NHỮNG CHUYẾN XE ĐÊM VƯỢT TRỌNG ĐIỂM

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, trên tuyến đường Trường Sơn có một cuộc chiến thầm lặng nhưng vô cùng khốc liệt. Đó là cuộc chiến của những người lái xe vận tải. Họ không trực tiếp cầm súng xung phong vào trận địa, nhưng mỗi ngày đều phải đưa xe vượt qua những cung đường bị máy bay Mỹ đánh phá dữ dội để vận chuyển vũ khí, đạn dược, lương thực và bộ đội vào chiến trường. Đặc biệt, những chuyến xe thường phải xuất phát vào ban đêm, bởi ban đêm là lúc có thể hạn chế sự quan sát của máy bay địch. Tuy nhiên, bóng tối không có nghĩa là an toàn. Trên đường đi vẫn là những hố bom, những đoạn đường bị đánh sập và những “trọng điểm” luôn có thể bị máy bay địch tập trung đánh phá.

Một chuyến xe đêm trên Trường Sơn thường bắt đầu trong sự vội vã. Khi trời vừa tối, người lái xe kiểm tra lại máy móc, bánh xe, nhiên liệu và hàng hóa. Không có những chiếc xe hiện đại, không có những con đường bằng phẳng. Chiếc xe tải cũ kỹ phải chở đầy hàng và vượt qua hàng trăm cây số đường rừng. Người lái biết rằng phía trước có thể là một cung đường đầy bom hố hoặc một trọng điểm mà máy bay địch thường xuyên đánh phá, nhưng mệnh lệnh vẫn phải được hoàn thành: hàng phải đến nơi, người phải đến chiến trường.

Chiếc xe bắt đầu lăn bánh khi rừng Trường Sơn chìm trong bóng tối. Người lái hạn chế ánh sáng đến mức thấp nhất để tránh bị máy bay phát hiện. Có những lúc xe phải chạy bằng ánh sáng rất yếu, thậm chí chỉ dựa vào những dấu hiệu nhỏ trên đường để xác định hướng đi. Những nữ lái xe Trường Sơn từng kể rằng ban đầu họ còn sử dụng đèn gầm, về sau phải chạy bằng ánh sáng rất hạn chế; có những chuyến xe kéo dài trong điều kiện bom đạn và hư hỏng liên tục.

Rồi phía trước xuất hiện trọng điểm.

Đó có thể là một đoạn đường hẹp giữa núi rừng, một cây cầu, một bến phà hoặc nơi tuyến vận tải bắt buộc phải đi qua. Đối phương hiểu rằng nếu phá được những điểm này, tuyến chi viện của ta sẽ bị gián đoạn. Vì vậy, máy bay thường tập trung đánh phá dữ dội. Đất đá bị bom đào xới, cây rừng đổ xuống đường, khói bom phủ kín cả một vùng.

Người lái xe không thể dừng lâu.

Nếu dừng lại, xe có thể trở thành mục tiêu của máy bay. Nhưng nếu cố vượt qua, chỉ một quả bom rơi trúng cũng có thể cướp đi mạng sống của cả tổ xe. Trong khoảnh khắc ấy, người lái phải đưa ra quyết định rất nhanh: chờ đường thông hay tìm cách vượt qua?

Nhiều khi phía trước vừa có tiếng bom, người lái đã lập tức cho xe lao vào trọng điểm. Xe chở đầy hàng nặng nề vượt qua những hố bom. Bánh xe có thể bị thủng, nhíp có thể gãy, động cơ có thể gặp trục trặc. Nhưng những người lính lái xe vẫn tìm mọi cách đưa xe đi tiếp. Có những trường hợp xe hỏng giữa đường, họ phải tự sửa trong điều kiện không có ánh sáng và máy bay địch có thể quay lại bất cứ lúc nào.

Điều đáng khâm phục là không chỉ người lái xe mà cả những người phục vụ trên tuyến đường đều phải chạy đua với bom đạn. Khi một đoạn đường bị đánh phá, lực lượng công binh lập tức sửa đường. Khi cầu bị phá, họ tìm cách khắc phục hoặc mở đường tránh. Khi xe bị hỏng, đồng đội tìm cách cứu xe. Khi có người bị thương, những người còn lại tìm cách đưa thương binh ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Bởi vậy, phía sau một chuyến xe đến được chiến trường là công sức của cả một hệ thống. Người lái xe là người trực tiếp cầm lái, nhưng phía sau họ là những chiến sĩ công binh, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến và những lực lượng bảo đảm giao thông khác. Tất cả cùng góp phần giữ cho tuyến đường chi viện không bị đứt đoạn.

