Những chuyến đò sinh tử
Những chuyến đò sinh tử
Những ai từng đến Bảo tàng Thành cổ Quảng Trị đều bị thu hút bởi bức ảnh “Cha con lão ngư dân Triệu Phong chở bộ đội và vũ khí tiếp sức Thành cổ”. Đây là tác phẩm do phóng viên chiến trường Đoàn Công Tính, Báo Quân đội nhân dân ghi lại trên dòng sông Thạch Hãn vào mùa hè năm 1972. Trong ảnh, một lão nông chèo đò với nụ cười hào sảng, bên cạnh là một thiếu nữ trẻ ôm chắc khẩu súng, phía sau là những người lính giải phóng tươi cười đầy lạc quan, sẵn sàng bước vào "chảo lửa" Thành cổ Quảng Trị. Người lái đò ấy là ông Nguyễn Con và cô gái là con dâu của ông - nữ du kích Nguyễn Thị Thu khi ấy vừa tròn 18 tuổi. Bức ảnh không chỉ ghi lại khoảnh khắc lịch sử, mà còn gợi lên cả một thời kỳ oanh liệt, nơi những con người bình thường đã làm nên điều phi thường giữa chiến tranh ác liệt.
Những ngày tháng 9 lịch sử này, bước sang tuổi 71, cùng với dư âm của những năm tháng bom đạn khiến cho đôi mắt mờ đi, giảm thính, trí nhớ giảm sút nhưng ký ức nữ du kích Nguyễn Thị Thu về một thời hoa lửa 53 năm về trước luôn là niềm tự hào. Bà Thu không khỏi xúc động khi giới thiệu những bức ảnh về một thời oanh liệt của quân và dân Quảng Trị được tác giả Đoàn Công Tính chụp và tặng cho gia đình bà; trong đó, có bức ảnh chụp bà và bố chồng xuôi dòng Thạch Hãn đưa bộ đội sang sông. Với bà, đây là những kỷ vật quý giá mà tác giả tặng bà sau 35 năm gặp lại.
Trân quý, nâng niu bức ảnh, bà Thu kể lại, mùa hè năm 1972, khi chiến dịch bảo vệ Thành cổ Quảng Trị bước vào giai đoạn ác liệt, để bảo vệ Thành cổ và đánh bật các cuộc phản công của địch, quân đội ta phải huy động, bổ sung lực lượng. Thời điểm đó, muốn đưa được bộ đội vào Thành cổ nhanh và an toàn chỉ có một con đường duy nhất là dùng đò vượt sông Thạch Hãn. Khi ấy, bà Thu tròn 18 tuổi, vừa làm lễ dạm hỏi với ông Nguyễn Câu. Tuy nhiên, chiến sự diễn ra ác liệt, bà đã xung phong tham gia vào lực lượng du kích thôn. Ba tháng sau, không ngại gian khó, hiểm nguy, bà nhận nhiệm vụ làm giao liên, cùng với bố chồng là ông Nguyễn Con (lúc đó 57 tuổi) tình nguyện chèo đò, ngày đêm đưa bộ đội vượt sông Thạch Hãn, tiếp viện cho chiến trường Thành cổ.
“Ngày ấy, chiến sự ác liệt, đất nước lâm nguy, ai cũng sẵn sàng ra trận. Hàng ngàn thanh niên mười tám đôi mươi, những sinh viên trẻ tạm xa ghế nhà trường trên mọi miền Tổ quốc hăng hái lên đường vào vùng “đất lửa” Quảng Trị để chiến đấu và sẵn sàng hy sinh cho Tổ quốc. Những tấm gương ấy đã tiếp thêm sức mạnh để tôi nắm chắc mái chèo, hỗ trợ đưa các anh sang sông, tiến vào chiến trường”, bà Thu tâm sự.
Các chuyến đò thường được thực hiện trong đêm để tránh sự phát hiện của địch. Cứ thế, chiếc đò của hai bố con bà Thu lặng lẽ vượt sông Thạch Hãn với hàng chục chuyến mỗi đêm đưa bộ đội, vũ khí, lương thực vào Thành cổ, rồi lại chở thương binh vượt sông trở về tuyến sau. Suốt 81 ngày đêm khốc liệt nhưng kiên cường ấy đã bao lần cả hai bố con phải đối mặt với cái chết nhưng vẫn chắc tay chèo, đồng hành cùng các chiến sĩ cập bến an toàn. Không phải chuyến đò nào đưa người sang sông cũng có ngày trở lại. “Các anh ra đi còn nguyên vẹn, nhưng nhiều lần khi trở về lại chỉ là thân thể đầy thương tích, thậm chí có người nằm lại vĩnh viễn ở Thành cổ. Vì thế, tôi không cười trong bức ảnh ngày ấy”, bà nghẹn ngào.
