Những chiến sĩ của Trung đội Mai Quốc Ca

“Xác định là chỉ có hy sinh, đánh nhau với hy sinh lúc nào cũng biết chứ không biết run là cái gì nữa”- những chiến sĩ của Trung đội Mai Quốc Ca bước vào trận đấu với một tinh thần thép, một sự giác ngộ về lý tưởng sống và chết đến tận cùng.

Đó không phải là những lời giáo điều, mà là hơi thở của những con người đã đặt chân qua lằn ranh của sự sống và cái chết để bảo vệ mạch máu giao thông quan trọng, tạo điều kiện cho đồng đội tiêu diệt quân thù.

Hình ảnh Trung đội Mai Quốc Ca bên cầu Thạch Hãn rạng sáng ngày 10/4/1972 mãi là một biểu tượng bi tráng trong lịch sử. Với nhiệm vụ đánh sập cầu để chia cắt quân chi viện của địch, 20 chiến sĩ với vũ khí thô sơ đã phải đối đầu với ba tiểu đoàn lính tinh nhuệ được yểm trợ bởi xe tăng, máy bay và pháo binh. Trận chiến "1 thắng 100" diễn ra nghẹt thở từ tờ mờ sáng đến quá trưa, nơi những người lính trẻ dùng đến cả lưỡi lê, báng súng khi đã cạn kiệt viên đạn cuối cùng. Máu của các anh đã nhuộm đỏ dòng Thạch Hãn, khi 19 chiến sĩ lần lượt ngã xuống, để lại một khoảng lặng đau đớn nhưng kiêu hãnh giữa lòng Quảng Trị.

Những tân binh vừa mới bổ sung vào mặt trận, trong trận đánh đầu tiên, không tránh khỏi những nỗi sợ bản năng: “Lúc đầu nổ súng là có run thật”. Nhưng rồi, khi tiếng súng vang lên, khi lý tưởng bùng cháy, nỗi sợ ấy tan biến như sương khói: “Sau khi nổ súng rồi bắn vài đỏ xong là không còn run sợ không biết là cái gì đấy”. Hình ảnh ấy thật gần gũi, cho thấy các anh không phải là những vị thánh, mà là những con người bằng xương bằng thịt, biết sợ hãi nhưng đã dùng lòng yêu nước để chế ngự bản năng, tiến lên phía trước giữa làn mưa đạn và pháo sáng.

Cuộc chiến đấu của trung đội Mai Quốc Ca trên cầu Thạch Hãn là một khúc tráng ca bi thiết, nơi sự hy sinh được đẩy lên cao trào của lòng quả cảm. Khi đối mặt với vòng vây dày đặc của quân thù, khi đã cạn kiệt đạn dược, các anh vẫn “kiên cường chiến đấu đến người cuối cùng”, dùng đến cả lưỡi lê và lựu đạn để đánh giáp lá cà. Sự hy sinh ấy đã được ghi nhận như một biểu tượng của tinh thần: “Chiến đấu hy sinh đến người cuối cùng vì nghĩa vụ, không tiếc xương máu, không nghĩ đến cuộc sống cá nhân”. Từng cái tên như anh Đức, anh Gió, anh Vượng... đã ngã xuống giữa chiến hào, máu của họ hòa vào đất Quảng Trị, để lại nỗi đau thắt lòng cho những người chứng kiến.

Mỗi một hài cốt được tìm thấy sau này không chỉ là những mảnh xương khô, mà đã trở thành một câu chuyện, một phần của lịch sử hào hùng để lại cho thế hệ trẻ soi vào để biết ơn và tôn vinh. Đó là niềm trăn trở, là trách nhiệm và cũng là nỗi ám ảnh khôn nguôi của những người ở lại như thiếu tá Nguyễn Trọng Hải - người từng đau xót khi phải gạch tên đồng đội trong danh sách quân số, nay lại miệt mài đi tìm lại danh tính cho từng ngôi mộ liệt sĩ. Những nỗ lực giải mã ADN, những hành trình tìm về gia đình thân nhân là cách để trả lại tên cho các anh, để sự hy sinh ấy không bao giờ bị lãng quên trong lòng đất mẹ.

“Trung đội Mai Quốc Ca là một tấm gương cho cả mặt trận... tinh thần chiến đấu kiên quyết tiêu diệt quân địch”. Các anh đã dâng hiến tuổi thanh xuân đẹp nhất cho Tổ quốc, để rồi mãi mãi nằm lại nơi bến sông này. Lời nhắn nhủ thiết tha ấy vẫn còn vang vọng đến nghìn thu, như một lời nhắc nhở trầm lắng mà ám ảnh sâu cay về cái giá của hòa bình:

“Đò lên Thạch Hãn ơi chèo nhẹ

Đáy sông còn đó bạn tôi nằm

Có tuổi hai mươi thành sóng nước

Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn năm”