NHỮNG CÔ GÁI Ở TUYẾN ĐƯỜNG NĂM ẤY

Ngày ấy, chúng tôi là những cô gái vừa rời mái nhà, rời làng quê quen thuộc. Người còn vương mùi rơm rạ, người mới học xong, người chưa kịp lớn đã khoác ba lô lên đường. Không ai nghĩ mình sẽ làm được điều gì to tát. Chỉ biết là đến lượt mình thì mình đi, vậy thôi.

Thanh niên xung phong nữ làm đủ thứ việc. Mở đường, vá đường, gùi hàng, dẫn xe, có khi kiêm cả nấu ăn, chăm sóc người ốm. Ban ngày máy bay nhiều, công việc thường dồn vào ban đêm. Đêm rừng tối, sương xuống ướt tóc, nhưng ai cũng quen. Tay cầm cuốc, tay cầm xẻng, làm đều đều cho kịp tiến độ. Có người vừa làm vừa khe khẽ hát, không phải để vui, mà để đỡ sợ và đỡ mệt.

Những lúc máy bay tới, cả tổ lại chạy xuống hầm. Hầm nhỏ, đất ẩm, nhưng chị em ngồi sát vào nhau. Có người nắm tay người bên cạnh, không nói gì, chỉ siết nhẹ. Khi tiếng nổ xa dần, mọi người lại chui lên, xem đường, xem hố bom, rồi tiếp tục công việc. Bom đạn lúc đó là chuyện quen, quen rồi thì cũng bình tĩnh hơn.

Ăn uống thời ấy rất đạm bạc. Bữa cơm thường chỉ có cơm độn, rau rừng, đôi khi thêm chút muối vừng. Nhưng chị em vẫn chia đều, không ai kêu thiếu. Có hôm được thêm chút đồ khô, cả tổ coi như có bữa “ngon”. Ăn xong, người nọ nhường người kia ca nước, nhắc nhau giữ sức để còn làm tiếp.

Công việc nặng, nhưng chị em không nề hà. Có những đoạn đường phải gánh đất, gánh đá từ xa về. Vai mỏi, chân run, đặt gánh xuống nghỉ một lát rồi lại đứng lên. Không ai bảo ai, vì ai cũng hiểu, đường thông sớm thì xe qua sớm. Những lúc xe đi qua an toàn, nhìn theo ánh xe khuất dần trong rừng, chị em thấy trong lòng nhẹ hẳn.

Ngoài giờ làm, những lúc hiếm hoi được nghỉ, chị em thường ngồi bên nhau, nói chuyện quê nhà. Người kể chuyện mẹ, chuyện em nhỏ, người nhắc đến con sông trước làng, cánh đồng mùa gặt. Có người lặng im, nhìn xa xăm, nhưng rồi cũng mỉm cười khi có ai đó đùa vài câu. Trong gian khó, tình chị em gắn bó rất nhanh, như người một nhà.

Có những đêm mưa rừng, nước ngấm lạnh, áo quần ướt sũng. Chị em thay phiên nhau hong áo, nhường nhau chỗ khô. Người bị ốm được cả tổ chăm, từ bát cháo loãng đến cái đắp thêm. Không ai coi đó là việc lớn, vì ở với nhau lâu rồi, thương nhau là chuyện tự nhiên.

Thời chiến, những cô gái thanh niên xung phong không nghĩ nhiều đến tương lai xa. Không dám mơ ước lớn. Chỉ mong mỗi ngày trôi qua an toàn, công việc hoàn thành, chị em còn đủ mặt. Có người nói vui: “Hòa bình rồi, về nhà ngủ cho đã.” Nói thế mà ai cũng cười, vì trong lòng đều mong đến ngày ấy.

Giờ đây, khi chiến tranh đã lùi xa, nhớ lại những năm tháng ấy, điều đọng lại rõ nhất không phải là gian khổ, mà là hình ảnh những cô gái trẻ: vai gầy mà gánh nặng, tay nhỏ mà việc lớn, nói năng nhẹ nhàng nhưng ý chí rất bền. Họ đã đi qua chiến tranh bằng sự lặng lẽ và kiên cường, để lại một phần tuổi trẻ trên những con đường năm ấy.