Những chiến sĩ tên lửa bảo vệ Hà Nội

Những chiến sĩ tên lửa bảo vệ Hà Nội

Cuộc chiến trên bầu trời năm 1972

Giai đoạn lịch sử: 18/12/1972 – 29/12/1972, Chiến dịch “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, khi lực lượng Phòng không – Không quân Việt Nam cùng quân dân miền Bắc chống cuộc tập kích chiến lược bằng B-52 của Mỹ. Trong 12 ngày đêm, bộ đội tên lửa là lực lượng nòng cốt trực tiếp đối đầu với những “pháo đài bay” trên bầu trời Hà Nội.

1. Đêm Hà Nội bước vào trận chiến

Tối 18/12/1972, còi báo động vang lên trên Hà Nội.

Những trận địa tên lửa chuyển sang trạng thái chiến đấu.

Trên các xe điều khiển, các trắc thủ chăm chú trước màn hình ra-đa.

Ngoài trận địa, những người lính kiểm tra từng quả đạn.

Không ai biết đêm ấy sẽ kéo dài bao lâu.

Nhưng họ biết một điều:

B-52 đã đến.

Từ nhiều hướng, những tốp máy bay Mỹ tiến vào miền Bắc.

Phía dưới, lực lượng phòng không đã chờ sẵn.

Khoảng 20 giờ 18 phút, Tiểu đoàn 59, Trung đoàn tên lửa 261 phóng hai quả đạn và bắn rơi chiếc B-52 đầu tiên trong chiến dịch. Chiếc máy bay rơi xuống khu vực Phù Lỗ, mở đầu cho cuộc đối đầu quyết liệt kéo dài 12 ngày đêm.

Đó là khoảnh khắc những người lính tên lửa hiểu rằng trận chiến thật sự đã bắt đầu.

Chú thích ảnh: Bộ đội tên lửa và trận địa phòng không trong những ngày chiến đấu bảo vệ Hà Nội tháng 12/1972.
Nguồn ảnh: Báo Quân đội nhân dân và tư liệu Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh.

2. Cuộc chiến không nhìn thấy bằng mắt thường

Đối đầu với B-52 không đơn giản là nhìn thấy máy bay rồi phóng tên lửa.

B-52 bay ở độ cao lớn.

Đi cùng chúng là các máy bay hộ tống.

Đặc biệt, hệ thống gây nhiễu điện tử khiến màn hình ra-đa xuất hiện những tín hiệu giả dày đặc.

Trong vô số tín hiệu trên màn hình, người lính phải tìm ra mục tiêu thật.

Một quyết định sai có thể khiến quả đạn đi chệch.

Một giây chậm trễ có thể khiến mục tiêu biến mất khỏi vùng tiêu diệt.

Vì thế, những chiến sĩ tên lửa phải chiến đấu bằng cả kiến thức kỹ thuật, kinh nghiệm và sự bình tĩnh.

Trong chiến dịch, bộ đội tên lửa đã liên tục điều chỉnh cách đánh, xử lý các loại nhiễu và tìm ra phương pháp nhận diện B-52 hiệu quả hơn.

Đó là một cuộc chiến diễn ra trên những màn hình ra-đa, trong những phòng điều khiển chật hẹp, giữa tiếng còi báo động và tiếng bom rung chuyển mặt đất.

Trên bầu trời là B-52.

Trong phòng điều khiển là những người lính đang săn tìm nó giữa một biển nhiễu.

Chú thích ảnh: Kíp trắc thủ và sĩ quan điều khiển tên lửa theo dõi mục tiêu trong những trận đánh B-52 năm 1972.
Nguồn ảnh: Tư liệu Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ đội Phòng không – Không quân.

3. Những giây phút trước khi phóng đạn

Trong một trận đánh, khoảng thời gian quan trọng nhất đôi khi chỉ kéo dài vài giây.

Mục tiêu xuất hiện.

Trắc thủ báo cáo.

Sĩ quan điều khiển xác định phần tử.

Kíp chiến đấu nhận lệnh.

Những người lính bên bệ phóng chờ đợi.

Rồi mệnh lệnh vang lên:

“Phóng!”

Quả đạn rời bệ.

Ánh lửa xé toạc màn đêm.

Tất cả những gì được chuẩn bị trong nhiều tháng trước đó được dồn vào khoảnh khắc ấy.

Không có chỗ cho sự hoảng loạn.

Không có cơ hội sửa sai.

Nếu mục tiêu là thật, quả đạn phải đánh trúng.

Trong những ngày ác liệt nhất, các kíp chiến đấu phải liên tục chiến đấu rồi khẩn trương chuẩn bị cho loạt đạn tiếp theo.

Đó là những giờ phút mà người lính gần như không được phép rời mắt khỏi màn hình.

Chú thích ảnh: Tên lửa phòng không được phóng từ trận địa trong cuộc chiến đấu chống B-52 tháng 12/1972.
Nguồn ảnh: Tư liệu lịch sử về Chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”.

4. Những người nạp đạn giữa mưa bom

Phía sau một quả tên lửa rời bệ là cả một công việc mà ít khi được nhắc đến.

Nạp đạn.

Vận chuyển đạn.

Kiểm tra kỹ thuật.

Chuẩn bị nhiên liệu.

Đưa quả đạn mới vào vị trí sẵn sàng chiến đấu.

Trong lúc máy bay địch vẫn tiếp tục đánh phá, những chiến sĩ kỹ thuật và lái xe phải đưa đạn tới trận địa.

