Những chuyến thăm Cuba của Đại tướng Lê Đức Anh

Đối với nhân dân Cuba, “cuộc đời mẫu mực và những đóng góp to lớn của đồng chí với nền độc lập và chủ quyền của Việt Nam sẽ không bao giờ bị lãng quên... Đồng chí Lê Đức Anh là một người bạn lớn của nhân dân Cuba và là người đã gìn giữ và vun đắp mối quan hệ anh em và đoàn kết giữa Việt Nam và Cuba”.[1]

Cuộc đời của Chủ tịch nước, Đại tướng Lê Đức Anh gắn liền với cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ, công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong thế kỷ XX và thập niên đầu của thế kỷ XXI. Đại tướng Lê Đức Anh đã có nhiều đóng góp to lớn cho sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng, của dân tộc trong thời đại Hồ Chí Minh. Quá trình hoạt động cách mạng, Đại tướng đã để lại nhiều dấu ấn sâu sắc, trong đó có phong cách lãnh đạo, chỉ huy của một vị tướng tài ba, quả cảm; một nhà lãnh đạo có tầm nhìn xa trông rộng, một nhà ngoại giao sắc sảo, tâm huyết, luôn đặt lợi ích quốc gia dân tộc và vị thế của đất nước lên trên hết, góp phần “đưa nước ta thật sự mở rộng quan hệ với nước ngoài” theo đúng chủ trương của Đảng “Việt Nam muốn là bạn, là đối tác tin cậy của tất cả các nước và các dân tộc trên thế giới”. Một trong những dấu ấn ngoại giao quan trọng của đồng chí Lê Đức Anh là các chuyến thăm Cuba vào năm 1990 và 1995, góp phần gìn giữ và vun đắp mối quan hệ anh em và đoàn kết giữa hai nước Việt Nam và Cuba.

Tháng 10/1982, Hiệp ước Hữu nghị và hợp tác giữa Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Cộng hoà Cuba được ký kết, đánh dấu một bước phát triển cao hơn, mở ra giai đoạn mới trong quan hệ giữa Đảng, Nhà nước, Quân đội và Nhân dân hai nước Việt Nam và Cuba. Ngày 03/3/1985, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam ban hành Chỉ thị tổ chức Đoàn Chuyên gia Quân sự Việt Nam tại nước Cộng hòa Cuba, nhằm giới thiệu kinh nghiệm của Việt Nam trong chiến tranh nhân dân, công tác quân sự địa phương và giúp Bạn nghiên cứu vận dụng phù hợp với thực tiễn Cuba. Cụ thể hóa Chỉ thị trên của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam và Hiệp định Hợp tác quân sự giữa hai Chính phủ (ký ngày 05/12/1984), Bộ Quốc phòng đã ban hành Quyết định về việc tổ chức Đoàn Chuyên gia Quân sự Việt Nam tại Cộng hòa Cuba lấy phiên hiệu là Đoàn 385 (ngày 13/3/1985).

Quán triệt đường lối đối ngoại, quan điểm chiến tranh nhân dân, quốc phòng toàn dân của Đảng và Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, từ những yêu cầu, nhiệm vụ cơ bản và xuyên suốt của Đoàn Chuyên gia Quân sự Việt Nam giúp Cuba, với quyết tâm cao, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ đã phối hợp cùng lực lượng vũ trang cách mạng Cuba hoàn thành tốt nhiệm vụ, góp phần quan trọng vào sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc của nhân dân Cuba.

Nhằm tăng cường hơn nữa mối quan hệ quân sự, quốc phòng giữa hai nước, tháng 02/1990, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Lê Đức Anh dẫn đầu Đoàn Đại biểu quân sự cấp cao Việt Nam thăm hữu nghị Cuba. Đại tướng Raul Castro, Tổng Tư lệnh các lực lượng vũ trang Cuba tiếp đoàn.

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Đại tướng Lê Đức Anh gặp đồng chí Raul Castro tại Cuba  năm 1990. Ảnh: Chi Phan/ VGP

Trong suốt chuyến thăm, ngoài các buổi làm việc, tiếp xúc cấp cao, Đoàn Đại biểu quân sự cấp cao Việt Nam đã được đi tham quan nhiều nơi, chứng kiến những khó khăn do chính sách “cấm vận” của Mỹ và tinh thần đấu tranh kiên cường để bảo vệ thành quả cách mạng của Đảng, nhân dân và quân đội Cuba. Đồng thời, Đoàn cũng được đi thăm một số học viện, nhà trường, đơn vị và địa phương... nơi nào cũng để lại những ấn tượng sâu sắc về tình hữu nghị gắn bó Việt Nam - Cuba.