Có những chuyến xe phải chạy ba ngày mới hoàn thành một chuyến. Có những lúc đến trạm nhưng không có cơm ăn vì mọi người đều phải tập trung khắc phục đường hoặc phục vụ đoàn xe. Những người lính lái xe còn phải tự xử lý những sự cố như gãy nhíp, thủng lốp giữa rừng.

Nhưng khó khăn lớn nhất vẫn là những trọng điểm đánh phá.

Khi máy bay xuất hiện, người lái phải nhanh chóng tìm vị trí tránh bom. Có khi chiếc xe vừa vượt qua một hố bom thì phía trước lại xuất hiện một hố bom khác. Có khi bom nổ ngay gần xe khiến đất đá phủ kín kính chắn gió. Người lái phải lau kính, kiểm tra xe rồi tiếp tục đi. Mỗi mét đường vượt qua được đều là một lần chiến thắng sự hiểm nguy.

Đối với những người lính ấy, chiếc xe không đơn thuần là một phương tiện vận tải. Nó là mạch máu nối hậu phương với tiền tuyến. Một chuyến hàng đến được chiến trường đồng nghĩa với việc những người lính phía trước có thêm đạn để chiến đấu, có thêm lương thực để duy trì sức lực và có thêm phương tiện để tiếp tục nhiệm vụ.

Vì thế, “chiến tích” của những chuyến xe đêm không thể đo bằng số quân địch bị tiêu diệt. Chiến tích của họ là hàng nghìn, hàng vạn chuyến xe đã vượt qua bom đạn, đưa hàng hóa và con người đến nơi cần đến. Có những chiếc xe bị bom đánh trúng, có những người lái xe đã không thể trở về, nhưng những chuyến xe khác vẫn tiếp tục nối nhau đi trong đêm.

Đặc biệt, những nữ lái xe Trường Sơn đã để lại một hình ảnh rất đẹp. Họ vốn là những cô gái trẻ, nhưng khi khoác lên mình bộ quân phục, họ trở thành những người lính lái xe gan dạ. Có người phải mang vác hàng nặng, có người phải sửa xe, có người còn cõng thương binh trên đường. Những công việc ấy diễn ra giữa một tuyến đường mà bom đạn có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Một chuyến xe vượt qua trọng điểm thành công có thể chỉ mất vài giờ, nhưng phía sau nó là sự đánh đổi bằng sức lực, tuổi trẻ và đôi khi là cả tính mạng. Chính những chuyến xe âm thầm ấy đã góp phần duy trì tuyến chi viện chiến lược từ miền Bắc vào miền Nam trong những năm chiến tranh.

Nếu những người lính ngoài mặt trận là người trực tiếp chiến đấu với quân thù, thì những người lái xe Trường Sơn là những người đưa sức mạnh của hậu phương đến với chiến trường. Họ không có những chiến công được ghi bằng những trận đánh lớn, nhưng mỗi lần đưa xe vượt qua trọng điểm là một lần họ hoàn thành nhiệm vụ giữa ranh giới sống và chết.

Và khi nhìn lại những con đường Trường Sơn năm xưa, có thể hình dung một hình ảnh rất đẹp: giữa màn đêm của núi rừng, những đoàn xe nối đuôi nhau lặng lẽ tiến về phía trước. Phía sau là hậu phương, phía trước là chiến trường, còn dưới bánh xe là con đường đầy hố bom. Dù máy bay địch liên tục đánh phá, những chuyến xe vẫn không ngừng lăn bánh.

Đó chính là câu chuyện về những chuyến xe đêm vượt trọng điểm – một phần ký ức hào hùng của tuyến vận tải Trường Sơn, nơi những con người bình dị đã dùng chính lòng dũng cảm và sự kiên trì của mình để giữ cho “mạch máu” chi viện chiến trường không bao giờ ngừng chảy.