Những chiến sĩ giao liên Trường Sơn

Những chiến sĩ giao liên Trường Sơn

Những người đưa thư, dẫn đường giữa chiến trường

Giai đoạn lịch sử: 1959–1975 – kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; trong đó Đường Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh trở thành tuyến chi viện chiến lược nối hậu phương miền Bắc với chiến trường miền Nam.

1. Những người đi giữa hai đầu chiến tuyến

Trong chiến tranh, một mệnh lệnh phải đến đúng nơi.

Một bức thư phải đến đúng người.

Một đơn vị hành quân phải tìm đúng đường.

Một cán bộ từ hậu phương vào chiến trường phải vượt qua hàng trăm cây số rừng núi.

Và trên Trường Sơn, những nhiệm vụ ấy được trao cho những chiến sĩ giao liên.

Họ không thường xuyên xuất hiện ở tuyến đầu.

Không có những trận đánh lớn mang tên mình.

Nhưng họ phải đi qua những nơi nguy hiểm nhất.

Rừng sâu.

Suối dữ.

Đường núi.

Những trọng điểm bị máy bay đánh phá.

Nhiệm vụ của họ là đưa người, đưa thư, đưa mệnh lệnh và dẫn đường cho các đơn vị.

Một sai lệch nhỏ về đường đi có thể khiến cả đoàn hành quân gặp nguy hiểm.

Một bức thư chậm trễ có thể ảnh hưởng đến công việc của một đơn vị.

Vì thế, những người giao liên phải thuộc từng lối mòn, từng con suối, từng điểm nghỉ và từng đoạn đường có thể tránh máy bay.

Họ chính là những sợi dây nối các đơn vị giữa một chiến trường rộng lớn.

4

Chú thích ảnh: Chiến sĩ giao liên và bộ đội hoạt động trên tuyến Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống Mỹ.
Nguồn ảnh: Tư liệu Thông tấn xã Việt Nam và Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

2. Những bước chân xuyên rừng

Công việc của người giao liên phần lớn được thực hiện bằng đôi chân.

Có những chặng đường dài hàng chục cây số.

Có những tuyến phải đi qua rừng rậm, vượt suối và leo dốc.

Không có biển chỉ đường.

Không có bản đồ hiện đại.

Người giao liên phải ghi nhớ địa hình bằng chính đôi mắt và đôi chân của mình.

Một gốc cây đặc biệt.

Một con suối nhỏ.

Một vách đá.

Một đoạn đường có thể tránh máy bay.

Tất cả đều trở thành những dấu hiệu trên hành trình.

Có những người đi ban ngày.

Có những người phải đi trong đêm.

Khi máy bay hoạt động mạnh, họ tìm cách di chuyển qua những đoạn rừng kín, tránh những khu vực trống trải.

Khi đường bị bom đánh phá, họ phải tìm tuyến vòng.

Khi gặp đơn vị hành quân, họ dẫn đường.

Khi nhận thư hoặc mệnh lệnh, họ lại tiếp tục lên đường.

Một người giao liên có thể đi hàng chục cây số chỉ để đưa một mệnh lệnh đến đúng nơi.

4

Chú thích ảnh: Những người lính hành quân trên các tuyến đường rừng Trường Sơn, nơi lực lượng giao liên đảm nhiệm nhiệm vụ dẫn đường và liên lạc.
Nguồn ảnh: Tư liệu lịch sử về Đường Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh.

3. Những lá thư đi qua chiến tranh

Trong thời chiến, một lá thư không đơn giản chỉ là một mảnh giấy.

Đó có thể là tin từ gia đình.

Một lời nhắn của cấp trên.

Một mệnh lệnh chiến đấu.

Một thông báo về tình hình đơn vị.

Và người giao liên là người phải mang những dòng chữ ấy vượt qua chiến trường.

Có khi lá thư được bọc trong túi nilon.

Có khi được giấu trong ba lô.

Có khi người giao liên chỉ có một nhiệm vụ rất ngắn:

“Đưa tận tay người nhận.”

Rồi quay trở lại.

Không được làm mất.

Không được để lộ.

Không được chậm trễ.

Có những lá thư mang tin vui.

Nhưng cũng có những bức thư mang theo những tin tức khiến người nhận đau đớn.

Người giao liên không được phép dừng lại quá lâu.

Bởi phía sau họ còn có những bức thư khác.

Những mệnh lệnh khác.

Những con người khác đang chờ.

Chú thích ảnh: Hình ảnh người lính trên tuyến Trường Sơn – nơi những nhiệm vụ liên lạc, truyền tin và giao nhận mệnh lệnh được duy trì giữa các đơn vị.
Nguồn ảnh: Tư liệu Thông tấn xã Việt Nam và Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

4. Dẫn đường giữa những trận bom

Đường Trường Sơn là một chiến trường mà máy bay Mỹ liên tục tìm cách đánh phá.

Những đoàn xe bị săn đuổi.

Các trọng điểm giao thông bị ném bom.

Những cây cầu và đoạn đường quan trọng thường xuyên trở thành mục tiêu.