Đại tướng Raul Castro đã chia sẻ với Đoàn Đại biểu quân sự cấp cao Việt Nam: “Cứ mỗi lần gặp, các đồng chí lại giúp chúng tôi hiểu sâu sắc hơn vấn đề chiến tranh nhân dân và quốc phòng toàn dân. Trong những tháng năm khó khăn này, kẻ thù o ép, răn đe, gây chiến tranh xâm lược. Các đồng chí đã đến tiếp thêm cho chúng tôi niềm tin và sức mạnh chiến đấu để bảo vệ Tổ quốc...”. Trước những lời nói chí tình của bạn, Bộ trưởng Lê Đức Anh bày tỏ: “Cuộc đấu tranh của nhân dân Cuba và Việt Nam chống kẻ thù chung đã từ lâu gắn bó hai nước bằng quan hệ mẫu mực. Đó là tình đoàn kết anh em chiến đấu cùng chung chiến hào; khi chiến thắng cũng như lúc gặp khó khăn”.

Ngày cuối cùng thăm Cuba, Đoàn được tiếp kiến Chủ tịch Fidel Castro. Đồng chí nói: “Giờ đây, Cuba tiếp tục suy nghĩ làm cách mạng và bảo vệ cách mạng. Vì thế, những bài học kinh nghiệm của Việt Nam trong công cuộc đổi mới đất nước rất có ích cho Cuba”. Đại tướng Lê Đức Anh xúc động nói lời chia tay: “Xin thưa Chủ tịch, vì lợi ích của hai nước, hai quân đội; vì lợi ích của hòa bình và chủ nghĩa xã hội, chúng tôi nguyện làm hết sức mình cho cây Việt Nam -Cuba mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững...” [2].

Năm 1992, Đại tướng Lê Đức Anh trở thành Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Nhằm tăng cường hơn nữa mối quan hệ anh em đoàn kết, hữu nghị giữa hai nước Việt Nam – Cuba, từ ngày 12 đến ngày 17/10/1995, Chủ tịch nước Lê Đức Anh đã có chuyến thăm chính thức tới Cuba. Chủ tịch Cuba Fidel Castro đã đón Chủ tịch nước Lê Đức Anh tại sân bay quốc tế José Martí (thủ đô La Habana).

Chủ tịch nước Lê Đức Anh gặp Chủ tịch Cuba Fidel Castro trong chuyến thăm hữu nghị chính thức nước Cộng hòa Cuba (ngày 12 - 17/10/1995). Ảnh tư liệu.

Trong chuyến thăm, Chủ tịch nước Lê Đức Anh đã chia sẻ tình hình còn nhiều khó khăn, do phải chịu bao vây cấm vận đã nhiều thập kỷ của đất nước Cuba, trao đổi một số kinh nghiệm của Việt Nam trong thực hiện công cuộc đổi mới, mở cửa hội nhập, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, kiên định con đường đi lên chủ nghĩa xã hội… Đồng thời, đồng chí Lê Đức Anh cũng nhắc lại câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Dĩ bất biến, ứng vạn biến”. Theo đó, Việt Nam luôn kiên định con đường xã hội chủ nghĩa nhưng sẽ linh hoạt và uyển chuyển về phương thức để đạt mục tiêu đó. Trong chuyến thăm, Chủ tịch nước Lê Đức Anh đã được Chính phủ Cuba đã trao tặng Huân chương Hô-xê Mác-ti (huân chương cao quý nhất của Đảng, Nhà nước Cuba). Xúc động trước những tình cảm của Đảng, Chính phủ và nhân dân Cuba, Chủ tịch nước Lê Đức Anh đã phát biểu, “cảm ơn tình cảm thủy chung, son sắt của nhân dân Cuba và mong muốn được “gửi tặng” phần thưởng cao quý này tới tất cả người dân Việt Nam”[3].

Có thể nói, đối với nhân dân Cuba, “cuộc đời mẫu mực và những đóng góp to lớn của đồng chí Lê Đức Anh với nền độc lập và chủ quyền của Việt Nam sẽ không bao giờ bị lãng quên... Đồng chí Lê Đức Anh là một người bạn lớn của nhân dân Cuba và là người đã gìn giữ và vun đắp mối quan hệ anh em và đoàn kết giữa Việt Nam và Cuba”.