Những chiến công trên bầu trời Tổ quốc

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Thanh Đạo là một trong những phi công tiêu biểu của Không quân nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Dù đã ở tuổi ngoài 80, ông vẫn nhớ rõ những trận không chiến oanh liệt và những ký ức không thể nào quên trong những năm tháng bảo vệ bầu trời Tổ quốc.

Sinh năm 1943 tại Hà Nội, sau khi tốt nghiệp cấp ba, Lê Thanh Đạo tình nguyện nhập ngũ và được biên chế về Trung đoàn 84, Sư đoàn Pháo binh 351. Không lâu sau, ông được tuyển chọn sang Liên Xô học lái máy bay chiến đấu. Năm 1968, hoàn thành khóa đào tạo với 200 giờ bay huấn luyện, ông trở về nước, được phân công về Phi đội 1, Trung đoàn Không quân 921 và bắt đầu tham gia chiến đấu chống chiến tranh phá hoại của không quân Mỹ.

Trong thời gian phục vụ, trên các loại máy bay MiG-17 và MiG-21, Lê Thanh Đạo đã thực hiện 60 lần xuất kích, 13 lần chạm trán đối phương, trực tiếp bắn rơi 6 máy bay F-4 của Mỹ, trong đó có 5 chiếc bị tiêu diệt tại chỗ bằng tên lửa. Ông còn phối hợp, yểm trợ để đồng đội bắn rơi thêm 5 máy bay khác, trở thành một trong số ít phi công Việt Nam đạt cấp ACE với thành tích bắn hạ từ 5 máy bay đối phương trở lên.

Trận không chiến đầu tiên của ông diễn ra ngày 18 tháng 12 năm 1971, nhưng dấu ấn sâu đậm nhất là trận đánh ngày 10 tháng 5 năm 1972. Trong trận chiến này, khi được lệnh xuất kích, ông đã nhanh chóng tiếp cận mục tiêu, khóa được một chiếc F-4 và phóng tên lửa tiêu diệt ngay trong lần đầu không chiến. Chiến công đầu tiên mang lại niềm vui lớn, nhưng cũng trong ngày hôm đó ông đau xót nhận tin một đồng đội hy sinh trên bầu trời Yên Bái.

Cũng trong ngày 10 tháng 5 năm 1972, khi đang là Trung úy, Trung đội trưởng thuộc Phi đội 9, Trung đoàn 927, Lê Thanh Đạo tiếp tục tham gia một trận không chiến quy mô lớn được ghi vào lịch sử Không quân nhân dân Việt Nam. Theo lệnh chỉ huy, ông cùng phi công Vũ Văn Hợp cất cánh từ sân bay Kép để đánh chặn máy bay địch. Khi phát hiện hai chiếc F-4 đang bay đối đầu, cả hai đồng thời công kích mục tiêu. Chỉ trong khoảng cách vài giây, hai phi công đã lần lượt bắn rơi tại chỗ hai chiếc F-4, buộc đội hình địch còn lại phải vội vã tháo chạy.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, trên đường trở về, biên đội phát hiện các tốp F-4 đang khống chế sân bay Kép. Trong khi máy bay của đồng đội gần cạn nhiên liệu, Lê Thanh Đạo đã bình tĩnh yểm hộ, phối hợp với hỏa lực phòng không mặt đất tạo điều kiện cho đồng đội hạ cánh an toàn. Bản thân ông sau đó nhận lệnh chuyển hướng và hạ cánh an toàn tại sân bay Nội Bài.

Trong chiến đấu, ông từng hai lần phải nhảy dù thoát ly máy bay và bị thương ở cả hai chân. Tuy nhiên, với ý chí kiên cường, ông đã phục hồi sức khỏe và trở lại đội hình chiến đấu chỉ sau sáu tháng.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc, ngày 11 tháng 1 năm 1973, Lê Thanh Đạo được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Năm 1974, ông được điều động làm Bí thư thứ Hai Ban Chấp hành Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và đến năm 1983 chính thức chuyển ngành. Dù trải qua nhiều cương vị công tác khác nhau, những năm tháng chiến đấu trên bầu trời Tổ quốc vẫn luôn là ký ức sâu sắc nhất trong cuộc đời người phi công anh hùng.