Không có thời gian nghỉ lâu.

Quả đạn vừa phóng đi.

Quả khác phải được đưa lên.

Theo tư liệu của Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong chiến dịch, các chiến sĩ lái xe chở tên lửa phải vượt bom đạn để bảo đảm đạn kịp thời cho các trận địa; lực lượng kỹ thuật còn khôi phục hàng nghìn quả tên lửa để phục vụ chiến đấu.

Vì vậy, chiến thắng trên bầu trời không chỉ thuộc về những người ngồi trong cabin điều khiển.

Nó còn thuộc về những người âm thầm đưa từng quả đạn đến trận địa.

Chú thích ảnh: Các chiến sĩ kỹ thuật và vận tải bảo đảm đạn tên lửa cho các trận địa phòng không trong chiến dịch năm 1972.
Nguồn ảnh: Tư liệu Bộ đội Phòng không – Không quân và Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh.

5. Những trận địa giữa lòng Hà Nội

Các trận địa tên lửa được bố trí quanh Hà Nội và những khu vực trọng yếu.

Có những trận địa nằm giữa đồng ruộng.

Có nơi ở ngoại thành.

Có nơi được ngụy trang giữa cây cối và công sự.

Ban ngày, người lính có thể nhìn thấy một Hà Nội bình thường phía xa.

Nhưng khi đêm xuống, thành phố trở thành chiến trường.

Máy bay xuất hiện.

Còi báo động vang lên.

Tên lửa rời bệ.

Pháo cao xạ đồng loạt khai hỏa.

Bầu trời bị xé thành những vệt sáng.

Trong những trận địa ấy, người lính phải sống cùng tiếng còi báo động, tiếng động cơ và tiếng bom.

Có người nhiều đêm không ngủ.

Có người chiến đấu liên tục cho đến khi sức lực cạn kiệt.

Nhưng họ vẫn bám trận địa.

Bởi phía sau họ là Hà Nội.

Chú thích ảnh: Trận địa tên lửa phòng không trong thế trận bảo vệ Hà Nội trước các đợt tập kích bằng B-52.
Nguồn ảnh: Tư liệu Thông tấn xã Việt Nam và Bộ đội Phòng không – Không quân.

6. Những người hạ gục “pháo đài bay”

Trong 12 ngày đêm, quân và dân miền Bắc bắn rơi 81 máy bay Mỹ, trong đó có 34 máy bay B-52. Riêng lực lượng tên lửa đã bắn rơi 29 B-52; toàn bộ 16 chiếc B-52 bị bắn rơi tại chỗ được ghi nhận là chiến công của bộ đội tên lửa.

Đằng sau những con số ấy là từng kíp chiến đấu.

Có những người sau này được nhắc tên.

Nhưng cũng có rất nhiều người không được biết đến rộng rãi.

Họ chỉ là một người trắc thủ.

Một người nạp đạn.

Một người lái xe.

Một người thợ kỹ thuật.

Một người lính trực ban.

Nhưng mỗi người đều góp một phần vào khả năng chiến đấu của trận địa.

Chiến thắng không thuộc về riêng một cá nhân.

Nó được tạo nên bởi cả một hệ thống mà ở đó, mỗi người phải hoàn thành phần việc của mình.

Và trên bầu trời Hà Nội cuối năm 1972, những kíp tên lửa đã chứng minh rằng những “pháo đài bay” tưởng như bất khả xâm phạm vẫn có thể bị đánh bại.

Chú thích ảnh: Bộ đội tên lửa sau những trận chiến đấu bảo vệ Hà Nội trong Chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không”.
Nguồn ảnh: Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh và tư liệu lịch sử.

Lời kết

Trong 12 ngày đêm cuối năm 1972, bầu trời Hà Nội trở thành một chiến trường khổng lồ.

Trên cao là những chiếc B-52.

Dưới mặt đất là những trận địa tên lửa.

Và giữa hai bên là những người lính trẻ đang chiến đấu bằng trí tuệ, kỹ thuật và lòng can đảm.

Họ không thể nhìn thấy toàn bộ cuộc chiến.

Họ chỉ biết những gì xuất hiện trên màn hình.

Một tín hiệu.

Một mục tiêu.

Một mệnh lệnh.

Một quả đạn.

Rồi một tiếng nổ giữa bầu trời đêm.

Những người lính tên lửa đã chiến đấu trong điều kiện nhiễu điện tử dữ dội, liên tục thay đổi cách đánh và bám trụ trận địa giữa những đợt bom phá.

Và khi những chiếc B-52 cuối cùng rời bầu trời miền Bắc, họ đã hoàn thành nhiệm vụ.

Họ đã bảo vệ Hà Nội bằng những trận địa tên lửa giữa mùa đông năm 1972.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Những trận địa năm xưa nhiều nơi đã trở thành di tích.

Những người lính năm ấy nay đã già.

Nhưng câu chuyện về những quả tên lửa lao lên bầu trời Hà Nội vẫn còn đó.

Một câu chuyện về trí tuệ, lòng quả cảm và những con người đã đứng giữa mưa bom để bảo vệ bầu trời Thủ đô.

Trận địa tên lửa năm xưa – nơi những người lính đã đứng giữa mưa bom B-52 để bảo vệ bầu trời Hà Nội.
Nguồn ảnh: Tư liệu Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ đội Phòng không – Không quân.