"Những cô gái biển giữ làng"

Trong cuốn sách ảnh “Việt Nam trong ánh chớp lửa đạn”, những người biên soạn đã “ưu ái” dành nguyên 4 trang để dựng một phóng sự ảnh (PSA) kể về cuộc sống, chiến đấu của Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy anh hùng. “Những cô gái giữ biển giữ làng” cũng là PSA duy nhất của tập sách ảnh này. Đây là những bức ảnh chân thật, sinh động, được nhà báo, NSNA Lương Nghĩa Dũng thực hiện năm 1967 ngay trên trận địa pháo 85 ly nòng dài của Đại đội nữ pháo binh Ngư Thủy. Lời dẫn của PSA viết: “Đại đội dân quân nữ pháo binh Ngư Thủy (huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình) thành lập tháng 2/1967 từ 31 cô gái miền biển. Người trẻ nhất mới 17 tuổi, cao nhất 25 tuổi. Những cô gái vốn quen với ruộng đồng và chài lưới được học sử dụng những khẩu pháo hạng nặng để đánh tàu chiến, tàu biệt kích Mỹ thường xuyên xâm nhập, bảo vệ biển trời, làng xóm quê hương. Ngay từ trận đầu nổ súng, 3 lần khai hỏa là 3 lần tàu chiến Mỹ bốc cháy. Đối đầu với quân xâm lược, những cô gái hiền lành mang những cái tên bình dị như The, Gái, Sam, Đính… đã hóa thân thành những nữ anh hùng như truyền thống người Việt Nam “Giặc đến nhà đàn bà cũng đánh””. PSA gồm 6 bức ảnh, trong đó có 3 bức ảnh “đặc tả” chân dung của những nữ chiến sĩ pháo binh đang chiến đấu trên trận địa. Đó là 3 “cô gái”: Ngô Thị The, phụ trách đại đội, cũng là người chỉ huy trận đánh đầu tiên bắn cháy tàu chiến Mỹ; Trần Thị Đính, pháo thủ số 3, người lao đạn nhanh nhất của đơn vị và Ngô Thị Hồng Sam, chiến sĩ quan trắc với dòng tâm sự: “Lúc đầu nhìn vào ống kính cứ loa lóa thế nào ấy; giờ thì chẳng chiếc tàu địch nào thoát khỏi mắt em!”. Cũng trong PSA này, có một bức ảnh tập thể của những chiến sĩ nữ pháo binh Ngư Thủy đang họp bàn phương án chiến đấu. Dưới căn hầm dã chiến trên cát trắng của quê hương là những gương mặt thanh nữ cương nghị, rạng ngời khí chất anh hùng. Ảnh “đinh” của phóng sự ảnh là bức ảnh: Nữ pháo binh Ngư Thủy, ghi lại khoảnh khắc các nữ pháo binh đang vươn nòng pháo 85 ly nhắm thẳng tàu chiến Mỹ nã đạn (đây cũng là 1 trong 5 bức ảnh trong bộ ảnh “Những khoảnh khắc để lại” của nhà báo, NSNA, liệt sỹ Lương Nghĩa Dũng được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật-P.V). Bức ảnh cuối cùng là cảnh một cột khói đen bốc cao trên biển với dòng chú thích: “Tàu chiến Mỹ do các nữ pháo binh Ngư Thủy bắn cháy trên vùng biển Quảng Bình. Đây cũng là hình ảnh duy nhất về tàu chiến Mỹ bốc cháy trên vùng vịnh Bắc Bộ trong cuộc chiến tranh ở Việt Nam”.