NHỮNG CHUYẾN ĐÒ ĐƯA BỘ ĐỘI QUA SÔNG BẾN HẢI

Những chuyến đò thầm lặng trong những năm tháng chiến tranh

Bên dòng sông Bến Hải, nơi gắn liền với những năm tháng đất nước bị chia cắt, có một lớp người ít được nhắc đến nhưng đã để lại dấu ấn sâu đậm trong ký ức của quê hương: những người chèo đò. Họ vốn là những người dân bình dị sống bên sông, quanh năm gắn bó với ruộng đồng, bến nước và con thuyền. Nhưng trong những năm chiến tranh, những chiếc đò nhỏ của họ đã trở thành phương tiện giúp bộ đội, cán bộ và nhân dân vượt qua dòng sông trong những hoàn cảnh đặc biệt.

Trước chiến tranh, sông Bến Hải vốn là một phần quen thuộc của đời sống người dân. Những chuyến đò nối đôi bờ, đưa người đi làm đồng, đi chợ, thăm họ hàng. Tiếng mái chèo khua nước, tiếng gọi nhau bên bến sông đã trở thành âm thanh bình dị của làng quê Quảng Trị. Không ai nghĩ rằng một ngày dòng sông thân thuộc ấy lại trở thành nơi ghi dấu một giai đoạn đau thương của lịch sử dân tộc.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, sông Bến Hải trở thành giới tuyến quân sự tạm thời. Những hoạt động qua lại giữa hai bờ bị hạn chế, cuộc sống của người dân hai bên dòng sông bị đảo lộn. Nhưng trong những hoàn cảnh đặc biệt của chiến tranh, những người chèo đò vẫn âm thầm làm nhiệm vụ đưa người và phương tiện qua sông khi được giao nhiệm vụ.

Đối với người chèo đò, mỗi chuyến đi khi ấy không còn là một chuyến đưa khách thông thường. Họ phải đối mặt với nhiều nguy hiểm và luôn ý thức rằng phía trước là một vùng chiến sự. Có những chuyến đò diễn ra trong điều kiện thiếu ánh sáng, có lúc phải chờ thời điểm thuận lợi mới lên đường. Người chèo đò phải giữ bình tĩnh, nắm rõ dòng nước và phối hợp với những người đi cùng.

Có những chuyến đò đưa bộ đội sang sông. Người lính bước xuống thuyền với hành trang giản dị, mang theo nhiệm vụ của đơn vị. Người chèo đò lặng lẽ đưa mái chèo xuống nước. Chiếc đò từ từ rời bến, lướt trên dòng sông. Trong khoảnh khắc ấy, giữa người lính và người dân dường như không còn khoảng cách. Một người ra trận, một người đưa đường, nhưng cả hai đều chung một mong muốn: hoàn thành nhiệm vụ và trở về bình an.

Có những chuyến đò đưa cán bộ, giao liên hoặc chuyển những vật dụng cần thiết phục vụ công tác. Có chuyến đưa thương binh về nơi an toàn. Có khi người chèo đò vừa là người đưa đường, vừa phải giúp đỡ người đi qua trong những lúc khó khăn. Những công việc ấy diễn ra âm thầm, không có tiếng vỗ tay hay sự ghi nhận ngay lúc đó.

Điều đáng quý là nhiều người chèo đò xuất thân từ chính những gia đình ven sông. Họ hiểu từng khúc nước, từng bến nhỏ, từng mùa nước lên xuống. Dòng sông đối với họ vừa thân thuộc vừa khắc nghiệt. Chính sự hiểu biết ấy giúp họ thực hiện những nhiệm vụ mà người từ nơi khác đến khó có thể làm được.

Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, có những người đã hy sinh khi đang làm nhiệm vụ. Có người trở về nhưng mang theo những thương tích và ký ức không thể nào quên. Cũng có những người sau chiến tranh trở lại cuộc sống đời thường, tiếp tục làm ruộng, dựng nhà, chăm sóc gia đình. Họ ít kể về những việc mình từng làm, bởi với họ, đó chỉ là một phần trách nhiệm đối với quê hương trong những năm tháng khó khăn.

Những chuyến đò năm xưa vì thế trở thành một phần của câu chuyện lịch sử Bến Hải. Đó không chỉ là câu chuyện về những người lính vượt sông, mà còn là câu chuyện về những người dân bình dị đã đứng phía sau, góp sức bằng chính công việc và lòng dũng cảm của mình.

Dòng sông Bến Hải từng chứng kiến những cuộc chia ly, những năm tháng đất nước bị chia cắt và những trận chiến khốc liệt. Nhưng dòng sông cũng chứng kiến những con người không khuất phục trước hoàn cảnh. Những mái chèo lặng lẽ, những chuyến đò trong đêm và những người dân âm thầm làm nhiệm vụ đã góp phần nối liền những con người với nhau trong những thời khắc khó khăn nhất.

Đến năm 1975, đất nước thống nhất. Những chuyến đò phục vụ chiến tranh dần trở thành ký ức. Người dân hai bờ không còn bị ngăn cách bởi giới tuyến. Những bến sông trở lại với cuộc sống bình thường. Người ta lại qua sông để làm ăn, thăm hỏi, buôn bán và gặp gỡ nhau như những ngày trước chiến tranh.

Ngày nay, đứng bên Bến Hải, có thể khó hình dung những năm tháng mà mỗi chuyến qua sông đều mang theo biết bao nguy hiểm. Nhưng trong ký ức của những người từng sống ở đây, hình ảnh chiếc đò nhỏ và người chèo đò vẫn còn đó.

Họ không phải những người nổi tiếng, nhưng đã góp phần làm nên lịch sử bằng những việc làm bình dị. Một mái chèo, một chuyến đò, một lần đưa người qua sông – tất cả đều mang theo trách nhiệm và niềm tin của quê hương.

Và rồi, khi chiến tranh đi qua, dòng Bến Hải vẫn lặng lẽ chảy. Những người chèo đò năm xưa có thể đã già, có người đã trở về với đất mẹ, nhưng câu chuyện về những chuyến đò đưa bộ đội qua sông vẫn cần được kể lại để thế hệ hôm nay hiểu hơn về tình quân dân, lòng dũng cảm và những đóng góp thầm lặng của người dân Quảng Trị trong những năm tháng chiến tranh.

Những chuyến đò đã đi qua dòng sông, nhưng ký ức về những con người chèo đò thì vẫn ở lại.