm tra xem có rỗng ruột hay không.

Giữa lằn ranh sinh tử, khi những viên đạn cối quyết định xương máu của đồng đội đang nằm ngay trong thớ tre sát ngực giặc, chị Sóc Kha không hề lộ một chút sợ hãi. Chị nhanh trí nhào tới, vừa khóc vừa giật lại chiếc đòn gánh, giả vờ xót của và dùng tiếng Kinh chưa thạo để van xin: "Mấy thầy ơi, đừng bẻ cái đòn gánh của con. Nhà nghèo lắm, không có tiền mua tre mới đâu. Mấy thầy bẻ gãy rồi lấy cái gì con gánh củi nuôi mấy đứa nhỏ ở nhà."

Nhìn thấy cô gái người Khmer nghèo khổ, gương mặt lấm lem bùn đất, nước mắt giàn giụa vì chiếc đòn gánh tre cũ kỹ, toán lính khựng lại. Sự chủ quan và tâm lý khinh rẻ người dân nghèo khiến chúng nghĩ rằng đây chỉ là một người đi củi tội nghiệp, không thể là giao liên cách mạng. Tên lính ném mạnh chiếc đòn gánh xuống đất, chửi đổng một tiếng rồi hậm hực vẫy tay cho đi.

Chị Sóc Kha ôm lấy chiếc đòn gánh, bình tĩnh gom củi vào sọt rồi thong thả bước đi tiếp. Khi bóng giặc đã khuất sau màn mưa rừng, chị lập tức rẽ lối, rảo bước thoăn thoắt leo lên những vách đá trơn trượt của núi Tô. Đêm hôm đó, trong lòng hang đá ẩm ướt, chiếc đòn gánh tre được chẻ ra, những viên đạn cối nguyên vẹn, khô ráo được trao tận tay các chiến sĩ giải phóng để kịp thời dội bão lửa xuống trận địa địch ngay trong đêm.

Câu chuyện về chiếc đòn gánh của chị Sóc Kha là một sự thật lịch sử sinh động về lòng yêu nước và sự mưu trí vô song của đồng bào các dân tộc vùng Thất Sơn, An Giang thời hoa lửa. Bằng những vật dụng bình dị nhất và bản lĩnh sắt đá trước họng súng quân thù, những người con của đại ngàn dưới sự lãnh đạo, giáo dục của chi bộ Đảng đã dệt nên một mạng lưới hậu cần nhân dân vững chắc, giữ vững vùng biên thùy cho đến ngày toàn thắng.