Trong hoàn cảnh ấy, người giao liên phải biết đường nào có thể đi và đường nào phải tránh.

Một đơn vị mới vào chiến trường có thể chưa quen địa hình.

Người giao liên sẽ đi trước.

Quan sát.

Dẫn đường.

Báo hiệu.

Nếu gặp đoạn đường bị bom phá, họ tìm tuyến khác.

Nếu phát hiện máy bay, cả đoàn phải nhanh chóng tìm nơi ẩn nấp.

Có những người giao liên thuộc từng đoạn Trường Sơn như thuộc chính quê hương mình.

Họ có thể đi trong đêm mà vẫn biết mình đang ở đâu.

Bởi với họ, con đường không chỉ là địa hình.

Đó là sinh mạng của cả đoàn người phía sau.

5

Chú thích ảnh: Bộ đội hành quân trên tuyến Trường Sơn – những tuyến đường mà lực lượng giao liên phải nắm chắc để dẫn đường và bảo đảm hành quân.
Nguồn ảnh: Tư liệu Đường Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh, Thông tấn xã Việt Nam.

5. Những người trẻ giữa rừng Trường Sơn

Nhiều chiến sĩ giao liên khi ấy còn rất trẻ.

Họ cũng có gia đình.

Có quê hương để nhớ.

Có những người thân đang chờ.

Nhưng cuộc sống trên Trường Sơn khiến họ trưởng thành rất nhanh.

Một người trẻ phải biết đọc địa hình.

Biết giữ bí mật.

Biết tránh máy bay.

Biết xử lý những tình huống bất ngờ.

Và quan trọng nhất là phải có sức bền để đi hàng chục cây số mỗi ngày.

Đêm đến, khi nhiều người nghỉ ngơi, người giao liên có thể vẫn đang trên đường.

Một bức thư phải đến.

Một mệnh lệnh phải được truyền.

Một đoàn quân phải được dẫn qua.

Họ thường xuất hiện rồi biến mất rất nhanh giữa rừng.

Không cần ai biết tên.

Không cần ai vỗ tay.

Chỉ cần nhiệm vụ hoàn thành.

Đó là cách những người giao liên âm thầm chiến đấu.

Chú thích ảnh: Những chiến sĩ trẻ hoạt động trên tuyến Trường Sơn trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.
Nguồn ảnh: Tư liệu Thông tấn xã Việt Nam và Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

6. Những người giữ mạch liên lạc

Đường Trường Sơn là một hệ thống khổng lồ gồm nhiều tuyến đường, binh trạm và đơn vị.

Xe vận tải cần đường.

Bộ đội cần người dẫn.

Chỉ huy cần thông tin.

Các đơn vị cần liên lạc với nhau.

Và giữa tất cả những mắt xích ấy là những chiến sĩ giao liên.

Họ giúp những mệnh lệnh đi từ nơi này đến nơi khác.

Giúp những đoàn quân tìm được đường.

Giúp cán bộ vượt qua những khu vực nguy hiểm.

Giúp thông tin không bị đứt giữa chiến trường.

Có thể một đoàn xe vượt qua Trường Sơn nhờ con đường do công binh mở.

Nhưng để một đơn vị biết đi đường nào, đến đâu, gặp ai, phía trước thường có những người giao liên.

Họ không tạo ra những tiếng nổ lớn.

Nhưng nếu họ vắng mặt, cả hệ thống có thể bị gián đoạn.

Họ là những người giữ cho mạch liên lạc của Trường Sơn không bao giờ tắt.

Chú thích ảnh: Những chiến sĩ làm nhiệm vụ giao liên, liên lạc và dẫn đường trên tuyến chi viện chiến lược Trường Sơn.
Nguồn ảnh: Tư liệu về Đường Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh và Thông tấn xã Việt Nam.

Lời kết

Trong chiến tranh, có những người được nhớ đến vì những trận đánh.

Có những người được nhớ đến vì những chiến công.

Nhưng cũng có những người gần như không được nhắc tên.

Họ chỉ mang theo một chiếc ba lô nhỏ.

Một bức thư.

Một mệnh lệnh.

Hoặc đơn giản là một con đường phải dẫn cho người khác đi qua.

Những chiến sĩ giao liên Trường Sơn đã sống như thế giữa bom đạn.

Họ đi khi người khác nghỉ.

Họ dẫn đường khi người khác chưa biết lối.

Họ đưa tin khi chiến trường đang bị chia cắt.

Và nhiều người trong số họ đã không trở về.

Nhưng mỗi bước chân của họ đã giúp nối liền những đơn vị cách nhau hàng trăm cây số.

Một bức thư đến nơi.

Một mệnh lệnh được truyền đi.

Một đoàn quân tìm được đường.

Đôi khi, chiến thắng bắt đầu từ những điều nhỏ bé như vậy.

6

Những con đường Trường Sơn hôm nay vẫn gợi nhớ những bước chân giao liên năm xưa – những người đã âm thầm nối hậu phương với tiền tuyến giữa những năm tháng bom đạn.
Nguồn ảnh: Tư liệu về Đường Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh và Thông tấn xã Việt Nam