Những chiếc xe đạp thồ: "Kỳ tích vận tải" trong Chiến dịch Điện Biên Phủ
Tác giả:Tạ Thị Phương Linh
Trong chiến thắng lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu của Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, bên cạnh ý chí sắt đá và sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ trên chiến trường, có một huyền thoại độc nhất vô nhị trong lịch sử chiến tranh thế giới đã góp phần quyết định vào thắng lợi: những chiếc xe đạp thồ (xe thồ).
I. Sáng kiến vĩ đại và "vũ khí" vượt mọi giới hạn
Để chuẩn bị cho chiến dịch Điện Biên Phủ, một trong những khó khăn lớn nhất của quân đội ta là bài toán hậu cần. Địa hình rừng núi hiểm trở, không có đường cho ô tô, việc vận chuyển hàng vạn tấn lương thực, vũ khí, đạn dược từ hậu phương ra tiền tuyến chủ yếu dựa vào sức người.
Từ sáng kiến ban đầu của một số chiến sĩ và dân công trong việc cải tiến những chiếc xe đạp thồ hàng hóa thông thường, một "binh chủng xe thồ" đặc biệt đã ra đời:
Cải tiến kỹ thuật: Xe đạp thồ được gia cố vô cùng chắc chắn. Khung xe được buộc thêm các thanh tre, gỗ để tăng độ cứng; săm lốp được bọc thêm các lớp vải hoặc cao su cắt từ lốp ô tô cũ để chống thủng; ghi-đông được nối thêm những đoạn tre nhỏ để người dắt dễ dàng điều khiển cân bằng khi đi đường dốc; yên xe cũng được buộc thêm một đoạn gậy dài làm tay vịn phía sau để giữ thăng bằng.
Sức chở kinh ngạc: Ban đầu, mỗi chiếc xe chỉ chở được từ 80 đến 100 kg. Qua quá trình cải tiến và rèn luyện, các dũng sĩ vận tải đã nâng mức chở lên 200 kg, rồi kỷ lục gia như anh Cao Văn Ty đã chở tới 322 kg cho một chuyến – một con số vượt xa sức tưởng tượng của các nhà quân sự Pháp lúc bấy giờ.
II. "Binh chủng xe thồ" trên những cung đường tử thần
Đội ngũ vận tải xe đạp thồ hoạt động ngày đêm trên những tuyến đường rừng dốc đứng, trơn trượt do mưa rừng và dưới tầm bắn phá ác liệt của máy bay địch. Họ băng qua đèo Pha Đin, qua những con dốc dựng đứng, vượt qua mọi gian khổ thiếu thốn về cơm ăn, nước uống.
Dân công và thanh niên xung phong vừa đi vừa dùng thanh gỗ chèn vào bánh xe để hãm phanh khi xuống dốc, mồ hôi đầm đìa, chân bước đi trong sương mù và bom đạn.
Nhờ những chiếc xe đạp thồ, quân ta đã giải quyết triệt để bài toán tiếp tế mà quân Pháp cho là "bất khả thi". Hàng ngàn tấn gạo, đạn dược, muối, thuốc men đã được đưa đến tận mặt trận đúng thời điểm, đảm bảo cho bộ đội "ăn no đánh thắng".
III. Biểu tượng của ý chí tự lực tự cường
Những chiếc xe đạp thồ không chỉ là phương tiện vận tải thô sơ được nâng cấp thành "vũ khí chiến lược", mà còn là minh chứng sống động cho tinh thần sáng tạo, ý chí kiên cường và sức mạnh của chiến tranh nhân dân Việt Nam. Hình ảnh đoàn xe thồ nối đuôi nhau vượt núi, băng rừng đã trở thành biểu tượng huyền thoại, làm kinh ngạc cả thế giới và góp phần làm nên khúc khải hoàn ca vĩ đại tại thung lũng Mường Thanh năm 1954.
