Những chuyến về nguồn của học sinh

Trong những ngày tháng hào hùng của Chiến dịch Điện Biên Phủ, hình ảnh lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” tung bay trên nóc lô cốt Him Lam đã trở thành biểu tượng của ý chí và quyết tâm chiến thắng. Đằng sau hình ảnh ấy là sự chiến đấu của biết bao người lính. Một trong những người góp phần tạo nên khoảnh khắc lịch sử đó là Trần Can, người tiểu đội trưởng thuộc Trung đoàn 209, Đại đoàn 312.

Trần Can quê ở Sơn Thành, Yên Thành, Nghệ An. Ông nhập ngũ năm 1951 và bắt đầu những năm tháng gắn bó với quân đội. Với tinh thần dũng cảm, ông từng bước trưởng thành qua các chiến trường.

Năm 1952, trong Chiến dịch Tây Bắc, Trần Can tham gia trận đánh ở Bản Hoa. Ông được giao nhiệm vụ xung kích và đã dùng thủ pháo tiêu diệt ụ súng địch. Khi tiểu đội bị thương vong, ông phối hợp với các chiến sĩ khác tiếp tục chiến đấu.

Tổ chiến đấu do Trần Can chỉ huy đã tiêu diệt ba ụ súng, đánh thẳng vào sở chỉ huy, bắt sống 22 tên địch và thu 17 khẩu súng. Chiến công ấy góp phần khẳng định năng lực của một người chỉ huy trẻ. Trần Can trở thành một trong những tiểu đội trưởng xuất sắc của Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209.

Khi Chiến dịch Điện Biên Phủ được chuẩn bị, đơn vị của ông được giao nhiệm vụ kéo pháo. Công việc này đòi hỏi sự bền bỉ và phối hợp của rất nhiều người. Những khẩu pháo phải được kéo qua những con đường hiểm trở, trong khi địch liên tục dùng máy bay đánh phá.

Từ ngày 17-1-1954, Trung đoàn 209 bắt đầu kéo pháo từ Tuần Giáo. Sau 10 ngày đêm, 12 khẩu pháo đã được đưa vào trận địa. Nhưng khi phương án tác chiến thay đổi, bộ đội lại phải kéo pháo ra.

Trong quá trình ấy, năm khẩu pháo do Tiểu đoàn 130 phụ trách bị máy bay địch phát hiện. Bom napalm khiến cỏ cháy dữ dội, còn pháo địch bắn chặn đường rút. Trần Can lập tức dẫn đầu trung đội xông ra kéo pháo.

Những chiến sĩ khác cũng nhanh chóng tham gia. Trong lúc nguy hiểm, tinh thần đoàn kết đã giúp họ đưa được pháo vượt qua đoạn dốc. Sau nhiệm vụ, Trung đoàn 209 có 25 chiến sĩ hy sinh và 95 người bị thương. Đại đội 366 được tặng Huân chương Chiến công hạng Ba.

Ngày 13-3-1954, trận Him Lam bắt đầu. Đây là trận đánh mở màn của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Tiểu đoàn 130 của Trần Can được giao nhiệm vụ đánh chiếm mỏm 3.

17 giờ, pháo binh ta đồng loạt bắn vào cứ điểm. Sau đó, bộ binh tiến lên. Các chiến sĩ sử dụng bộc phá để phá hàng rào và tạo cửa mở. Đại đội 366 của Trần Can nhanh chóng xung phong đánh chiếm tiền duyên.

Hai mũi tiến công vượt qua cửa mở và tiến lên mỏm 3. Đến khoảng 18 giờ 30 phút, quân ta đã chiếm được một phần vị trí nhưng lô cốt số 6 vẫn bắn chặn quyết liệt.

Trần Can tiếp tục cùng đồng đội chiến đấu. Với quyết tâm cao và sự phối hợp của các đơn vị, quân ta từng bước làm chủ cứ điểm. Khi Him Lam được đánh chiếm, lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” được cắm lên nóc lô cốt chỉ huy.

Khoảnh khắc ấy không chỉ đánh dấu thắng lợi của trận mở màn mà còn thể hiện tinh thần chiến đấu của quân đội ta. Đó là tinh thần không lùi bước trước khó khăn và luôn hướng đến mục tiêu cuối cùng.

Sau trận Him Lam, Trần Can vẫn tiếp tục chiến đấu. Ông đã đi qua nhiều giai đoạn của chiến dịch và cuối cùng hy sinh vào ngày 7-5-1954, đúng ngày Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi.

Có thể nói, Trần Can là người đã đi gần như trọn một vòng chiến dịch. Ông có mặt trong những ngày kéo pháo, trực tiếp chiến đấu tại Him Lam và hy sinh ngay trước giờ khải hoàn.

Tên tuổi Trần Can vì thế gắn liền với một trong những trang sử vẻ vang nhất của dân tộc. Hình ảnh người tiểu đội trưởng cùng đồng đội chiến đấu dưới lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” sẽ mãi là biểu tượng của lòng yêu nước, sự dũng cảm và tinh thần hy sinh vì Tổ quốc.